Het gevaar blijft, ook als er van gaswinning geen sprake meer is

CDA-Kamerlid Agnes Mulder bezoekt het huis van Gert Frieling vanwege de afhandeling van de aardbevingsschade aan zijn woning. Net op dat moment wordt Groningen getroffen door de zwaarste aardbeving in de provincie sinds 2012. Foto: Anjo de HaanBeeld ANP

Afbouwen van gaswinning helpt om verdere schade te voorkomen, maar de kans op aardbevingen verdwijnt er niet door.

Ja, de aardgaswinning is de laatste jaren afgebouwd, en ja, dat behoedt Groningen en Drenthe voor verdere verzwakking van het ondergrondse. Maar de schade die de gaswinning in het verleden heeft toegebracht aan het gebied, is daarmee niet ineens weg. Dat zegt geofysicus Rob Govers van de Universiteit Utrecht, die het wetenschappelijk onderzoek in het getroffen gebied rond Zeerijp (gemeente Loppersum) goed volgt.

Precies in dit gebied is van gaswinning geen sprake meer, maar het gesteente onder de grond is niettemin vervormd door activiteit van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in het verleden. Verbaasd was hij daarom niet per se, toen hij vandaag hoorde over de nieuwe aardbeving van 3,4 op de schaal van Richter. “Gasproductie stoppen neemt het aardbevingsprobleem niet helemaal weg.”

In 2016 leek het er nog anders uit te zien. Toen schreef adviesraad Staatstoezicht op de Mijnen dat het terugbrengen van de aardgaswinning in 2014 juist effectief uitpakte, met een “zeer sterke afname van seismische activiteit in het Loppersum-gebied”.

Maar geïnduceerde aardbevingen, waar de mens dus debet aan is, stemmen geologen bescheiden omdat er zo weinig over bekend is. Een deel van het plaatje is wel duidelijk. Zoals dat er breuken in de ondergrond zitten, vergelijkbaar met de scheuren die je in gebergtes kunt zien tijdens een bergwandeling, zegt Govers. “Die breuken zitten op slot, ze bewegen niet. Totdat het evenwicht wordt verstoord door het wegvallen van de gasdruk.” Als dat gas ineens aan één kant van de breuk wegvalt, kan dat gesteente gaan schuiven: de aardbeving.

Praktijk is onberekenbaar

Tot zover duidelijk, maar hoeveel gas er dan in de grond moet blijven zitten, weet niemand. “In Barcelona hebben ze hele velden compleet leeg getrokken, en daar gebeurde helemaal niets. Sterker nog, toen ze op last van de Europese Unie wat gas moest terug spuiten, tóen kwam er een aardbeving.” Aan de tekentafel lijkt het naar beneden pompen van bijvoorbeeld koolzuur een goed idee, maar de praktijk is onberekenbaar, zegt Govers.

Het door de beving getroffen gebied is tegenwoordig dus vrij van gaswinning. Kan het zijn dat een abrupte stop van die gaswinning op zichzelf ook ontregelend werkt voor de ondergrond? Had dat voorzichtiger afgebouwd moeten worden? Govers denkt van niet. “Ik heb in binnen- en buitenland nergens iets meegemaakt wat daarop wijst.”

Wel hoeven Groningers niet te vrezen voor aardbevingen veel zwaarder dan deze, zegt hij.

“Dat lijkt onwaarschijnlijk, al is ook daar geen uitsluitsel over te geven. Er is wel eens een door de mens ontstane beving van 6 op de Schaal van Richter geweest in het buitenland, maar dat kwam door het oppompen van water, niet van gas.” Het KNMI gaat uit van een maximale kracht van 5 op de schaal van Richter, gebaseerd op bevingen wereldwijd. 

René Paas, commissaris van de Koning in Groningen, ontleent niet veel nieuwe inzichten aan de aardbeving van vanmiddag. “Nou”, zegt hij, “één nieuw inzicht dan: zware aardbevingen behoren nog steeds tot de mogelijkheden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden