Het hart van Turkije moderniseert

In het conservatieve hart van Turkije voltrekt zich een economische boom. Tijd om het beeld van een achtergebleven, statische samenleving bij te stellen, aldus een gerenommeerd Duits onderzoeksinstituut.

Turkije heeft twee gezichten, wil het cliché. Eén daarvan is westers, kosmopolitisch en toont zich vooral in en rond Istanbul. Het andere ziet er heel anders uit: achtergebleven, onderontwikkeld en islamitisch, met andere woorden: niet-Europees.

Dat beeld behoeft bijstelling, vindt het European Stability Initiative (Esi), een Duits onderzoeksinstituut dat eerder indruk maakte met gedegen analyses van de Balkan. In het deze week verschenen rapport 'Islamitische calvinisten' laat het zien dat zich juist in Centraal-Anatolië, doorgaans gezien als het hart van dat 'andere Turkije', een opmerkelijke economische en sociale transformatie voltrekt.

Het rapport concentreert zich op de provincie Kayseri. Een miljoen inwoners telt deze bergachtige regio, die ongeveer even ver verwijderd ligt van de Aegeïsche Zee in het westen als de Iraanse grens in het oosten. Posters bedoeld om toeristen naar de regio te trekken, laten schapen en paarden zien aan de voet van het Erciyes-gebergte. Maar er zijn bijna geen schapen meer, of schaapherders. Het grootste deel van de bevolking woont, anders dan vijftig jaar geleden, in de stad en werkt in de industrie.

De provincie kent diverse zeer succesvolle bedrijven en sectoren. De meubelindustrie met name is er, met 40000 werknemers, de motor van de economie geworden: het gaat veelal om grote bedrijven, werkend met moderne technologie, die exporteren over de hele wereld. Ondernemers uit de streek zijn handig ingesprongen op wat Esi de 'sofa-revolutie' noemt, de enorme verandering in levensstijl in Turkije de afgelopen decennia. De traditionele plattelandswoning, vol handgeweven kleden, heeft plaatsgemaakt voor een stadsflat met moderne meubels.

Dat de regio zich niet afsluit voor de rest van de wereld toont ook de ontwikkeling van textielgigant Orta Anadolu. Begin jaren tachtig stond het bedrijf aan de rand van het bankroet. Aan de goedkope stoffen die het vooral voor de Turkse markt zelf maakte, bleek nauwelijks meer behoefte. Aan de verschillende soorten denim die het vervolgens besloot te maken, wel. Vandaag de dag hoort het bedrijf tot de meest winstgevende van Turkije. Het levert zijn producten aan alle bekende spijkerbroekenmerken.

Snelle economische ontwikkeling in een regio die duidelijk een islamitisch stempel draagt. Ondernemers in de regio zien niets vreemds in die combinatie. Gevraagd naar de achtergrond van het succes van de streek, zegt de een: ,,Het is goed voor een religieus persoon hard te werken", terwijl anderen referenen aan de profeet die zou hebben opgedragen 'wetenschap en technologie overal vandaan te halen'. De ondernemers, constateert Esi, dichten de islam eigenschappen toe die eerder vooral aan het calvinisme werden toebedeeld.

Het is dit Turkije, dat zich bij de laatste verkiezingen massaal achter de AKP van Recep Erdogan schaarde, aldus het Esi-rapport. En het is dit Turkije, waar islam modernisering niet blijkt uit te sluiten, dat aan de deur van de EU klopt. Niets verplicht Brussel om die open te houden. Maar afwijzen moet wel gebeuren, vindt het Duitse instituut (dat natuurlijk ook weet dat juist in eigen land een grote weerstand bestaat tegen een eventuele Turkse toetreding) op basis van de 'huidige realiteiten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden