Het gaat stiekem altijd over verlangen

Na zo'n twintig jaar samenwerken, gaan theatermakers en liedjesschrijvers Acda en De Munnik ieder hun eigen weg. Ze geven hun laatste optredens als duo.

Op een dinsdagavond, ongeveer een jaar geleden, zitten Thomas Acda en Paul de Munnik bij het televisieprogramma 'DWDD'. Ze hebben iets te vertellen. "Het is klaar", zegt Acda. "Het is verstandig om er na twintig jaar mee op te houden." De Munnik voegt daar aan toe: "Straks zijn we zestig en zijn we ons hele leven Acda en De Munnik geweest." Dat afscheid is nu.

Hoe het begon

Thomas Acda en Paul de Munnik leren elkaar in 1989 kennen op de Amsterdamse Kleinkunstacademie. Ze herkennen iets in elkaar, misschien omdat ze allebei uit een dorp komen en moeten knokken in de grote stad. Daarnaast zit, zoals wel vaker op de Kleinkunstacademie, de klas vol meiden en zijn Thomas en Paul de enige jongens. In 1993, hun eindexamenjaar, winnen ze - als eerste duo - de Pisuisse prijs voor meest opmerkelijke talent van dat studiejaar. Ook in dat jaar schrijft Acda, zonder De Munnik weliswaar, het Amsterdams Kleinkunst Festival op zijn naam.

Tijdens hun jaren op de Kleinkunstacademie verzinnen de twee een nieuwe kleinkunstvorm: participerend cabaret. "Leuk gedaan, maar er moet hier en daar nog aan gesleuteld worden", oordeelt docent Rients Gratama diplomatiek doch vernietigend. Acda en De Munnik gooien het over een andere boeg en gaan samen liedjes maken. Hun harmonieuze, meerstemmige songs - waarvoor onder meer Lennon & McCartney de inspiratie zijn - balanceren op de rand van pop en kleinkunst. Daarnaast vertellen ze. De rode draad in 'Zwerf on', hun eerste theaterprogramma, is het verhaal van twee jongens die willen zwerven maar er door allerlei omstandigheden maar niet toe komen. Thomas Acda ontpopt zich tot de grappenmaker, Paul de Munnik is de troubadour.

Hoe ze beroemd werden

In 1998 verandert het leven van het duo plotsklaps. Een lied uit hun tweede theaterprogramma, 'Deel II: Life is what happens to you while you're busy making other plans - John Lennon' wordt een gigantische hit. 'Niet of nooit geweest' is die hele zomer op alle Nederlandse radiostations te horen. De theatermakers worden popsterren tegen wil en dank. Inclusief joelende tienermeisjes. Ze hebben nog een theaterprogramma nodig om onder woorden te brengen wat hen allemaal overkomt. In 'Deel III: It's only cabaret but I like it' kun je tussen de liedjes door horen dat zij echt verrast zijn. Ze genieten van het succes, zij het spottend - "Wat er dan door je heen gaat, zálig" - maar het steekt dat het gros ze alleen kent van de cd's.

In 2002 vatten ze hun (theater)jeugd samen in 'Trilogie', waarbij hun eerste drie theaterprogramma's op ingenieuze wijze door elkaar worden gevlochten. Thema's als liefde, vriendschap en dood binden de twee evenals de liefde voor de muziek en het zwerven zonder einddoel à la 'On the Road' van Jack Kerouac. Alleen heeft de waarheid de dromen van het begin ingehaald. Alles wat Acda en De Munnik verzonnen werd waar, "ook de dingen die we niet wilden verzinnen". De gewone jongens - iets wat vanaf het begin hun handelsmerk is - zijn dan halverwege dertig, vader geworden en staan met beide benen op de grond.

Hoe het - tijdelijk - mislukte

Dan is het even rustig op theatergebied. Er verschijnen wel twee albums, 'Groeten uit Maaiveld' en 'Liedjes voor Lenny'. Acda en De Munnik draaien hun werkwijze om: eerst liedjes maken en daarna een voorstelling. Dat wordt de groots opgezette rock-comedy 'Ren Lenny Ren' (2004) met Carice van Houten, Frank Lammers en henzelf in de hoofdrollen. Over twee succesvolle liedjesschrijvers die door roem en geld voor hun gevoel 'fantastische bedriegers' zijn geworden. Als ze via het schrijven voor de aankomende ster Lenny de kans krijgen al deze beperkingen te laten varen, vinden ze opnieuw de onbevangenheid die ze hadden in het allereerste begin. Het ambitieuze project wordt door critici gekraakt en ook de opvolger 'Spelen' (2008) wordt lauw ontvangen. Die voorstelling grijpt meer terug naar hun werkwijze in het begin en gaat over de vriendschap tussen de twee. Ze kijken in 'Spelen' terug op de tijd die aan het theaterprogramma vooraf ging en die ze zonder elkaar doorbrachten.

Hoe het stopte

Met de voorstelling ''t Heerst' komen zij in 2012 verrassend terug. Het is een speelse, vrolijk-absurde variant op 'Wachten op Godot' van Beckett. Terwijl de mannen in een weiland wachten, is er tijd voor bezinning en hun pure songs in klare taal. Ze kibbelen, maar kunnen toch niet zonder elkaar. Dit programma wordt goed ontvangen en de twee lijken een nieuwe weg in te slaan qua theaterprogramma's. Niets is minder waar, in een gesprek tussen de twee over een nieuwe voorstelling is het Paul de Munnik die niet zo nodig iets nieuws hoeft te maken; het begin van het einde van het duo.

Een van De Munniks geliefde uitspraken over hun werk is: "Het is wel autobiografisch, maar het is niet waar." Steeds waren de theaterprogramma's en trouwens ook de liedjes die zij maakten, samen met David Middelhoff - een jeugdvriend van Acda en vanaf het begin betrokken bij het duo - en regisseur Ruut Weissman, een afspiegeling van hun leven, dromen en verlangens. Thema's die ze op allerlei manieren verwoord hebben.

Hoe het verder gaat

Een hele generatie is volwassen geworden met de liedjes van Acda en De Munnik. Vrolijke én melancholische meezingers die stiekem altijd over verlangen gaan. Hun muziek blijft, hoe dan ook. En ze deden al dingen los van elkaar. Thomas Acda was in films en series te zien, Paul de Munnik trad op met onder meer Maarten van Roozendaal. Maar wat gaan de mannen nu doen? Het grappige is: in 2002 interviewde ik het duo. Ik vroeg aan Acda wat de plannen waren na het album 'Groeten uit Maaiveld':

En nu? Jij gaat een mooie roman schrijven en Paul maakt een soloplaat?

Acda: "Ik ben verbolgen, we moeten dit echt even over doen, het was zo gezellig. Paul is al halverwege zijn roman!"

Inmiddels is de eerste roman van Thomas Acda wel degelijk aangekondigd, in september verschijnt 'Onderweg met Roadie' over een fictieve muzikant die ooit de helft was van het beroemdste popduo van Nederland.

Het nieuws over de soloplaat van De Munnik is er nog niet, maar ligt in de lijn der verwachtingen. Op de Avond van het Kleinkunstlied, afgelopen november in het Zaantheater, gaf De Munnik in zijn eentje een miniconcert waarbij hij nieuwe eigen nummers en een lied van zijn in 2013 overleden collega Van Roozendaal zong. Hij begon dat optreden met de woorden: "Zo zal mijn carrière er straks dus uit gaan zien."

De favoriete liedjes van Acda en De Munnik zelf:

Ooit vroeg ik als Trouw-recensent aan het duo wat de meest dierbare nummers waren die ze geschreven hadden. Paul de Munnik noemde toen: 'Lopen tot de zon komt', 'Niet of nooit geweest', 'Lena', 'Een Spaanse moslim groet zijn god', 'Ik was vergeten', 'Minnaars en verliezers' en 'Waar was je dan?'.

Thomas Acda hield het op: 'Als je bij me weggaat', Niet of nooit geweest', 'Lena', 'Foto's van vandaag', 'Welkom terug', '(Noem me) Oud verdriet' en 'Hallo liedje'.

Acda en De Munnik staan tot en met maandag in Theater Carré in Amsterdam. Alle concerten zijn uitverkocht, maar er is een wachtlijst. Info: www.acdaendemunnik.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden