'Het gaat er nu om dat we mensen ruimte bieden'

Leden krijgen echt iets te zeggen bij de ChristenUnie. Ruim dertien jaar nadat de fusiepartij voor het levenslicht zag, gaat de CU flink op de schop. Vandaag praten de leden erover op een congres. De voorzitter die vandaag op het schild wordt gehesen wil nog verder. Het liefst naar een gekozen lijsttrekker.

Had het aan Piet Adema gelegen, dan zouden de leden van de ChristenUnie vandaag tussen verschillende voorzitterskandidaten kunnen kiezen. Het bestuur besliste anders.

Het sprak met verscheidene kandidaten om de inmiddels afgetreden Janneke Louisa op te volgen, maar kwam tot de conclusie dat er één man moet worden voorgedragen op het congres. Waarmee de kans wel heel erg groot is dat Adema zich vanaf vandaag voorzitter van de ChristenUnie mag noemen.

Daarmee krijgt de partij een voorzitter die niet bang is om zijn mond open te doen. Er wordt nogal wat besproken vandaag in Ede: leden moeten direct stemrecht krijgen op congressen, tussendoor moeten ze via internet mee kunnen praten over allerlei zaken, er moeten heuse ledenraadplegingen komen, het bestuur moet kleiner en beter aanspreekbaar zijn, en mogelijk komen er lijsttrekkersverkiezingen.

Adema wil nog wel een paar stappen verdergaan, vertelt hij in een door gehandicapten gerund café op een steenworp afstand van het partijbureau in Amersfoort. "Ik zie de voorstellen als het begin van meer. Zo moet het samenstellen van het verkiezingsprogramma een interactief proces worden. Ik ben een voorstander van lijsttrekkersverkiezingen en leden moeten zelf bepalen wie hun voorzitter wordt."

"Veel mensen willen zich inzetten voor de partij", ziet de 48-jarige Fries, "Ze hebben ideeën en willen meedenken. Maar dat is pas interessant als er ook naar hun inbreng wordt geluisterd. Daar wil ik voor zorgen. Ze moeten hun verhaal ook terug- zien."

Of de partij dan geen zwabberbeleid krijgt? Daar is Adema niet bang voor. "Je hoeft niet alles te honoreren. De identiteit van de partij is duidelijk genoeg. Als iemand invloed heeft met een heel afwijkend standpunt, wordt dat vanzelf gecorrigeerd."

Wouter Beekers voelt dat daar wel wat spanning in zit. Hij is kort geleden directeur geworden van het wetenschappelijk instituut van de partij. "Alle partijen zijn aan het zoeken. Er zijn steeds meer mensen die tijdelijk iets willen doen. Ik kan me voorstellen dat we meer naar een beweging toegaan met een kleine, krachtige kern."

"De tijd dat je in Lutjebroek een ledenvergadering had over huishoudelijke zaken en niet meer dan dat, is voorbij", vult Adema aan. "Het moet nu gaan over een buurthuis dat sluit, problemen waar mensen direct tegenaanlopen. Een politicus heeft ook een ombudsfunctie."

Klinkt dat niet verdacht veel zoals de SP lokaal werkt? Wil de ChristenUnie dat concept kopiëren? "De SP doet mooie dingen", zegt Beekers, die zelf uit een SP-nest komt. "Maar je moet oppassen dat je niet te snel meepraat met mensen. Dat doen wij niet. Wij werken vanuit onze eigen visie. De SP kijkt als er zich problemen voordoen wel heel makkelijk naar de overheid. Wij vragen hoe je dat in eigen kring kunt oplossen."

Directeur zijn van een wetenschappelijk instituut kan klinken als een plek waar het grotere historisch perspectief wordt geschetst en wetenschappelijke verhandelingen worden gehouden. Maar dat is niet waar Beekers zich mee bezig wil houden.

Hij heeft geen zin om dikke pillen te schrijven over waarom het zo mooi is dat de ChristenUnie de derde weg bewandelt naast liberalisme en socialisme. "Wij zijn niet bezig met filosofische bespiegelingen over waar we vandaan komen. Dat hebben we helder. Het gaat er nu om dat we mensen de ruimte kunnen bieden om iets met hun overtuiging te doen", zegt Beekers. De Rotterdammer loopt namelijk tegen dezelfde vragen aan als Adema.

"Het gaat mij er meer om: hoe bied je ruimte voor de overtuiging van mensen. In Nederland is het te snel: we hebben één mening en iedereen moet die kant op." Adema: "We moeten oog hebben voor de veelkleurigheid. Laten we elkaar een beetje de ruimte geven."

Daar is de Mr. G. Groen van Prinsterer Stichting, zoals het wetenschappelijk instituut van de partij heet, mee bezig. Zelf heeft Beekers wel ervaring met het zoeken naar nieuwe verbintenissen. Zijn katholieke ouders hebben mede de SP opgericht. De 33-jarige Beekers was midden twintig toen hij christen werd. Hij liet zich dopen - volledig onderdompelen zelfs - en werd lid van het CDA. "Ik ben de kracht gaan zien van de christelijk-sociale traditie." Maar langzaamaan werd hij steeds meer een criticus binnen de partij. Beekers was de opsteller van het pamflet tegen samenwerking met de PVV. Toen er een vacature kwam bij de ChristenUnie heeft hij gewikt en gewogen. "Ik kon bij het CDA nog moeilijk een echte bijdrage leveren. Ik wil relevant zijn in de praktijk."

Dus houdt hij zich bezig met de vraag wat er allemaal op de ChristenUnie afkomt. "Wat betekent het zoeken naar de kracht van de samenleving in de komende tien jaar. Wat voor vragen komen er dan op ons af?"

Hoe kijken de nieuwe, ambitieuze voorzitter en directeur aan tegen de rol die hun partij nu speelt in Den Haag? De partij heeft in korte tijd regeringsverantwoordelijkheid gedragen en was steunpilaar bij het lenteakkoord en het woonakkoord. Dat terwijl er nu toch echt een paars kabinet zit dat niet veel moet hebben van de ethische thema's waar de ChristenUnie zich druk om maakt.

Adema en Beekers zien de tegenstellingen niet zo. Dat er nu een paars kabinet zit, maakt niet uit voor de vraag of de ChristenUnie mee moet werken waar ze nodig is. Als ze er maar iets uit haalt.

"Ik weet niet in hoeverre wij ideologisch verschillen van dit kabinet", zegt Adema. "Welke ideologie van het kabinet? Die hebben ze volgens mij niet. Waaraan moeten we dan toetsen? En, overigens, met het sociaal akkoord is het regeerakkoord buiten spel gezet."

"We vinden elkaar ook heel vaak", vult Beekers aan. "Bijvoorbeeld als het gaat om mensenhandel, daar zitten we op één lijn met de PvdA." Adema: "De fractie moet goed van tevoren nadenken wat ze van de kabinetsplannen willen corrigeren, als ze meegaan met een akkoord." Beekers: "Dat is het leerproces waar we in zitten. Waar moet je inbreken?"

Adema: "Wij vinden dat je in de politiek zit om verantwoordelijkheid te dragen. Als je de kans krijgt, moet je dat doen. De partij heeft altijd een bestuurlijke inslag. Ik hoor ook uit de achterban dat ze dat willen."

De vandaag gekozen voorzitter heeft nog wel een kanttekening. "We moeten veel beter duidelijk maken wat onze medewerking de achterban oplevert. Er zijn twee gevaren. Dat kunnen we achteraf leren van hoe het bij het woonakkoord is gegaan. Er is te veel tijdsdruk gecreëerd en we hebben deskundigen uit de achterban niet kunnen sonderen. Dat moet de volgende keer wel."

"Wat je vooral niet moet doen is haastig tekenen bij het kruisje", beaamt Beekers. "Evaluerend kun je zeggen dat de ruimte wel beperkt was." Bij een volgend akkoord moeten veel meer aspecten van het regeerakkoord worden bekeken, menen ze, zodat de ChristenUnie meer een eigen stempel kan drukken.

De constructieve houding van de CU heeft electoraal de laatste jaren niet heel veel opgeleverd. Daar zitten ze allebei niet mee. Beekers: "We blijven liever op vijf zetels, dan dat we groeien en vervagen."

"De ChristenUnie is niet een partij met een potentie van 15 tot 20 zetels", beaamt Adema. "Maar ik denk dat er nog veel te winnen is buiten de christelijke hoek. In verkiezingstijd komen veel mensen in stemwijzers uit op onze partij. Dan stemmen ze geen CU omdat ze niets met het geloof hebben. Maar die mensen moeten eerlijk zijn! Ik nodig die mensen uit om met hun hart te stemmen op de partij die het dichtst bij hen ligt."

Wie is Piet Adema?
De 48-jarige Adema klom van de mavo, via de mts op naar de universiteit, waar hij organisatiekunde studeerde. Daarna maakt hij carrière in het bedrijfsleven. Begonnen als lichtadviseur, werd hij commercieel manager, om later een eigen bedrijf te beginnen. In 1999 werd hij regiodirecteur van Volker Wessels, zes jaar later interim-manager.

Hij is al bijna de helft van zijn leven politiek actief. Eerst bij het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV), na de fusie met de Reformatorische Politieke Federatie (RPF) bij de ChristenUnie. Tot tien jaar geleden was hij voorzitter van de provinciale afdeling van de ChristenUnie.

In 2007 werd de Fries lijsttrekker van de Provinciale Statenfractie. Hij was gedeputeerde tot 2011. In dat jaar werd Adema waarnemend burgemeester in Achtkarspelen, tot half januari van dit jaar. Sindsdien zoekt hij een baan.

In 2012 werd Adema politiek secretaris van de partij. Vanaf vandaag is hij voorzitter.

Wie is Wouter Beekers?
De 33-jarige Wouter Beekers is sinds februari directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, de Mr. G. Groen van Prinsterer Stichting. Daarvoor was hij onderzoeker en adjunct-directeur van het Historisch Documentatiecentrum Nederlands Protestantisme. Dat is onderdeel van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Aan diezelfde universiteit studeerde hij geschiedenis. Hij promoveerde op Het bewoonbare land, een boek over de geschiedenis van de volkshuisvesting in Nederland.

De Rotterdammer Beekers werd een jaar of acht geleden lid van het CDA. Daar was hij een van de aanvoerders van het protest tegen samenwerking met de PVV. Toen hij in januari solliciteerde bij het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, stapte hij over naar die partij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden