Opinie

Het generatiedebat gaat voorbij aan verschillen

Aankomst van Surinaamse immigranten op Schiphol. Beeld ANP
Aankomst van Surinaamse immigranten op Schiphol.Beeld ANP

Migranten en hun kinderen hebben een andere geschiedenis. Zij passen daarom niet in simpele generatie-schema's.

De strijd der generaties is losgebarsten. Op opiniepagina's vliegen verwijten over en weer: de babyboomers zouden te narcistisch zijn, de 'grenzeloze generatie' te verwend en zo mankeert er wel iets aan iedere generatie. Generaties kunnen zelfs politiek worden gemaakt, getuige het recente G500-initiatief van Sywert van Lienden.

Toch ontbreekt in dit generatiedebat een belangrijk perspectief: dat van de vele Nederlanders met een migratiehistorie. Zo vallen mijn ouders op basis van hun geboortejaar in de babyboomgeneratie en de verloren generatie, maar die categorisering gaat voor hen niet helemaal op. Wat hen bovenal heeft gevormd, is hun migratie naar Nederland toen zij begin twintig waren. Een land aan de andere kant van de oceaan, dat zij dus vooral kenden van plaatjes en beschrijvingen. Zij zijn weer beïnvloed door hun ouders, die rond de jaren twintig en dertig geboren werden in Suriname, in de koloniale tijd, met grote gezinnen, warmte, veel ruimte en natuur.

Op hun beurt zijn zij weer gevormd door de bijna mythische overgrootouders, de contractarbeiders die vanuit India de oversteek maakten. Door hun doorzettingsvermogen kunnen mijn zusje en ik nu onderdeel zijn van de 'pragmatische generatie' in Nederland.

De belangrijkste kenmerken van die pragmatische generatie - gelijke kansen, ruime mogelijkheden en keuzes en zelfontplooiing - zijn ook belangrijk geweest bij onze ontwikkeling. Maar door de zojuist geschetste voorgeschiedenis zijn wij niet helemaal te vangen onder de huidige definitie. En dit geldt voor vele andere Nederlanders met een migratiehistorie.

Waar autochtonen ervaren dat de huidige generatie het niet altijd beter zal doen dan de generatie van hun ouders, zijn wij sinds onze jeugd doordrongen van de kansen om verder te komen. Je best doen en presteren op school was vanzelfsprekend, omdat je ouders zo hard hebben gewerkt om je die kansen te geven. Onze generatie is, kortom, niet alleen gericht op eigen individualistische ontwikkeling. Belangrijke drijfveer is te laten zien dat je de opofferingen van je ouders waard bent geweest.

Een ander verschil: van jongs af aan zijn wij gewend 'kosmopolitisch' te denken. De wereld hield niet op bij de straat, verbindingen gingen grenzen en oceanen over. Weinig autochtone twintigers en dertigers van nu hebben nog landbouwers in de familie, terwijl onze familie in Suriname ons tijdens vakanties van alles leerde over voeding.

Als mijn vijftigjarige collega het heeft over Foxie Foxtrot van Nico Haak, weet mijn autochtone generatiegenoot meteen waar hij het over heeft. Maar mijn vader luisterde in zijn jongere jaren naar de Indiase zanger Mukesh.

Er zijn nog veel meer voorbeelden te noemen. Maar het punt is dat deze verschillen binnen generaties tot nu toe weinig terugkomen in de discussies en beschrijvingen. En dat, terwijl deze voorbeelden overeenkomen met de ervaringen van vele anderen met een dergelijke geschiedenis.

Wat generaties echt gemeen hebben zijn de politieke en historische gebeurtenissen in Nederland en de wereld. De manier waarop de individuen daarmee omgaan, kan daarentegen sterk uiteenlopen.

Tegelijkertijd biedt een diversiteit aan beschrijvingen ook de kans op overeenkomsten die je niet had verwacht - zoals met autochtone afgestudeerden en promovendi afkomstig uit arbeidersgezinnen, die ook de eersten uit de familie waren die een universiteit van binnen konden beschrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden