Het gaat een keer gebeuren, en dan?

Federal Reserve beslist vandaag over afbouw superstimulering

LIDWIEN DOBBER

En weer zijn alle ogen op Washington gericht. Zet de Federal Reserve het mes in haar steunprogramma, waarmee zij maandelijks 85 miljard dollar in de Amerikaanse economie pompt? Vanavond spreekt aftredend voorzitter Ben Bernanke het verlossende woord.

Een veelgehoorde prognose is dat hij aankondigt dat de Fed in maart begint met 'taperen', ofwel het afbouwen van de ongekende stimulering van de Amerikaanse economie. Maar misschien vindt de Fed de groeicijfers in de VS wel zo mooi, dat ze de geldpers volgende week al langzamer laat draaien. Of kiest ze voor januari. Die onzekerheid houdt investeerders, handelaren, economen en ministers van financiën al dagen op het puntje van hun stoel.

Want niemand weet precies wat er gebeurt als de Fed haar steun afbouwt. Nu koopt ze maandelijks voor 85 miljard dollar (ruim 60 miljard euro) aan obligaties met geld dat voordien niet bestond. Ze drukt dus niet letterlijk nieuwe dollarbiljetten maar zorgt wel dat er meer middelen op de markt komen. Die zijn bedoeld om banken te stimuleren ondernemers en potentiële huizenkopers geld te lenen. Als die hun zaak uitbreiden, mensen aannemen of huizen kopen, wordt de Amerikaanse economie daar beter van.

En dat lijkt te lukken. Het ministerie van handel verhoogde haar groeiverwachting voor 2013 begin deze maand van 2,8 naar 3,6 procent. Maar, kan de Fed redeneren, die groei van de economie zit 'm vooral in bedrijven die meer voorraden hebben ingeslagen. Of ze hun producten vervolgens ook aan de consument kunnen slijten, is nog even afwachten. Taperen of niet?

Bernanke heeft steeds gezegd dat de hoogte van de werkloosheid zwaar telt als maat voor succes en dus als signaal om af te bouwen. De werkloosheid daalde in november tot 7 procent, waar op 7,2 was gerekend. Een mooi succes, zou je zeggen, maar in oktober boog het lijntje waar alles om draait ook al naar beneden. Toch besloten Bernanke en zijn Fed-collega's toen onverwacht níet tot afbouw. De werkloosheid daalde weliswaar, zei hij toen, maar het aantal mensen dat zich gedesillusioneerd van de arbeidsmarkt afkeerde liep juist op. Achter die dalende werkloosheid ging dus slecht nieuws schuil. Dat geldt voor de novembercijfers niet. In die maand steeg het aantal Amerikanen dat zich meldde voor een baan.

Maar de Fed heeft met zijn stimuleringsprogramma nog een tweede doel: het stabiliseren van financiële markten. Daar is ze vooralsnog uitstekend in geslaagd. Zo kijkt de Amsterdamse beurs al reikhalzend uit naar het moment dat ze de 400 punten weer passeert, een hoogte die ze sinds de crisis in 2008 uitbrak niet meer heeft bereikt. En Amsterdam is geen uitzondering. Maar ironisch genoeg kan juist de afbouw van het stimuleringsprogramma alle winst op dat terrein tenietdoen.

Een voorproefje daarvan kreeg de wereld toen Bernanke dit voorjaar alleen maar meldde dat tapering een reële optie was. Wereldwijd liep de rente op staatsleningen direct op, de waarde van munten als de Indiase roepie en de Zuid-Afrikaanse rand duikelde, iedereen wilde van zijn goud af.

Gelukkig staan we er nu beter voor, verzuchten de Indiërs de afgelopen dagen. De Indiase centrale bank, sinds dit najaar onder leiding van de alom geprezen Raghuram Rajan, heeft het tekort op zijn betalingsbalans sinds de zomer stevig weten te reduceren. Beide helpen: een man die vertrouwen inboezemt en cijfers die de goede kant opgaan. Toch vrezen de Indiërs voor ongenadige klappen als de goedkope Amerikaanse dollars niet langer rollen.

Eigenlijk is dit een weinig chique gang van zaken, stelde het Internationaal Monetair Fonds vorige week. Het IMF pleit voor een arbiter die belangen van landen op een lijn brengt wanneer de gevolgen van het economisch beleid van één van hen aan alle kanten over de grenzen klotsen. En het IMF wil die rol wel spelen.

Bernanke zwaait af
Hij kan met opgeheven hoofd vertrekken, concludeerde de Britse zakenkrant Financial Times gisteren. Ben Bernanke, sinds 2006 de voorman van de Federal Reserve, draagt het voorzitterschap op 1 februari over aan Janet Yellen, nu vicevoorzitter. Minpuntje volgens de krant: hij zag de crisis niet aankomen. Ter relativering: wie zag dat wel? Al in het voorjaar van 2009, een half jaar na de val van Lehman Brothers die de crisis inluidde, begon de Fed met zijn nog nooit vertoonde stimulering van de economie. Het is nog te vroeg voor een definitief oordeel - de geldpers stopzetten kan nog voor rampspoed zorgen - maar het lijkt erop dat 'new-Keynesiaan' Bernanke de VS door het ergste van de crisis heeft gesleept.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden