Het haperende zakenhart van de wereld heeft Nederlandse wortels

De wereld siddert bij wat er op Wall Street gebeurt. Ooit was het Nederlands gebied, waar religieuze ’opwekkingen’ plaatsvonden.

Wall Street, het Amerikaanse zakenhart dat nu een infarct beleeft, was ooit Nederlands grondgebied. Het gereformeerde geslacht Van Cortlandt zwaaide in zijn heerlijkheid aan de Hudson de scepter. Daar hielden ze bijeenkomsten over handel, politiek en geloof.

De joodse Lenny Reisner (18), voor de gelegenheid in vroeg-19de-eeuwse klederdracht gestoken, leidt bezoekers rond rond het fraai gerestaureerde koloniale landhuis. Dan verdwijnt ze achter het huis, om dan van binnenuit de bovenste helft van de dubbele deur open te doen. Alsof ze achter een katheder staat, vertelt ze over Olof van Cortlandt uit Wijk bij Duurstede. In 1638, op 38-jarige leeftijd, vaart hij als soldaat van de West Indische Compagnie met het schip ’De Haring’ naar de Nieuwe Wereld. Op Manhattan gaat hij huizen bouwen en bier brouwen, vlak bij Wall Street. Hij wordt politiek actief en zijn ster rijst snel. Hij wordt zelfs burgemeester van Nieuw Amsterdam, aldus Reisner.

Ten noorden van de stad, in de Hudson Vallei, drijven de Van Cortlandts in de 17de eeuw handel in bont met de Kitchtawanc-indianen. Olof kwam geregeld in de eenvoudige handelspost buiten de stad. Zijn zoon Stephanus koopt er in 1688 de eerste hectares grond met speciale toestemming van de protestantse koning van Engeland, de Nederlandse stadhouder-koning Willem III. Ook zoon Stephanus wordt burgemeester van de stad, die sinds de machtsovername door de Engelsen New York is gaan heten.

Achterkleinzoon Pierre van Cortlandt maakte in 1749 de heerlijkheid aan tot zijn permanente woning. Daarin staat nog Hollands antiek, van stamvader Olof van Cortlandt uit 1638. Hollandse tegeltjes met bijbelse taferelen sieren de schoorsteenmantel.

De geschiedenis van twee eeuwen Van Cortlandts in Cortlandt Manor is vrij goed te reconstrueren aan de hand van grote aantallen brieven, aktes, financiële verslagen en dagboeken. Vanachter hun massieve bureaus in de studeerkamer bestierden ze het fortuin, bedreven ze politiek en discussieerden ze over geloof.

De fraaie salon staat vol pronkstukken: Franse klokken, Chinees porselein, koperen kroonluchters, jachttrofeeën, kunst: niemand waant zich hier in Amerika. Het is een vreemd idee dat hier ooit slaven in de weer waren met de Hollandse speculaasplanken en ketels, potten en pannen die in een Nederlandse museumboerderij beslist niet zouden misstaan.

De Nederlandse familie Van Cortlandt zorgde ervoor dat een groot gebied met Engelse koloniën werd omgevormd tot wat uiteindelijk de Verenigde Staten zijn geworden, vertelt Reisner. „Ze danken er een straatnaam aan op Manhattan, tegenover Ground Zero, vlak bij Wall Street.” Ze wijst op een groot schilderij waarop de jonge Pierre Van Cortlandt staat afgebeeld. „Hij werd de eerste gekozen burgemeester van New York in de zelfstandige Verenigde Staten van Amerika.”

Even verderop hangt een portret van de streng ogende Joanne van Cortlandt, de echtgenote van Pierre. Resiner: „Pierre nam nooit een beslissing zonder inspraak van Joanne. Ze baarde acht kinderen en beheerde op strenge wijze het zakelijke imperium. Joanne van Cortlandt wist de altijd Dutch Reformed gebleven familie over te halen om methodist te worden: dat paste beter in de overheersende anglicaanse traditie. Op het landgoed vonden opwekkingen plaats: luidruchtige samenkomsten van zeer emotionele gelovigen. Daarmee schudde de van oorsprong Hollandse familie definitief haar gereformeerde veren af.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden