'Het geheim van de radiokerk? Dat ze er luisteren'

Toen Willem Golstijn op een zondagmorgen aan de radio draaide, op zoek naar een zender, viel hij middenin een kerkdienst. Hij bleef luisteren. Inmiddels staat die zender - middengolf 1116 meter - al jarenlang voorgeprogrammeerd. Zelfs als hij op zondagmorgen gaat vissen, gaat de radio mee.

De 75-jarige Golstijn was kerkelijk dakloos toen hij Radio Bloemendaal in de armen sloot. Als hem gevraagd wordt wat hem zo aanspreekt in de Radiokerk is het even stil. Dan klinkt het: ,,Gods Woord, denk ik.''

Dat moet het wel geweest zijn, want wat hem overkwam in achtereenvolgende Amsterdamse kerken had de van huis uit hervormde Golstijn gemakkelijk voorgoed kopschuw kunnen maken.

Eerst ging hij naar de Jeruzalemkerk: ,,Daar werd ik gewoon weggekeken - ik ben nu blind, maar toen zag ik dat. Ze keken me eruit.'' Vervolgens zocht hij zijn heil bij de pinkstergemeente: ,,Veel hallelujah en Prijs de Heer, met de armen in de hoogte. Na afloop van de dienst vroegen ze aan me: 'Bid je weleens?'. 'Jazeker, wel vier of vijf keer per dag', zei ik. 'Dan doe je het niet goed, want anders zou je wel weer kunnen zien'. Daar ben ik dus nooit meer geweest.''

Daarna volgde de gemeente van Maasbach: ,,Dat was meteen oorlog. Bij de collecte zei die voorganger: 'Wie meer dan 100 gulden geeft, steekt zijn vinger op'. Ik heb die man de volgende dag bij me thuis uitgenodigd en gezegd: 'Hoe haal je het in je gore kop om dat te vragen!' Ja, dan word ik kwaad hoor. Naast mij kan wel iemand zitten met zes kinderen en een uitkering van de sociale dienst. Ze kennen toch die geschiedenis van die arme weduwe uit de tempel en haar twee koperstukjes. Je gaat toch niet vragen of mensen hun vinger willen opsteken!''

Bij de Radiogemeente voelt Golstijn zich vooral door de preken aangesproken: ,,Soms krijg ik ook op m'n duvel hoor. Ik woon hier in Bos en Lommer tussen de buitenlanders en ik denk weleens: 'rot toch op naar je eigen land'. Maar dan hoor ik een preek en dan weet ik dat ik fout zit.''

Management-trainster Hannah Nederhand (42) komt uit Bloemendaal en ging daar vroeger met haar ouders naar de gereformeerde kerk. Sinds ze bij de begrafenis van haar moeder in contact kwam met ds. Jan Peter Schouten luistert ze vrijwel wekelijks naar Radio Bloemendaal. Vaak terwijl ze nog in bed ligt. Het gaat haar om de preek.

Tijdens het zingen - 'het spijt me, maar dat vind ik vaak een beetje knullig' - kan ze lekker wegsuffen. ,,Mijn vriend die rooms is, vindt het belachelijk. Zo'n radiokerk is voor zieken en bejaarden. Je moet er zelf heen en helpen sjouwen, vindt hij. Maar ik heb nu eenmaal geen behoefte aan een organisatie. Ik word wel geraakt door woorden, door God, maar om mijn religie vorm te geven zoek ik overal wat van mijn gading. Ik ben een echte relishopper.''

Radio Bloemendaal, de zender van de gereformeerde kerk van Bloemendaal, viert zondag het 75-jarig jubileum. Hoeveel mensen er wekelijks op afstemmen weten ze in Bloemendaal niet precies.

Een heel voorzichtige schatting, op basis van een onderzoek in 1997, zegt dat het gaat om tussen de vijf- en tienduizend luisteraars. De meesten zijn ouden van dagen, maar dat is niet uitzonderlijk in radioland. Ook op Radio 1, 4 en 5 stemmen hoofdzakelijk ouderen af.

De radiokerk was in 1924 het initiatief van een Bloemendaalse gereformeerde die het nieuwe medium wilde gebruiken voor de verbreiding van het Evangelie. De toenmalige predikant Joh. C. Brussaard was enthousiast en de gereformeerde kerk van Bloemendaal kreeg een zendmachtiging - eerder dan bijvoorbeeld de NCRV. Sindsdien zijn er zondag aan zondag kerkdiensten uitgezonden, met uitzondering van de oorlogsjaren.

Er ontstond al spoedig een vaste kring van luisteraars, die voor pastorale hulp terechtkon bij de gereformeerde dominees van Bloemendaal. Aan het eind van de jaren vijftig vroeg de ethergemeente zoveel aandacht van de populaire dominee Gerrit Toornvliet, dat de eigen Bloemendaalse kudde begon te morren.

Dat probleem werd opgelost door voortaan twee predikanten aan radio Bloemendaal te koppelen. Eén speciale radio-evangelisatiepredikant, in dienst van het omroeppastoraat 'Kerk zonder grenzen' (ressorterend onder de provinciale synode) en één voor de gemeente van Bloemendaal. Op het ogenblik zijn dat de dominees Aart Mak en Jan Peter Schouten.

Sinds een aantal jaren zendt Radio Bloemendaal de hele zondag uit en op dinsdag de diensten van de Alledagkerk in Amsterdam.

Alle activiteiten komen voor rekening van vrijwilligers en worden gefinancierd met donaties en nalatenschappen van luisteraars.

Ook Greet en Bob Vermolen uit Haarlem stemden ooit toevallig af op de radiokerk. Het was tijdens een moeilijke periode in hun leven. Ze voelden zich door hun eigen kerk in de steek gelaten nadat ze een zoon en een kleindochter hadden verloren.

Greet: ,,Dominee Bronswijk preekte en het leek wel of hij wist wat ons bezighield. Zijn woorden hebben ons toen heel veel steun gegeven. Als we die ochtend de radio niet hadden aangezet, weet ik niet wat er met ons was gebeurd.''

Inmiddels bezoeken ze de kerk aan de Vijverweg geregeld, of ze luisteren naar de radio.

Wat voor hen het geheim is van Bloemendaal? ,,Dat ze er luisteren, en open staan voor elkaar. Dat de preken gaan over het alledaagse, zonder dure woorden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden