column

Het gevaar van het ‘radicale midden’

Ooit heb ik enigszins spottend geschreven dat de uitdrukking ‘het radicale midden’ mij aan een vorm van gematigd extremisme deed denken. Of van vreedzaam geweld. 

Ik had het ook over de ‘lelijke schoonheid’ van de kunst kunnen hebben of de ‘goedheid van het kwaad’. Dat gevoel van desoriëntatie had ik opnieuw toen ‘partijprominenten’ van het CDA vorige week de uitdrukking ‘radicale midden’ uit de archiefkast tevoorschijn haalden.

Al eind 2011 tijdens het CDA-partijcongres raadde oud-minister Aart Jan de Geus zijn partij aan het radicale midden op te zoeken. Het jaar daarop werd door het Strategisch Beraad van het CDA, waarvan De Geus voorzitter was, de term ‘radicale midden’ in een rapport vereeuwigd (overigens schijnt het dat Pechtold als eerste deze formule heeft gebruikt).

Er kwam direct kritiek, omdat de verbintenis van de twee tegengestelde woorden voor meer verwarring dan duidelijkheid zorgde. Mijn idee was toen dat je geen achterban kunt mobiliseren met een vorm van radicalisme in het zoeken naar een compromis: dan wordt de politieke brij wel erg zouteloos. Bovendien was het politieke midden al een tijd aan verpieteren en dan zou het als ‘een flets vagevuur’ smaken.

Semantiek

Hans van Kranenburg, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen, schreef begin 2012 in Trouw dat de term ‘radicaal’ niet op zijn plaats was bij het CDA: ‘Ik heb vooral bezwaar tegen de keus voor ‘radicaal’ om wat deze term voor de gewone Nederlander symboliseert. De aanduiding heeft een negatieve bijklank omdat die staat voor de extremen van het politieke spectrum, voor zaken als islamisering, rechts-extremisme, dierenrechten-activisme en links-extremisme/antiglobalisering.’ 

Als ik nu de overwegend negatieve reacties bij Trouwlezers lees, denk ik dat Van Kranenburg gelijk heeft gehad.

Maar niet alleen op het gebied van semantiek zijn twijfels gerezen. Een lezer stelt bijvoorbeeld dat ‘stemmen op een middenpartij voelt een beetje als blanco of niet stemmen’. Zou het eeuwige compromis uit de politieke mode zijn geraakt? Je kunt natuurlijk een andere, kort door de bocht, uitleg geven aan het jongste discussiestuk van de prominenten: men wil het CDA meer naar links trekken richting het midden. Of is het meer naar het midden richting links? 

Ik zou maar toch voorzichtig zijn met deze kunstmatige constructie. De man die in Europa het radicale midden heeft willen personifiëren sinds hij als president van Frankrijk werd gekozen, heet Emmanuel Macron. Tegen de heersende stroom in, pleitte hij voor meer Europese integratie en fulmineerde hij tegen ‘het populisme’ dat hij als vijand nummer één verklaarde binnen de EU. Maar de kampioen van het al dan niet radicale midden wordt al bijna zes maanden met een vernietigende revolte van gele vestjes geconfronteerd. En de laatste opiniepeiling die gisteren werd bekendgemaakt, geeft aan dat bij de aanstaande Europese verkiezingen hij en zijn partij door de Franse rechts-populisten zullen worden verslagen.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden