Het geduld van de Brazilianen met president Bolsonaro raakt na drie maanden al op

Jair Bolsonaro, president van Brazilië, is drie maanden aan de macht.Beeld AP

De regering van populist Jair Bolsonaro in Brazilië heeft zijn eerste honderd dagen erop zitten, maar onder zijn achterban en bij bedrijven is de president niet erg populair. De economie beweegt amper en er zijn te veel schandalen.

Het was een van Bolsonaro’s belangrijkste beloften aan zijn evangelisch-christelijke aanhang: de verplaatsing van de Braziliaanse ­ambassade in Israël van Tel Aviv naar Jeruzalem. Voor zijn reis naar Israël in de eerste week van april beloofde de Braziliaanse president de ambassade te verplaatsen. Maar na protest uit de Arabische wereld trok Bolsonaro schielijk zijn plan terug en ­besloot hij alleen een handelskantoor in Jeruzalem te openen.

Evangelische congresleden waren boos, de vertegenwoordigers van de grote veeboeren in het congres opgelucht. Brazilië is de grootste exporteur van halalvlees ter wereld; een kwart van het rundvlees in de export is halal en gaat grotendeels naar het Midden-Oosten. Door Bolsonaro’s U-bocht won de economie het uiteindelijk van de conservatieve principes, en trok het bedrijfsleven – naast evangelisch en extreem-rechts de belangrijkste  electorale steunpilaar van Bolsonaro – dit keer aan het langste eind.

Strijd

Bolsonaro’s eerste maanden kenmerken zich door een voortdurende strijd tussen de verschillende takken van zijn achterban. Probeert hij de economie aan de gang te brengen, of doet hij leuke (symbolische) dingen voor rechtse mensen? Voorlopig is hij vooral nog bezig geweest met het laatste. Zo vond Bolsonaro dat dit jaar gevierd moest worden dat 55 jaar geleden in Brazilië de dictatuur begon; zijn minister van onderwijs Ricardo Vélez stelde zelfs dat de ­pe­riode van de dictatuur in de ­geschiedenisboeken op school positiever neergezet moet worden. Dat bleek zo omstreden dat de minister eerder deze week het veld moest ruimen.

En er waren meer boemerangs die in Bolsonaro’s gezicht terugvlogen. De minister van buitenlandse zaken Ernesto Araújo stelde dat het Duitse nazisme links was, een uitspraak die Bolsonaro herhaalde op het moment dat hij het Yad Vashem-monument in West-Jeruzalem verliet, hét icoon van de Holocaustherdenking. In Duitsland gingen daardoor al stemmen op om Brazilië de positie van strategisch partner op het gebied van zaken als mensenrechten, armoedebestrijding, milieu en energie te ontnemen. 

Pensioenen

Al die schandaaltjes over randzaken hebben hun effect op de populariteit van de president: 63 procent van de bevolking vindt zijn regering matig tot zeer slecht functioneren, 32 procent is (zeer) tevreden. Geen enkele beginnende president scoorde de laatste twintig jaar zo slecht. Volgens de peilingbureaus heeft Bolsonaro ook onder zijn eigen aanhang steun verloren. Intussen reageert de beurs in Sao Paulo de afgelopen ­weken negatief op de ontwikkelingen in het land.

Het geduld van het bedrijfsleven, dat zijn kaarten op Bolsonaro zette in de hoop dat hij de kwakkelende economie zou redden, is inmiddels wel zo’n beetje op.  Het wordt nu tijd om minder ophef te veroorzaken en meer resultaten te laten zien, gaven zakenmensen de president onlangs tijdens een werkdiner te verstaan. Punt één op de economische agenda: de zo noodzakelijk geachte hervorming van het pen­sioenstelsel. 

Drie maanden lang heeft Bolsonaro geen vinger uitgestoken om een meerderheid in het congres te krijgen, terwijl de hervorming van het pensioenstelsel volgens de meeste Braziliaanse economen nu juist de belangrijkste voorwaarde is om de economie weer vlot te trekken. Het stelsel is vanwege zijn gunstige regelingen onbetaalbaar geworden. Pas nu is de president voorzichtig ­gesprekken begonnen met een aantal partijen in het congres om die achter zijn pensioenplannen te krijgen. Hij zal wel moeten, want zijn ­eigen Sociaal-Liberale Partij, de PSL, heeft maar 54 zetels in het Huis van Afgevaardigden (513 zetels) en vier in de senaat (81 zetels).

Hij zal er een harde dobber aan krijgen. De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Rodrigo Maia, van wie Bolsonaro afhankelijk is voor de behandeling van zijn voorstel in het Huis, heeft te kennen ­gegeven geen enkele moeite te zullen doen om te helpen een meerderheid te smeden.

Lees ook:  

De linkse docent mag in Brazilië aan de schandpaal

Leerlingen mogen hun linkse leraren ontmaskeren door ze te filmen, vindt de nieuwe Braziliaanse president. Een wetsvoorstel verbiedt leraren ook om het nog over homoseksualiteit te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden