Het gezicht van Rayan

Luca (8) en Aysha (7) werden door hun moeder ontvoerd en verblijven sinds eind december in het Syrische Raqqa, de 'hoofdstad' van het IS-kalifaat. Het nieuws werd gisteren prominent in Nederland gebracht. Ik kan me het onpeilbare verdriet van de vader voorstellen. Kinderen uit het kalifaat worden door Islamitische Staat zorgvuldig religieus en militair geïndoctrineerd. Voor deze organisatie is een kind al in staat om te vechten, te doden en als zelfmoordenaar te sterven. Zo hoopt IS de toekomst van het kalifaat te verzekeren. Kinderen worden met zoveel (echt) geweld geconfronteerd dat hun kinderziel in een harnas van steen en ijzer wordt gevangen. Hoeveel deradicaliseringsprogramma's heb je niet nodig om die ziel terug te winnen?

Rayan was een rustig Frans jongetje van elf jaar, zeggen zijn schoolkameraden die hem op een IS-propagandavideo hebben herkend. Precies één jaar geleden kwam Rayan niet op school, de École des Vergers in Toulouse. Hij werd door zijn moeder en stiefvader naar Syrië meegenomen. Deze man, Sabri Essid, is een bekende figuur uit radicale moslimkringen en bovendien ook halfbroer van Mohamed Merah, de terrorist die drie jaar geleden aanslagen pleegde tegen militairen en een Joodse school uit Toulouse.

Vorige week dinsdag dook de video op waarin Rayan en zijn stiefvader figureren. Een zogenoemde executievideo. Principieel, maar ook vanwege een hoge gevoeligheid, kijk ik niet naar executievideo's en zeker niet naar onthoofdingen, maar om deze column te schrijven heb ik een uitzondering gemaakt. Het ging me om de emoties die het gezicht van het jongetje zou verraden. Rayan verscheen in een soort camouflagepak en ging links achter zijn geknielde slachtoffer staan.

Zijn stiefvader staat rechts en houdt minutenlang een idiote tirade in het Frans vol deels antisemitische bedreigingen. Al die tijd blijft Rayan onbewogen, onverschrokken en onaangedaan. Als zijn stiefvader eindelijk zwijgt en hem een licht duwtje geeft, gaat Rayan voor zijn slachtoffer staan. De man wordt van spionage voor Israël beschuldigd. Het jongetje heft een pistool dat hij met beide handen vasthoudt. Er zweeft op dit engelachtige gezicht met een hartvormig mondje geen enkele emotie. Geen angst, geen haat, en ook geen spoor van twijfel. Wat opvalt in de seconden die aan de moord voorafgaan, is de opperste concentratie van het jongetje. Alsof hij een belangrijke penalty moet schieten. Rayan fronst even zijn wenkbrauwen, zijn blik is donker. Dan schiet hij zijn slachtoffer dood met een kogel midden in het voorhoofd. Pas als het jongetje zijn pistool in de lucht heft en 'Allahu akbar' schreeuwt, zie je een emotie op zijn gezicht. Een soort mengeling van tevredenheid, trots en opluchting. De bal is in het net gevallen. Dan schiet hij een paar keer op het dode lichaam en verschijnt een grimas van walging rond zijn mond. Ik heb de video een paar keer afgespeeld. Niet het schot, het bloed van het slachtoffer voedde mijn onbehagen. Wel het emotieloze gezicht van Rayan. Het gezicht van onze onzekere toekomst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden