Het gymnasium was en is een elitair bastion

Fans van het gymnasium wringen zich in rare bochten om de run erop te verklaren.

Zoals te verwachten, is de run op de zelfstandige gymnasia weer groot dit jaar. In Amsterdam was het Barlaeus wederom koploper, in Haarlem en en in andere steden speelt het probleem ook (Trouw, donderdag).

Kinderen worden almaar slimmer en slimmer, denkt de kersverse website www.gymnasiumvooriedereen.nl. Zo’n razendsnelle sprong in intelligentie zou dan toch wereldnieuws moeten zijn. Maar de American Scientist heeft het nog niet opgepikt. Uit de bloeiende markt voor bijles- en huiswerkinstituten zou je eerder kunnen concluderen dat kinderen steeds dommer worden, want zonder extra begeleiding redden ze het niet meer.

De gymnasia zijn zo populair dat ervoor geloot moet worden. Deels is dat begrijpelijk: het zijn relatief kleine, dus overzichtelijke scholen, die redelijk stand gehouden hebben in de vernieuwingsstormen die vanuit Den Haag de wereld zijn ingeblazen. De belangrijkste vernieuwing was dat leerlingen nog maar in één klassieke taal eindexamen hoeven te doen.

Misschien dan toch een ’witte vlucht’? De pleitbezorgers van het gymnasium reppen over een ’grote toename’ van allochtone leerlingen en zien de run op gymnasia als bewijs van integratie. Er zullen vast meer allochtone kinderen op het gymnasium zitten dan tien jaar geleden. Maar wie rond half negen bij de deur van zo’n gymnasium gaat staan, ziet er weinig van.

Het gymnasium was en is een elitair bastion en zal dat vermoedelijk ook blijven. Dat is geen waardeoordeel maar slechts een constatering. Een kind dat niet opgroeit in een huis met boekenkasten, kranten en discussie aan tafel heeft een aanzienlijk kleinere kans op een gymnasium te belanden dan een kind dat wel in zo’n huis opgroeit, autochtoon of allochtoon, ongeacht intelligentie.

Segregatie in het onderwijs is een feit, zie het onder ogen. Er is niet alleen een run op de categorale gymnasia, ook veel andere ’witte’ scholen zijn erg populair en grijpen naar loting bij overaanmelding.

Loting is wel de slechtste manier om de schaarse opleidingsplaatsen te verdelen. Het betekent dat getalenteerde en gemotiveerde leerlingen door een simpele speling van het lot uit de boot vallen. Dat zou een samenleving zichzelf niet moeten aandoen.

Om je in te schrijven bij een gymnasium moet je een bepaalde Cito score hebben en een vwo-advies van de basisschool. In wezen doet deze toets dus dienst als toelatingsexamen voor de middelbare school.

Omdat er zoveel gewicht aan die eindscore wordt gehangen gaan ouders hun uiterste best doen de resultaat zo hoog mogelijk te krijgen. Op school worden oefentoetsen gemaakt; sommige kinderen krijgen zelfs bijles in de Cito. Zo’n toets maken is een soort kunstje: als je maar vaak genoeg oefent, word je er vanzelf beter in.

Hoe graag sommige ouders hun kind ook naar een gymnasium sturen, het is niet altijd even voorspelbaar hoe de schoolloopbaan van een kind zal verlopen. De slimste van de klas kan stranden op de middelbare school omdat hij/zij nooit geleerd heeft te werken. De eeuwige zes kan met hard werken een eind komen.

De indruk blijft dat er te veel kinderen op een gymnasium belanden die er niet thuishoren. Hun agenda’s worden vervolgens dichtgespijkerd met bijles en huiswerkbegeleiding, na diverse malen doubleren gaan ze alsnog naar een andere school. Het is goed te reiken naar het hoogste, maar je moet er wel bij kunnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden