Het gaat om de inhoud

Geboren in Duitsland, gestudeerd in Frankrijk, wonend in Nederland: ik ben Europeaan, vanzelfsprekend. En toch gaat Heine door mijn hoofd, in een variatie: Denk ich an Europa in der Nacht / hab ich kein Auge zugemacht. Want: Europa, wat betekent dat eigenlijk (nog)?

Binnen elke taal heb je twee talen: poëzie en proza. Proza is het pragmatische, verstandige, alledaagse gebruik. In proza geldt de taalwetenschappelijke stelling: de relatie tussen vorm en betekenis is willekeurig. Of ik brood of pane zeg: het gaat om hetzelfde, het is maar een conventie.. In proza-denken kun je elk land van de wereld bij Europa halen als het zo uitkomt, je noemt het gewoon Europa en dan is dat zo.

Met poëzie is het anders: een woord is meer dan kale conventie. Brot smaakt anders dan pain. Om een gevoel te ontwikkelen voor wat ’Europa’ is, moet ik naar mijn door geschiedenis, gewoontes, cultuur en politieke orde gevormde intuïtie luisteren. In feite naar mijn taalgevoel. Europa: dat heeft niet alleen een omvang, het heeft ook een inhoud.

Als dat iets is waar je je in herkent, heb je er ook iets voor over. Iets wat door een willekeurige acte van herdefinitie tot stand is gekomen, kan geen idealisme en enthousiasme losmaken.

Niet dat de betekenis van woorden niet kan verschuiven, maar dat moet zachtjes gaan, je moet dat niet forceren. Anders ontstaat nooit iets dat overtuigt, iets waar je van kan houden, ontstaat nooit poëzie. Hoe schrijft toch Slauerhoff: Alleen in mijn gedichten kan ik wonen.

Dorothea Franck, Amsterdam

Wat betekent 50 jaar Europa voor u? Stuur uw bijdrage naar podium@trouw.nl (max. 250 woorden).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden