Column

Het heilige stemrecht kan tot rampen leiden

Sylvain EphimencoBeeld Maartje Geels

Hoe efficiënt is de representatieve democratie en haar belangrijkste fundament, het stemrecht, wanneer het systeem niet naar behoren werkt of voor ontregeling zorgt? Gisteren riep de Britse oud-premier Tony Blair de Britten op zich tegen een vertrek uit de Europese Unie te verzetten. 

Een vorm van revolte van burgers tegen hun eigen democratie die Blair als volgt rechtpraat: ‘Mensen hebben gestemd zonder te weten welke voorwaarden er aan de Brexit verbonden zijn. Naarmate die voorwaarden duidelijker worden, is het hun recht om zich te bedenken.’ Afgelopen juni stemde een krappe meerderheid van de Britten voor de Brexit. Maar in Londen, in Schotland en Noord-Ierland was een meerderheid van de inwoners er fel tegen gekant. Toch worden miljoenen mensen nu democratisch meegesleurd in een avontuur dat ze verafschuwen.

Vier maanden later werd Donald Trump tot president van de VS gekozen. Deze onwaarschijnlijke uitslag was te danken aan een groep blanke kiezers die zich verwaarloosd voelde. Stemmen uit wraak en wrok. Nu zit niet alleen een meerderheid van de Amerikanen met handen in het haar, maar ook de rest van de wereld. Er worden belachelijke parallellen gemaakt met de democratische verkiezing van Hitler, men hoopt op een nieuw Watergate of een impeachment en wie op Google ‘Trump will be assassined’ intoetst krijgt 2,8 miljoen hits.

Een maand na Trumps verkiezing werd een grondwettelijk referendum in Italië gehouden. Alleen vergaten de Italianen over de grondwet te stemmen en stuurden ze premier Renzi naar huis. Nu zit een verlamd Italië met een impotente regering en weet niet wanneer er weer gestemd wordt. In mei zullen in Frankrijk de presidentsverkiezingen zijn. 

Affaires

Maar de campagne gaat helemaal niet over de toekomst van het land. Er wordt eindeloos gepraat over corruptie van enkele kandidaten, over affaires, uitglijders of seksualiteit. De sfeer is grondig verpest, de kiezers keren zich af van politiek en media en er is een groeiende kans dat in mei een volstrekt incapabele of gevaarlijke kandidaat de republikeinse troon gaat bestijgen.

En Nederland? In dit land zal in maart het stemmen feitelijk secundair zijn. Omdat door het kiessysteem en de huidige partijenconfiguratie geen uitgesproken meerderheid mogelijk is. De kiezer is afhankelijk van wat een consortium van 5 of 6 partijen van ongeveer gelijke omvang met zijn stem gaat doen. Beter zou het in dit opzicht zijn een districtstelsel met een of twee ronden in te voeren maar conservatieven lieden in politiek en media verzetten zich hier hevig tegen. 

Donderdag schreef ik hierover en werd van ‘cynisme’ beticht. Maar echt cynisch zijn degenen die niet willen onderschrijven dat het heilige stemrecht binnen onze democratieën tot rampen kan leiden. Mijn droom? Een technocratisch stelsel waar het gecontroleerde bestuur aan deskundigen en specialisten wordt overgelaten, die niet volgens de ideologie van de oude partijen functioneert maar primair volgens de belangen van landen en van de Unie waar ze deel uitmaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden