Het hart van de zonnebloem is pure wiskunde, meestal

Als de natuur dingen moet rangschikken in een beperkte ruimte, zoals de zaden in het hart van een zonnebloem, duiken er vaak spiraalvormen op. En het aantal spiralen is niet willekeurig, maar volgt rekenkundige patronen.

Die stelling poneerde de vermaarde Britse wiskundige Alan Turing in de jaren vijftig. Om diens honderdste geboortedag te markeren besloot het Museum of Science and Industry in Manchester de hulp van het publiek in te roepen om te zien of dat klopt. Honderden Britten kregen het verzoek om uit zaad zonnebloemen te kweken, de spiralen in de bloemharten te tellen en de resultaten op te sturen.

Het vermoeden was dat de aantallen spiralen in het hart van de zonnebloem zouden passen in de reeks van Fibonacci, een getallenreeks die veel in de natuur voorkomt. In de reeks van Fibonacci is ieder volgend getal de som van de twee voorgaande: 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233 .....

In het hart van een zonnebloem zijn twee soorten spiralen te zien: met de klok mee en tegen de klok in. De Britse deelnemers aan de studie werd gevraagd beide te tellen, wat getallenparen opleverde. En zie: die getallenparen pasten in Fibonacci, meestal. Tachtig procent van de gekweekte zonneboemen volgde dit rekenkundige patroon. Twintig procent niet, maar weer de helft daarvan zat wel in de buurt: die zonnebloemen hadden niet Fibonacci gevolgd, maar Fibonacci +1 of Fibonacci -1. In de resterende 10 procent van de bloemen was soms geen patroon te ontdekken, of alleen in een van beide richtingen.

Natuurlijke rangschikkingen lijken dus getallenreeksen te volgen, zoals Turing vermoedde. Maar de natuur heeft de prettige eigenschap de rigide reeksen soms aan haar laars te lappen. De zonnebloem op de foto doet dat niet. Als we goed hebben geteld, heeft die 21 spiralen tegen de klok in en 34 met de klok mee. Keurig Fibonacci.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden