Het groeibriljantje van Rotterdam

De Nieuwe Binnenweg geeft Rotterdam nieuwe allure. De straat was in de jaren vijftig een deftige winkelstraat, maar verloederde tot een 'tweede Katendrecht'. Nu 25 jaar later bruist de straat als nooit te voren. met winkeltjes en zaken die je elders niet treft.

'Als je vijf jaar geleden was gekomen, hadden we wel even rustig kunnen gaan zitten', verzucht Anton, een personeelslid van kledingwinkel Knetter aan de Rotterdamse Nieuwe Binnenweg. Maar tegenwoordig moet Anton, tussen het beantwoorden van vragen door, de telefoon aannemen, klanten helpen en de winkel in de gaten houden. Ook bij Knetter merken ze dat de Nieuwe Binnenweg niet meer het bijeengeraaptje 'zooitje' is, waar veel Rotterdammers het de afgelopen dertig jaar voor hielden. Het wordt drukker en drukker.

De Nieuwe Binnenweg, een kilometers-lange straat die het centrum verbindt met het westen van Rotterdam, dreigt het straatje te worden waar de stad zo lang op heeft gehoopt. Hip en vooruitstrevend. Steeds meer jonge ondernemers vestigen zich in het gedeelte tussen de Oude Binnenweg en de 's Gravendijkwal, waardoor een 'alternatief dorp' is ontstaan, midden in de stad. Er zijn zelfs mensen die al een vergelijking trekken met het Londense Camden of, iets minder chauvinistisch, de Antwerpse Kammenstraat. In ieder geval is duidelijk dat er wat bloeit, iets wat gestimuleerd wordt door de groeiende party-cultuur en de behoefte van vooral jongeren om zich te onderscheiden. De Lijnbaan en de Koopgoot vinden ze maar eenheidsworst.

Het redelijk aangeharkte eerste deel van de Nieuwe Binnenweg steekt trouwens nogal positief af bij het tweede gedeelte, dat van de 's Gravendijkwal tot aan Delfshaven, waar de chaos overheerst en waar een flink aantal 'schimmige' winkeltjes en bedrijfjes is gevestigd. 'Dat gedeelte mijd ik als de neten', hoor je vaak. Een wandeling over de Nieuwe Binnenweg naar Delfshaven, vanaf het centrum, is dan ook het beste te vergelijken met een oplopende thermometer. Hoe verder je van het centrum verwijderd raakt, hoe verhitter de ondernemers zijn over de overlast van junks, de criminaliteit en de verwaarlozing van de omgeving.

Op het eerste deel van de Nieuwe Binnenweg is van die onvrede nauwelijks iets te merken. Goed, er gebeurt wel eens wat, maar dat 'heb je overal'. Dat kan ook niet anders, want de straat is een samenvatting van de grote stad. Dus inclusief overlast, maar ook met een uitstraling en een sfeer waar jonge creatievelingen kunnen ademen.

Zoals Mieke Romijn (39), die in mei van dit jaar 'Quasimodo' opende. In haar winkel verkoopt ze zelfgemaakte kleding aan partygangers. Ze zegt 'gevlucht' te zijn uit Delft, waar ze eerst een bedrijfje had. ,,Daar bleven nieuwe ontwerpen rustig twee maanden in de rekken hangen. Dat stimuleert je niet om daarna wat beters of extremers te maken. Hier in Rotterdam worden nieuwe ontwerpen onder m'n naaimachine vandaan getrokken.''

Een gelukkiger mens dan haarzelf, zal in Rotterdam moeilijk te vinden zijn, beweert Mieke. Voor een groot gedeelte is dat geluk bepaald door de locatie van haar winkel. ,,Ik wilde eigenlijk alleen maar op de Nieuwe Binnenweg zitten. Alles vult hier elkaar zo lekker aan. Het is een hele jonge, luchtige straat.'' Met glinsteroogjes laat ze haar woning boven de winkel zien, een etage met voor-, midden- en achterkamer met gigantische raampartijen. ,,Dit kreeg ik er gewoon nog bij. Fantastisch, he.''

De Nieuwe Binnenweg mag zich inmiddels meten met de Witte de Withstraat waar vooral galeries, horeca en enkele culturele instellingen zijn gevestigd. De gemeente is destijds jaren bezig geweest om de 'Witte de With' op te schonen en er iets fatsoenlijks van te maken. Bij de Nieuwe Binnenweg zijn het vooral de ondernemers zelf geweest die de vernieuwing van het winkelaanbod hebben gestimuleerd. Midden jaren tachtig vestigden zich daar de Plaatboef, een muziekwinkel met veel tweedehands vinyl, terwijl de overbekende Rotterdamse redhead Carrie, bekend van radio en tv, vrijwel gelijktijdig haar punkzaakje 'Black Widow' opende. Samen met kledingzaak Outrage en kapper Christiaan, destijds de enige 'hippe kapper' in Rotterdam en omstreken, waren zij de grondleggers voor het vooruitstrevende klimaat van nu.

Want de ontwikkeling van de Nieuwe Binnenweg is toch vooral gebaseerd op een doodeenvoudig economisch principe. Winkels die elkaar aanvullen klitten bijeen en profiteren van elkaars publiek, dat vaak zeer eericht op bezoek komt en dan ook nog even bij 'dat andere leuke winkeltje' naar binnenglipt. Mieke: ,,Dat merk je heel sterk. Mijn vaste klanten stappen tegenwoordig ook Black Widow binnen, terwijl ik hier laatst een stel punkers had die opeens fluorescerende kleding wilden.''

De Nieuwe Binnenweg heeft zeker na de oorlog last gehad van het jojo-effect. In de jaren vijftig was het een redelijk deftige winkelstraat, maar zo rond het einde van de jaren zestig begon het verval in te treden. Dat bereikte zijn hoogtepunt in de jaren zeventig, toen de plaatselijke dagbladen regelmatig volstonden met berichten over klagende winkeliers en een steeds sterkere greep van de onderwereld op het Oude en Nieuwe Westen, de wijken die de Nieuwe Binnenweg doorkruist.

Zo maakte het SGP-raadslid Van Dis zich in 1971 ernstige zorgen. Hij was bang dat de straat 'een tweede Katendrecht' zou worden, vol met vage kroeg-en en seksclubs. Het toenmalige college van b. en w. was daar niet zo huiverig voor, althans naar de buitenwereld toe, en sprak van een 'amusementscentrum dat voorziet in een behoefte die er op dit punt in een grote havenstad als Rotterdam kennelijk blijkt te bestaan'.

Een dergelijke opvatting van b. en w. zorgde voor een hoop onrust onder winkeliers en bewoners. Regelmatig werden er acties gevoerd om de verloedering van de buurt aan de kaak te stellen. 'De Binnenweg loopt leeg', kopte het Rotterdams Nieuwsblad op 22 november 1975. Tal van winkeliers, die jarenlang hun zaak hadden gehad op de Nieuwe Binnenweg, vertrokken naar elders of doekten de boel op. Wat er voor in de plaats kwam waren vooral etablissementen met een bedenkelijke reputatie.

Tot midden jaren tachtig was de Binnenweg daarom een doorgangshuis voor veel kansloze ondernemingen. In 1975 verzuchtte 'de heer Dijksman', winkelier, in het Rotterdams Nieuwsblad: ,,Er dient naar te worden gestreefd, dat in de leegstaande winkels boetiekjes, kunstnijverheidszaakjes, eethuisjes enzo komen. Zaken waar het publiek voor komt.''

Nu lijken de woorden van 'de heer Dijksman' haast profetisch. Hoewel het woord 'boetiek' een beetje gedateerd klinkt, zijn de winkeltjes van tegenwoordig op de Nieuwe Binnenweg weldegelijk overeenkomstig met zijn wens van 1975.

Zo zou je 'Banjara', geopend op 1 september van dit jaar, een moderne boetiek kunnen noemen. Eigenaar Uday Mastenbroek verkoopt fusion-kleding, zoals hij dat noemt. Eerst slijtte hij zijn creaties zeven jaar lang aan groothandels, maar een eigen winkel moet meer voldoening gaan geven. ,,We zijn speciaal hier gaan zitten vanwege de andere winkels. Ons publiek loopt hier gewoon rond. Het is een bijna perfecte locatie.''

Bijna perfect, omdat Banjara net achter 'De Boogjes' zit, een onooglijke overdekte winkelpromenade, die een soort kunstmatige barrière vormt tussen het 'traditionele' winkelgebied en de Nieuwe Binnenweg. Veel mensen keren aan het einde van de Oude Binnenweg om, richting Lijnbaan en Koopgoot, omdat ze tegen De Boogjes oplopen. Maar ook hieraan wordt gewerkt, want er bestaan plannen om De Boogjes aan te passen, bijvoorbeeld door de winkelpanden naar voren te halen, waardoor ze meer in het zicht komen en 'bij de straat getrokken' worden.

Toch is De Boogjes een van de weinige onderwerpen waarover de middenstanders klagen. De stemming onder winkeliers op het eerste deel van de Nieuwe Binnenweg is er voornamelijk een van 'we zitten hier fantastisch', haast on-Rotterdams positief. Ook de gemeente heeft sinds een jaar het groeibriljantje ontdekt en denkt volop mee hoe het gebied nog verder kan worden opgestuwd in de vaart der volkeren. In 2003 wordt de trambaan vernieuwd en daarbij wordt tegelijk de gehele straat opnieuw ingericht, zegt Ruud de Reus, projectleider bij Bureau Binnenstad. Vorig jaar kreeg hij vanuit de politiek de opdracht de Nieuwe Binnenweg 'te versterken'.

De Reus ('Het is een fantastisch gebied') heeft net de Karel Doormanstraat in het centrum heringericht, met mooie lantaarnpalen, vloerverlichting en noem maar op. Als het aan hem ligt, staat de Nieuwe Binnenweg iets soortgelijks te wachten. Daarnaast wordt er door de wijkontwikkelingsmaatschappij een 'visie' ontwikkeld, waarmee de gemeente de positie van winkels en de veelal trendy horecazaakjes als Foody's, EDD, Vagebond, Rotown en Tampopo wil versterken.

De gemeente, die om het hardst roept dat Rotterdam bruist, is voorlopig zeker niet van plan haar eigen glazen in te gooien. De Nieuwe Binnenweg wordt vanaf nu zorgvuldig gecultiveerd, bijvoorbeeld door een dikke vinger in de pap te houden bij de toewijzing van bepaalde panden aan ondernemers.

Zo is de grootste angst van veel winkeliers dat grote winkelketens, gedreven door het succes van de Nieuwe Binnenweg, hun vleugels gaan uitslaan van het centrumgebied naar deze locatie. Zo gaat het hardnekkige gerucht dat een

hamburgerketen zijn oog heeft laten vallen op een pandje. ,,De Oude Binnenweg was vroeger de plek'', weet Dennis Meijer, eigenaar van De Plaatboef. ,,Maar sinds daar de McDonalds zit, is het erg snel bergafwaarts gegaan.''

De vestiging van een Etos of een Blokker zou funest zijn voor de sfeer, denkt ook Carrie. Zij wilde haar zaak in '86 eigenlijk op de Oude Binnenweg openen, maar schrok toen al van de enorme huurprijzen. ,,Bovendien moest je toen ook nog eens zwart een ton aan sleutelgeld ophoesten. Ik ben achteraf blij dat ik uiteindelijk hier ben terechtgekomen.''

Maar ieder succes heeft zijn keerzijde, want door het steeds hippere imago van de straat, weten ook de vastgoedjongens hun eigendommen op waarde te schatten. ,,De huren zijn hier de laatste jaren verdubbeld'', zegt een medewerker van platenzaak Demonfuzz, een van de tientallen vinylzaken, die de Nieuwe Binnenweg inmiddels de eretitel 'de platenboulevard van Nederland' heeft opgeleverd.

Carrie zou dan ook het liefste zien dat er een beginnersregeling komt, een waarborg waardoor jonge, creatieve ondernemers in staat blijven zich op de Nieuwe Binnenweg te vestigen. Verder zouden iets meer politietoezicht, toestemming voor grotere terrassen en ondergrondse vuilcontainers volgens haar ook geen kwaad kunnen. Verder nog iets? ,,Nee hoor, van mij mag het hier steeds gekker worden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden