Megastad

Het gemoedelijke ‘snelle leven’ in Johannesburg

Schoonmakers poetsen een auto in het centrum van Johannesburg. Beeld AFPI

Ik zat laatst in een taxi in Kaapstad en had een gesprek dat ik eigenlijk altijd heb met taxichauffeurs in die stad. Ik vertelde dat ik in Johannesburg woon en de chauffeur antwoordde: “O nee, daar zou ik nooit kunnen leven. Ik houd van het relaxte tempo in Kaapstad.”

“In Johannesburg gaat alles veel te snel. Jullie werken daar alleen maar. Jullie Jo’burgers doen net alsof al het werk in één dag af moet; alsof er niks voor morgen over mag blijven.”

Johannesburg is het zakencentrum van Zuid-Afrika. Dat klopt. Maar op een onprettige snelheid van leven heb ik de mensen in de stad nooit kunnen betrappen. Zelfs niet nu ik een broodje eet bij ‘Proof Café’ in het hart van Sandton, de Zuidas van Johannesburg, ook wel bekend als ‘de rijkste vierkante kilometers van Afrika’.

Proof Café mag dan het karakter hebben van een zaak voor een koffie en broodje on the move, uiteindelijk gaat iedereen er toch gewoon even zitten om de lunch in meeneemverpakking rustig op te eten aan een van de terrastafeltjes. Bij ‘Gorge, grab and go’, een paar meter verderop is het niet anders, ondanks dat zelfs de naam daar een gehaast leven suggereert.

Geld verdienen

Nee, ook in Sandton is de sfeer opvallend gemoedelijk. Taxichauffeurs leggen er een kaartje op een betonnen bankje tussen de glimmende hoofdkantoren van multinationals. Op het centrale plein gaan mensen op de foto met het standbeeld van Nelson Mandela. De zakenlunches in de restaurants daaromheen – met mannen in pak en vrouwen in mantelpakken – ogen serieus, maar tegelijkertijd ook alsof iedereen er lekker de tijd voor neemt.

Wat de taxichauffeurs in Kaapstad met het ‘snelle leven’ bedoelen, is waarschijnlijk vooral dat alles in Johannesburg om geld verdienen draait. Iedereen wil er rijk worden. En het liefst zo snel mogelijk. Daarom is Johannesburg misschien ook geen toeristische stad. Er zijn weinig bezienswaardigheden. Het is geen plek voor ontspanning. Het is een stad van bedrijven, zakenhotels, hoofdkantoren.

Goudzoekers

Johannesburg is altijd al een plek geweest waar mensen heen gingen met de droom om rijk te worden. De stad werd 1886 gesticht door goudzoekers, als een modern El Dorado boven op de grootste goudader ter wereld. Daarna groeide zij uit tot het financiële centrum van het continent.

Het is de plek waar migranten vanuit heel zuidelijk Afrika naartoe komen in de hoop op een beter leven. Johannesburg heet ‘Egoli’ in de Zulu-taal: plaats van goud.

Maserati

Na mijn broodje bij Proof Café loop ik langs een restaurant waar ik ooit at met Kurhula Khoza. Zij was wat veel mensen in Zuid-Afrika een Sandton-girl noemen: beeldschoon, uitgelaten, succesvol en met alle merkkleding om dat te bewijzen.

Ze vertelde me dat ze alleen verliefd kon worden op een man die nog meer verdiende dan zij. “Als een man stoer doet met een Maserati uit 2004, dan hoef ik hem niet”, pochte ze. “Want dat betekent alleen maar dat hij niet genoeg geld heeft om een nieuwer model te kopen.” 

Misschien hebben de taxichauffeurs in Kaapstad dus toch gelijk en draait het leven in Johannesburg wel degelijk om snelheid. Om de snelheid van de verlangde sportwagen.

Uitdijende metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden de mensen het daar leefbaar? Trouw-correspondenten doen wekelijks verslag uit hun eigen megastad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden