Het goede doel: les van een oude, cynische Rus

‘Allemaal witwaspraktijken”, zei mijn Russische kennis bij een bezoek aan een Nederlands vrijwilligersinitiatief tien jaar geleden. Er moest een addertje onder het gras zitten – al die mensen die zonder ervoor betaald te worden een bijdrage wilden leveren aan de maatschappij. Structureel gratis ’werken’ voor het goede doel bestond volgens hem niet. Zelfs niet in Nederland. Er moest een financieel motief zijn, belastingvoordeel, reiskostenvergoeding, status, wat dan ook.

Mijn eerste ambassadeurschap voor het Internationale Verdrag van de Kinderrechten van de VN kreeg ik daarom niet aan hem uitgelegd. Het evenement was een groot succes. Ik overhandigde aan de toenmalige minister van ontwikkelingssamenwerking, Evelien Herfkens, aan de Hofvijver een koffer vol handtekeningen. De koffer zou ze spreekwoordelijk meenemen naar de Algemene Vergadering van de VN om kinderrechten op de agenda te zetten. Ik kreeg de opdracht van de cynische Rus om uit te rekenen wat dat mediacircus om deze actie op poten te zetten kostte en wat voor een significante bijdrage de stem van een land als Nederland aan het kinderrechtendebat heeft bijgedragen. Het rendement in absolute getallen is waarschijnlijk verwaarloosbaar.

Maar de bewustwording onder al die mensen die de moeite hadden genomen hun handtekening (toen nog gewoon met een pen op een briefkaart) te zetten voor meer kinderrechten, laat zich niet in economisch rendement uitdrukken. En daarom ben ik er in tien jaar niet cynischer op geworden. Wel kritischer. Met de huidige wildgroei aan goede doelen en enkele aanvragen per week is het soms lastig oordelen en nog lastiger af te wegen waar je je voor inzet. Daarom keer ik elk ambassadeurschap binnenstebuiten en achterstevoren, als een antiek kostbaar juweel op zoek naar verborgen gebreken bij het goede doel. Voor zover van buiten zichtbaar.

Maar niet alleen ikzelf ben kritisch geworden. Ook de media zijn dat geworden ten aanzien van ambassadeurschappen en goede doelen. Toen Angelina Jolie ambassadeur werd voor Unicef, werden er vraagtekens gezet bij haar oprechte betrokkenheid. Het zou tv-persoonlijkheden alleen maar gaan om het pimpen van eigen imago’s over de ruggen van zielige kinderen in landen die Amerikanen niet op de kaart konden aanwijzen. En ook in Nederland moet je je tegenwoordig verdedigen waarom je je inzet voor een goed doel.

Vandaag is het zover. Ik schrijf dit op mijn greenseat-stoel in het vliegtuig op weg naar India, waar ik een reportage ga maken over projecten van Stop Kindermisbruik in Mumbai. In plaats van handtekeningen zetten voor in de koffer van Eveline Herfkens hoeft u straks alleen maar (vaker) naar de kapper te gaan. De kappersbranche heeft zich namelijk verenigd in de Stichting Hair Heroes, zodat straks een simpele knipbeurt bij een aangesloten salon gaat bijdragen een bestrijding van kinderarbeid en misbruik in landen waar de kinderrechten worden geschonden. Want een Nederlander blijkt uit recent onderzoek toch vrijgeviger als hij er zelf beter (en in dit geval knapper) van wordt. Een slim initiatief gebaseerd op het cynisme van een oude Rus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden