Het gemis van een dichter

Wie twee soorten blauw dooreen weeft maakt ander blauw. Maar wie krachtig de woedende regens van de tijdgeest heeft gevoeld wil een brief, hoe kort ook, sturen aan die regens. Zeggen, hou op!

Dichtte H.H. ter Balkt in zijn 'Laaglandse Hymnen' en ja, het regende veel en lang, vooral lang. In Twente regende het 21,5 uur achtereen, langer dan ooit gemeten. Ik weet niet precies welke tijdgeest Ter Balkt, de in maart overleden dichter, bedoelde. Ik vond zijn gedicht online in De Revisor. De ik-figuur in het gedicht heeft een dubbele identiteit: die van de geleerde monniken Notker en Einhard, die beiden leefden in de achtste eeuw, ten tijde van Karel de Grote. Ze eerden in geschriften hun vorst. Dat was de tijdgeest, vermoed ik.

of, Ga door. En hij was geen slechte vorst, Karel die Charlemagne genoemd wordt. O, ze verzwegen veel, onze tongen; en onze pennen krasten dom leugens neer. Het is zo wonderbaarlijk dat koolstof leugens eist!

H.H. ter Balkt, dichter van eeuwen. Hij dichtte dit lage land vanuit de oertijd bijeen.

"We missen hem erg", zei Adriaan Geuze zondagavond in 'Zomergasten'. Geuze is landschapsarchitect. Hij ontwerpt op de verzen van Ter Balkt, die hem de woorden geeft, de taal, om zich tot het landschap te verhouden.

Dat was erg mooi.

Daarom liep ik nu in die regen, op zoek naar zijn gedichten. De stad was grijzer en natter dan ik in weken had beleefd. De beelden kwamen in flitsen. Voor de boekhandel een cameraman en naast hem een jonge vrouw die een microfoon met blauwe plopkap vasthield. Ze hield een willekeurige voorbijganger staande. "Mag ik u iets vragen?" Ze lachte er vriendelijk bij. De man kon niet weigeren.

Daar stond hij ineens, daarnet nog een wandelaar, nu een doelwit. Een groot zwart oog op hem gericht, een blauwe plopkap onder zijn neus. Ze vroeg hem of hij Jan Marijnissen kende. "Ik weet er niet veel van", zei hij. "Maar het lijkt me wel een sympathieke man." De jonge vrouw lachte hem tijdens zijn antwoord bemoedigend toe. 'Toe maar', zei die lach. 'Je kunt het. Ik keur alles goed wat je zegt.'

Eén dunne bundel restte er nog op de plank van die vierduizend verzen die Ter Balkt dichtte. Zijn laatste, 'Vliegtuigmagneet', uit 2011. In een tweede boekhandel dezelfde bundel. Daartussen regen. Passanten krom en gebukt onder paraplu's. Ook de colporteurs schuilden.

Bij het station zwenkte een bouwkraan op rupsbanden. Op het glazen dakje van de cabine van de machinist schoof een ruitenwisser heen en weer. Vanaf het perron keek een wachtende conducteur toe. Zijn trein vertrok over zeven minuten. Hij rookte een sigaret.

Uit 'Vliegtuigmagneet':

De wereld is in IK veranderd, en het land, in een mantel van stof, staat op een dieet van water en droog brood. Ja, het land werd markt en winkel.

Dat zei Geuze ook, naar woorden tastend, toen hij de landschapsvervuiling langs onze snelwegen aanklaagde. Wilfried de Jong keek hem gekweld en niet-begrijpend aan. "Is het niet gewoon een kwestie van smaak?" vroeg hij.

We missen de dichter erg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden