Review

Het hele leven gaat in series, ook de muziek

Tientallen cd’s nam pianist/componist Jeroen van Veen het afgelopen decennium op, met een nadruk op minimal music. Hij werd bekend met zijn prachtopname van ’Canto Ostinato’ van Simeon ten Holt, de avondvullende muziek voor twee of meer piano’s waarmee Van Veen samen met partner Sandra op dit moment succesvol langs Nederlandse theaters toert. Hij speelt er voor uitverkochte zalen, met lichtplan en al.

Met ’Minimal Piano Collection, Volume X-XX’ produceerde de pianist zijn tweede indrukwekkende bloemlezing (11 cd’s dik). De eerste cd-box onder dezelfde titel (Volume I-IX) bevatte werken voor piano solo. Op deze tweede staat muziek voor twee tot en met zes piano’s.

Je vindt er grote namen zoals Glass, Pärt en Reich, maar ook werk van minder bekenden zoals William Duckworth en Julius Eastman.

Waar komt Van Veens liefde voor de minimal music vandaan? „In het laatste jaar op het conservatorium kwam ik in aanraking met de muziek van Simeon ten Holt. Ik voelde me altijd al aangetrokken door repetitieve aspecten in de muziek. Dat gaat eigenlijk terug tot de ’Sacre du printemps’ van Igor Stravinsky. Dat deed me iets: de herhaling die geen exacte kopie is, maar waarbij de orkestrale kleur telkens verandert.”

In 1999 nam Van Veen een cd-box op met alle pianowerken van Philip Glass. Zijn collega’s verklaarden hem voor gek, want ’Glass, dat is allemaal hetzelfde’. „Ik vind juist dat het aan de uitvoerder is om elke variatie anders te spelen en te kleuren.” Van Veen noemt zichzelf een romanticus. Iemand die de menselijke kant laat horen van de machinaal repetitieve muziek.

Overigens maakt de pianist/componist bezwaar tegen de in zijn ogen denigrerende naam ’minimal’. Hij heeft het liever over ’repetitieve muziek’. Minimal klinkt te klein, vindt hij. En inderdaad, als je de Minimal Piano Collection beluistert, hoor je dat er ook ruim plaats is gemaakt voor afgeleiden.

„Steve Reich, Terry Riley en Philip Glass zijn wat dat betreft de toppers”, zegt Van Veen. „Maar daar zit een hele laag onder, van wie ik ook werk heb opgenomen. Tom Johnson en Kyle Gann bijvoorbeeld, die beiden veel over deze muziekstroming hebben geschreven. Of neem John Adams, een componist die duidelijk zijn wortels heeft in het minimalisme, maar die stroming de laatste jaren duidelijk verlaten heeft. Repetitieve muziek kent een breed scala aan uitingen, waar mijns inziens ook de verstilde muziek van Morton Feldman onder valt.”

Inmiddels wordt Van Veen internationaal gezien als een specialist op het gebied van de minimal music en sturen talloze componisten hem hun werk op. Dat levert zelfs een kenner als Van Veen soms verrassingen op.

„Meredith Monk was voor mij echt een openbaring. Net zoals de stukken van Colin McPhee dat waren: een paar van die werken heb ik nu voor het eerst op cd opgenomen. ’The Hague Hacking’ van Louis Andriessen is kicken: een meesterlijk werk. En Jacob ter Veldhuis natuurlijk: op dit moment ben ik bezig met een cd die geheel aan zijn muziek is gewijd.”

Jeroen van Veen componeert zelf ook mooie stukken, waarvan hij er een aantal opnam in zijn Minimal Piano Collection. Hij schrijft muziek bij films en voor reclames en noemt zijn eigen muziek op de cd’s ’vertalingen van beeld in klank’. Van Veen: „Ik zie in de repetitieve muziek een vergelijking met de manier waarop onze samenleving is opgezet. Als je ziet hoe we bomen planten naast ons wegennet, hoe we bouwen, hoe we dingen produceren – alles gaat in series. Maar nooit exact gelijk, de herhaling is nooit dodelijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden