Het gebouw

Onder gejoel en gefluit is gisteren in Brussel het nieuwste gebouw van de Europese Unie (EU) in gebruik genomen. Eurocraten die in hun lunchpauze gingen kijken wie, achter een haag rijkswachters en prikkeldraad, stonden te schreeuwen en tieren, konden opgelucht ademhalen: níet de 250 Brusselaars die uit hun huizen waren gezet ten behoeve van het reusachtige gebouw.

Het luidruchtige gezelschap dat de ceremonie overstemde, bestond uit dierenbeschermers. Zij grepen de bijeenkomst van de EU-landbouwministers aan om te protesteren tegen het transport van dieren. Het nieuwe gebouw is het domein van de Europese ministerraad, het belangrijkste EU-orgaan. Het is vele malen groter dan het oude, het schuin ertegenover gelegen Charlemagne/Karel de Grote-gebouw. Toch is het nu al te klein.

Sinds de uitbreiding van de EU, begin dit jaar, zijn er elf officiële talen, maar in de vergaderzalen zijn slechts tien tolkencabines. Finnen en Zweden, beide nieuwkomers, moeten vechten voor hun taal.

De verdeling van de ruimte heeft al geleid tot complete ambtelijke veldslagen. Daarbij ging het om het beschikbaar stellen van de ruimten waar ministers 'hun' journalisten briefen. De Fransen eisten de grootste zaal, op grond van een lange namenlijst. Bij inspectie ging het goeddeels om journalisten die Parijs als thuisbasis hebben en slechts af en toe in Brussel verschijnen. De Duitsers klaagden over een pilaar midden in hun perszaal. Nederland moest met Griekenland in de slag om een zaaltje van bescheiden omvang en won uiteindelijk: er zijn in Brussel veel meer Nederlandse journalisten dan Griekse. Met die compromissen is vrijwel niemand tevreden, maar ook dat is in 'Europa' niets nieuws.

De ontstaansgeschiedenis van het gebouw is typisch Belgisch. Al in de jaren '70 werd er in de Leopoldwijk grond onteigend voor nieuwbouw, terwijl niemand kon vertellen wàt er dan wel zou verrijzen. Toen jaren later de EU belangstelling toonde, wilde de Belgische regering alleen met Belgische bouwbedrijven in zee. Na protest van andere landen werd een internationale wedstrijd uitgeschreven. Niettemin besloot de Belgische regering de resultaten daarvan naast zich neer te leggen.

Met een beetje goede wil kan de naam van het gebouw worden gezien als eerbetoon aan de buurt, of wat daar van over is. Het draagt de naam Justus Lipsius; een van de afgebroken straten was naar deze 16e eeuwse Zuidnederlandse wijsgeer genoemd. Ofschoon Lipsius op tal van plaatsen in Europa leefde en werkte (Jena, Leiden, Leuven) is hij niet het ideale voorbeeld van de 'ware Europeaan.' Door de universiteit van Leiden werd Lipsius ontslagen omdat hij teveel machiavellistische trekjes vertoonde. Maar wellicht zijn sluwheid en machtswellust geen eigenschappen waarvoor EU-ministers zich schamen.

Het nieuwe gebouw heeft, naar goed Europees gebruik, ook een bijnaam. Het Berlaymont, het bekende stervormige vroegere onderkomen van de Europese Commissie, stond bekend als het 'Berlaymonster', het nieuwe gebouw van het Europese parlement heet in de volksmond 'de gril de goden'. Justus Lipsius wordt door de nieuwe gebruikers just lips genoemd, vrij vertaald: alleen maar geklets.

Pijnlijker nog zijn vergelijkingen met de architectuur van wijlen de Roemeense dictator Ceaucescu - vergelijkingen die zijn gemaakt door verbolgen Brusselaars. Helaas kunnen we niet meer aan W. F. Hermans vragen of het gebouw gerekend mag worden tot de 'boeiende monsterlijkheden', waaraan Brussel, zijn laatste woonplaats, volgens de schrijver rijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden