Het heet anders, maar kabinet blijft hervormen

Minister van financiën Jeroen Dijsselbloem. Beeld anp
Minister van financiën Jeroen Dijsselbloem.Beeld anp

Veel Nederlanders hebben na vier jaar de broekriem aanhalen wel genoeg van hervormingen. Ook een aantal Tweede Kamerleden denkt daar zo over, maar de Raad van State niet. En die vindt minister van financiën Dijsselbloem met 'verdere stappen' aan zijn zijde.

Lex Oomkes

We moesten maar eens wat rustiger aan gaan doen met hervormingen de komende jaren, zei Alexander Pechtold, voorman van hervormingspartij D66 bij uitstek, onlangs. Niet als het aan de Raad van State ligt. Gewoon doorgaan, ook al vraagt het veel van de burger. Minister Jeroen Dijsselbloem van financiën is het eigenlijk wel met de Raad van State eens.

Het woord 'hervormingen' komt er in de gisteren aan de Kamer aangeboden Miljoenennota echter maar moeilijk uit. 'Verdere stappen' noemt de bewindsman het in zijn reactie op het advies van de Raad van State. Hervormingen zijn, na vier jaar niets anders doen en het uiterste te hebben gevraagd van de Nederlander, niet erg populair meer.

Schande
Terwijl het Kamerlid voor 50Plus, Henk Krol, nu al schande roept over de behandeling van ouderen in de begroting voor 2017, schetst zowel Dijsselbloem als de Raad van State nieuw onheil voor deze groep voor de verdere toekomst.

De komende jaren moeten de hoge besparingen in Nederland (via pensioenopbouw en aflossen van hypotheken), de pensioenen en de toenemende kosten voor de zorg 'in samenhang worden bezien'. Daarbij moet bijvoorbeeld serieus bekeken worden of ouderen niet meer aan hun eigen zorg dienen bij te dragen. Een heel ander geluid dan het pleidooi van onder andere 50Plus om het eigen risico in de zorgverzekering af te schaffen.

De studiegroep begrotingsruimte, een club van hoge ambtenaren die steevast voor de verkiezingen adviseert over het te voeren begrotingsbeleid, stelde onlangs dat nieuwe bezuinigingen de komende jaren waarschijnlijk niet meer nodig zijn. Hervormingen zullen echter, zoals bij ouderen, hetzelfde effect op mensen hebben.

Wensen
Dijsselbloem moet in deze begroting nogal wat geld uitgeven aan wensen van de twee coalitiepartijen en om de koopkracht van alle inkomensgroepen op peil te houden. Er gaat, zoals al voor de zomer bekend werd, geld naar veiligheid, onderwijs en defensie. De bezuiniging van een half miljard euro op de langdurige zorg gaat niet door.

De koopkrachtreparatie vergt de lieve som van ruim één miljard euro. Tegelijkertijd is de staatsschuld nog altijd, ondanks een snelle daling, meer dan zestig procent en is er nog immer een begrotingstekort. Die zestig procent komt weliswaar in zicht en het tekort daalt volgens de voorspellingen naar een half procent volgend jaar, maar om aan alle wensen te voldoen moet Dijsselbloem een loopje nemen met de begrotingsafspraken in Europa en de afspraken op hetzelfde terrein binnen de coalitie.

De scheiding tussen inkomsten en uitgaven is in feite volledig losgelaten: inkomstenmeevallers gaan linea recta naar uitgaven. In Europa geldt de norm van zestig procent voor de staatsschuld nog immer, maar daar trekt dit kabinet zich weinig van aan. Meevallers hoeven volgens Europese afspraken niet gebruikt te worden om het tekort extra te verlagen als ze ingezet worden voor versterking van de economische structuur, maar ook daar houdt het kabinet zich niet aan. Extra onderwijsuitgaven wellicht nog wel, maar een miljard extra om koopkracht te repareren kan moeilijk worden uitgelegd als economische structuurversterking.

Brusselse goedkeuring
Het is niet voor niets dat Dijsselbloem onlangs in Trouw stelde dat deze begroting wellicht de goedkeuring van Brussel niet kan wegdragen. Strikt genomen zou dat wellicht moeten, al zal het zo'n vaart niet lopen. Er zijn andere landen die heel wat nadrukkelijker een loopje nemen met het Europese stabiliteitspact.

Het enige Europese begrotingscriterium waar Nederland wel aan voldoet is het streven naar een zogenoemd structureel begrotingsevenwicht. In dat begrip wordt rekening gehouden met de stand van de conjunctuur, hetgeen voor Nederland goed uitpakt. Net zo goed als dat Nederland inmiddels een houdbaarheidsoverschot kent. In dat getal wordt rekening gehouden met de toekomstige extra uitgaven in verband met de vergrijzing.

Het houdbaarsheidsoverschot was aan het begin van deze kabinetsperiode nog een moeilijk te bereiken ideaal. Wellicht blijkt daar nog het meest uit hoe succesvol deze coalitie in ieder geval wat betreft de sanering van de overheidsfinanciën is geweest.

Minister Dijsselbloem op het Binnenhof met het koffertje met daarin de Miljoenennota. Beeld ANP
Minister Dijsselbloem op het Binnenhof met het koffertje met daarin de Miljoenennota.Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden