Het heilzame werken met plant en dier

Bezig zijn in de natuur als therapie. Niet roken en kaarten in een kille recreatiezaal, maar het land op. Geiten voeren, koeien melken en snijbloemen knippen. De filosofie -groen is heilzaam- wint terrein in de gezondheidszorg. Per jaar komen er tientallen zorgboerderijen bij.

RIJSENBURG - Half vijf 's middags. Op zorgboerderij Nieuw-Rijsenburg is dit een van de drukste momenten van de dag. Het is voedertijd en er moet worden gemolken. De tachtig geiten beginnen te blèren. De jongste geitjes kijken hongerig. Pauline trekt een overall aan en stapt in haar laarzen. ,,Je moet je verantwoordelijkheid nemen en in actie komen. Die geiten hebben honger en ik moet ze voeren.''

Als een volleerd boerin schept ze de biks in de voederbakken. De 21-jarige vrouw komt zeker over en weet van aanpakken. Al meer dan een jaar woont ze op Nieuw-Rijsenburg. Waarom zij in deze woon- en werkgemeenschap zit, wil zij niet vertellen. Haar armen die bedekt zijn met littekens, praten voor haar.

Zorgboerderij Nieuw-Rijsenburg is een therapeutische woon- en werkgemeenschap gelegen tussen het Utrechtse Driebergen-Rijsenburg en Odijk. De boerderij biedt plaats aan zo'n twintig jongeren in de leeftijd van 16 tot 32 jaar, die een psychiatrische stoornis hebben. De basis van de zorg ligt in het werken met dieren en planten. Een vorm van zorgverlening die aan populariteit wint. En terecht, schreef de Gezondheidsraad deze week in het rapport 'Natuur en gezondheid'.

De filosofie van een zorgboerderij stoelt op twee gedachten. In onze samenleving is er steeds minder aandacht voor de planten- en dierenwereld. Het proces van zaaien, groeien en oogsten is voor velen onbekend. Door bewoners deze cyclus van dichtbij mee te laten maken, hoopt een zorgboerderij dat patiënten meer respect voor de natuur krijgen. Deze functie is vooral bedoeld om vervreemding op te heffen.

Ten tweede is er de gedachte dat het omgaan met planten en dieren psychiatrische patiënten -maar ook verslaafden, mensen met een verstandelijke handicap en gedetineerden- meer zelfkennis kan geven en genezend kan werken.

Het verzorgen van een tuin of veestapel geeft automatisch structuur. Door de omgang met dieren kunnen bewoners weer liefde, genegenheid en verantwoordelijkheidsgevoel ervaren. Zo kan het aaien van een dier een middel zijn om vertrouwen te kweken en geeft het borstelen van een paard de bewoner rust.

Niels Schoonen is therapeutisch medewerker veeteelt. Hij is sterk voorstander van fysieke arbeid in de natuur als onderdeel van een psychiatrische behandeling.

,,Je ziet hier een stal die vol ligt met stront. Om die leeg te scheppen moet je behoorlijk aanpakken. De bewoners kunnen zo agressie kwijt. Ook voelen ze zich fysiek sterker worden.''

De enorme toename van zorgboerderijen vindt Schoonen een goede ontwikkeling. ,,Ik heb tot nu toe bij alle bewoners vooruitgang gezien, puur door het werken in de buitenlucht. Het is jammer dat zo weinig wordt gedaan met iets wat zo logisch is.''

Psychiatrisch patiënte Anouk is in september 2002 in behandeling gekomen. Haar angst voor dieren was zo groot dat ze alleen in de tuin wilde werken. Uiteindelijk heeft ze het aangedurfd om een keer de geiten te voeren en aaide ze voor het eerst een lammetje. Inmiddels melkt ze koeien met de hand. Ze ziet in het omgaan met dieren een metafoor voor het contact met mensen. ,,Als je getraumatiseerd bent door mensen, zijn dieren een nieuwe ingang. Ik zie dit als een manier om via het dier weer terug te stappen naar de mens.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden