Het geheim van een succesvolle meme

Francesco Siciliano, die eindexamenmemes2019.nl beheert.

Op het internet heeft iedere subcultuur eigen memes, visuele internetgrappen. Memes zijn de manier voor jongeren om met een knipoog de actualiteit te evalueren. Bijvoorbeeld tijdens de examens.

Links zit een rustig ogende labrador, rechts een bloeddorstige weerwolf. Boven de labrador staat ‘teksten examenbundel Frans’. Boven de weerwolf: ‘teksten op het eindexamen zelf.’ Het is een meme (uitgesproken als miem) op het instagramaccount eindexamenmemes2019.nl en heeft ruim 13.000 likes, in de reacties worden de examenvragen Frans besproken.

Een meme van Francesco Siciliano Beeld Francesco Siciliano

Eindexamenkandidaten, vakkenvullers, YouTubers, christenen en dierenliefhebbers; op het internet heeft iedere subgroep zijn eigen memes. “Het zijn grapjes die met tekst verwerkt zijn in een foto of een video”, zegt Merijn (16) uit Leiden, de beheerder van vakkenvulmemes, een instagrampagina met ruim 28.000 volgers. “Zo heb ik het ook aan mijn ouders uitgelegd. Zij vinden het best leuk maar begrijpen de referenties vaak niet.”

“Het is de realiteit met een ironisch tintje eraan”, zegt Francesco Siciliano (19) uit Hoofddorp. Hij is de beheerder van eindexamenmemes2019.nl. “Een meme moet herkenbaar zijn voor de doelgroep en mensen aan het lachen maken. Soms laat het simpelweg zien hoe raar de werkelijkheid is.” 

“Voorbeeld: dit jaar moesten examenkandidaten de diameter van een worst berekenen bij 75 graden. Achteraf denk je: waar heb ik me nou mee beziggehouden? Memes spelen daarop in, ze reflecteren de realiteit en zijn tegelijkertijd een manier om gevoelens te uiten, door ze in een grap te visualiseren.”

Beeld *

Siciliano maakt zijn memes soms zelf, soms zijn het ideeën van anderen. Zijn account startte hij vorig jaar toen hij met wat vrienden foto’s deelde over zijn eigen vwo-examen. “We kregen steeds meer volgers, mensen gingen elkaar in de foto’s taggen, ‘dit moet je zien’.” Nu is hij er vier uur per dag mee bezig. “Berichtjes lezen, examens lezen, memes bedenken, reacties bekijken en dingen plaatsen. “Je moet inspelen op wat er leeft en steeds met nieuwe content komen. Zo zorg ik dat ik de concurrentie achter me houd en de grootste blijf. Er zijn nu al copycats die mijn account proberen na te maken.” Niet gek want deze week tikte hij met het meme-account 100.000 volgers aan. “Echt bizar. Mensen uit Tilburg en Arnhem kennen mijn pagina. Laatst werd ik op straat herkend, mensen zeiden dat ik ze door deze periode heen sleep.”

Beeld *

Om zo’n succesvol account te krijgen, is het volgens Merijn van vakkenvul-memes belangrijk dat je een specifieke doelgroep aanspreekt. “Ik kende heel veel meme-accounts maar geen enkele over het werk in de supermarkt. Ik zag een gat in de markt”, legt hij uit. “Ik werk zelf bij de Albert Heijn en heb best wat ideeën over wat er mis is met hoe het er daar aan toegaat.” 

De meeste van zijn volgers zijn vakkenvullers en caissières, anderen werken in de horeca; ze hebben allemaal een bijbaantje of een bijbaantje gehad. Merijn: “Zij moeten denken: dit ken ik. Dan wordt een meme gewaardeerd, dan krijg je de meeste likes en volgers. Denk aan onderwerpen als onbetaald overwerken en boze teamleiders.”

Beeld *

De aantrekkingskracht van memes zit precies hierin, blijkt uit onderzoek naar dit internetverschijnsel door hoogleraar Limor Shifman van de Hebrew University in Jeruzalem. Zij schrijft dat mensen zich door memes kunnen positioneren als individu terwijl ze tegelijkertijd deel uitmaken van een collectief. “Ze maken je onderdeel van een bepaalde memecultuur. De plaatjes zijn ook een uitstekende manier voor mensen om zich te uiten. Dat kan ook makkelijk omdat het om humor gaat.”

Maar memes zijn niet altijd onschuldig. Ook harde content wordt geliket en gedeeld op sociale media. Siciliano: “Heel veel jongeren van vijftien, zestien jaar sturen mij een meme met hun eigen gezicht erop. Ze vragen dan of ik die wil plaatsen. Dat doe ik niet omdat ik bang ben dat ze niet beseffen hoeveel mensen het gaan zien. Online krijg je gewoon snel hele nare dingen over je heen. Ik heb een keer een video van mezelf geplaatst, omdat ik de 80.000 volgers had geraakt. In de reacties stonden dingen als ‘oh hé, weer een allochtoon’. Ik probeer mijn volgers daarvoor te behoeden.”

Of zijn volgers weglopen als de eindexamens zijn afgelopen? “Nee hoor, er komen nog herkansingen en daarna zijn er de examenreizen en voor je het weet begint alles weer opnieuw.”

Lees ook: 

De verleidingskracht van memes kan levensgevaarlijk zijn

Op 3 januari postte ­Donald Trump een plaatje op z’n instagramaccount waarop een levensgroot Trumphoofd boven een muur in de woestijn hing. Eronder stonden de woorden ‘The Wall is Coming’

Gniffelen om Zijlstra, dat doen we vooral zelf

De Amerikanen hebben met Donald Trump een onuitputtelijke bron voor hilarische memes. Maar deze week hoefden wij ze iets minder te benijden dan anders; wij hadden Halbe Zijlstra.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden