Het Geofort is open, nu de inhoud nog

Het Geofort in Herwijnen belooft een themapark te worden dat cartografie en navigatie aan de nieuwste technieken koppelt. Vooralsnog draait er geen enkele computer.

Nee, het moet geen Evoluon worden of een Huis van de Toekomst, dat eenmaal ingericht met de nieuwste snufjes een kommervol bestaan leidt omdat die snufjes elk jaar alleen maar ouder worden.

Het Geofort wil een 'living lab' zijn, dat voortdurend in ontwikkeling is en waarin natuurbeleving wordt gecombineerd met de allernieuwste geotechnologie. Een broertje van Nemo, het succesvolle wetenschapsmuseum in Amsterdam, dát is wat de initiatiefnemers Willemijn Simon van Leeuwen en Bart Bennis voor ogen hebben. Of nog beter: SpaceExpo. Door gebruik te maken van 'coole' technieken wil GeoFort de jeugd enthousiast maken voor ruimtelijke vraagstukken, staat er in de folder.

Dan is er nog een lange weg te gaan. Bij de opening van het 'nieuwste themapark' dit weekend bleek dat de ruimtes in het oude fort nagenoeg leeg zijn. Bezoekers kunnen wat drinken in het 3D Café waar de bar de tijdzones van de wereld laat zien en de kinderen placemats krijgen die zij, met bril, 3D kunnen inkleuren. Dan zijn er nog drie knutselworkshops waar zij een eigen kompas kunnen knippen, een wereldbol plakken of landkaarten maken. Maar dan zit het binnenprogramma er wel op.

Willemijn Simon van Leeuwen had bij de presentatie van het park nog wel gezegd dat het Geofort tot doel had de geotechniek te promoten. Cartografie en navigatie is voor de oudere generatie vooral iets van papier, terwijl jongeren de mogelijkheden van de TomTom en Google Earth gebruiken, waarin allerlei informatie en functies gecombineerd kunnen worden. Eén beeld zegt immers meer dan duizend woorden, aldus Simon van Leeuwen.

Zeven jaar heeft zij met haar partner Bennis aan dit project gewerkt. Staatsbosbeheer zocht voor het 3,5 hectare grote forteiland uit de Nieuwe Hollandse Waterlinie nieuwe gebruikers. Twee dienden er zich aan. Een crematorium zag in het complex een prima mogelijkheid om in te spelen op de vergrijzing. Maar uiteindelijk won het plan voor het Geofort.

De ontwikkeling van de plannen was voor Simon van Leeuwen een 'serious game', dat ze 'level'voor 'level' afwerkte, zo omschrijft ze de afgelopen jaren. Ze maakte gebruik van de nieuwsgierigheid van haar eigen kinderen naar de spelonken en geschiedenis van het fort. Maar ze kwam ook in aanraking met alle regelgeving, het ontbreken van deskundigheid bij de kleine gemeente Vuren waaronder het Betuwse Herwijnen valt, de reeks van voorschiften op het gebied van veiligheid en milieu en de technische mogelijkheden en onmogelijkheden die het fort met dikke muren, gelegen in landelijk gebied, met zich meebrengt. Er moest bijvoorbeeld een glasvezelkabel van vijf kilometer lengte naar het Geofort worden aangelegd, die dit weekend slechts een adsl-verbinding gaf.

Toch kan Geofort wel wat worden, als het straks is ingericht met werkende techniek. In de toekomst moeten kinderen er hun eigen hoofd kunnen scannen, dat vervolgens de opdruk krijgt van de aarde. Als de digitale vorm wordt veranderd, verschuiven de verhoudingen. Ook gaan diverse gps-opdrachten ontwikkeld worden, waarbij de kinderen al speurend de omgeving verkennen.

In een labyrint buiten, ('het enige intelligente doolhof dat Nederland straks rijk is') moet in de toekomst gespeeld kunnen worden met de modernste navigatietechnieken. Deelnemers worden verbonden met adventure games, en maken niet alleen gebruik van zintuigen als ogen en neus, maar ook van technische hulpmiddelen als sensoren en apps. Het doolhof van houten schuttingen staat er al. Maar ook hier ontbreekt de techniek nog. Kinderen kunnen er slechts geuren volgen. Aan de wanden hangen voor dit doel op diverse plekken potjes met citroensap.

Staatsbosbeheer deed ook een duit in het zakje, met de aanleg van een prachtige klimspeeltuin waarin kinderen zich aan touwen vleermuizen kunnen voelen. Een papieren speurtocht legt de geheimen bloot van hun bijzondere navigatie, maar ook hier geen enkele digitale of elektronische ondersteuning. Of het moet het keldertje zijn waarin de grootvleermuis wordt geprojecteerd.

Het Geofort heeft de activiteiten onderverdeeld in drie sectoren. Er is een gratis buitengedeelte voor bezoekers die even langs komen fietsen, en hun kinderen gebruik willen laten maken van de klimspeeltuin, om zelf van het uitzicht vanaf het hoogste punt van het fort te genieten. Er is een betaald binnengedeelte met nu slechts de knutselworkshops maar straks met de nieuwe geo-ICT. En daarnaast richt Geofort zich op de zakelijke markt en wil bestuurders en hulpverleners met behulp van digitale kaarten gezamenlijk trainen in de aanpak van calamiteiten als overstromingen en naderende gifwolken, met bijbehorende evacuaties.

In een ronde, donkere gang om het kruiddepot heen, hebben kunstenaars een lichtshow ingericht van snoeren die de ronde vorm van de tunnel volgen en steeds van kleur veranderen. Aanzwellende muziek dient het effect van desoriëntatie te versterken. Na de presentatie moeten de bezoekers met een pijl aangeven waar ze denken dat hun auto staat. Geen idee, maar vermoedelijk zullen ze 'm snel vinden.

Het Geofort is dagelijks geopend van 10 tot 17 uur, van okt t/m maart alleen tijdens weekenden, feestdagen en vakanties. Entree binnengedeelte: 5 euro. Adres: Nieuwe Steeg 74, Herwijnen.

Nieuwe functie van de Waterlinie
Fort bij de Nieuwe Steeg, zoals Geofort eigenlijk heet, maakt onderdeel uit van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, die van Pampus tot voorbij Slot Loevestein loopt. De linie moest West-Nederland beschermen tegen de vijand vanuit het oosten. Door stukken land tot kniehoogte onder water te zetten, werd het indringers moeilijk gemaakt om per boot of te voet Nederland aan te vallen. Met de inzet van de eerste vliegtuigen, raakte de strategie van de linie achterhaald. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw heeft Defensie daarom vele forten afgestoten.

Toch is de Waterlinie nog altijd van betekenis. Als deel van het 'nationale geheugen' draagt de linie bij aan het historische besef en de regionale identiteit. Door haar ligging is de linie de rustige en groene tegenhanger van het stedelijke netwerk. En als hydrologische machinerie draagt de linie bij aan het gemoderniseerde waterbeheer van de 21ste eeuw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden