'Het gaat beter in de stadions'

Hooligans lijken een onuitroeibaar probleem. Toch pleit Margo Vliegenthart, voorzitter van het Auditteam voetbalvandalisme, voor een nuchtere kijk. ,,Voetbalvandalisme is nu eenmaal erg hypegevoelig.''

Wie het gekrakeel na de rellen rond Feyenoord-Ajax op 17 april van dit jaar nog helder voor de geest heeft, is wellicht wat verbaasd over de licht optimistische toon van voorzitter Margo Vliegenthart en haar Auditteam voetbalvandalisme.

In het gisteren gepresenteerde jaarverslag van dit auditteam, dat onderzoek doet naar grootschalige rellen in het betaalde voetbal, wordt geconcludeerd dat het met de aanpak van hooligans de goede kant opgaat.

De samenwerking tussen clubs, gemeenten en politie begint zelfs op een 'goed geoliede machine' te lijken, staat in de rapportage. Vliegenthart snapt wel dat dit voor sommigen, de rellende meute van april indachtig, wat vreemd kan overkomen. Dat komt vanwege de emotie die rond dit onderwerp hangt. Deze rellen waren enorm, dus na afloop had iedereen er een mening over. Voetbalvandalisme is nu eenmaal erg hypegevoelig."

Vliegenthart bekijkt het liever nuchter. Hoewel alle cijfertjes over aanhoudingen, politie-inzet en incidenten in het afgelopen seizoen nog bij elkaar geharkt worden door het Centraal informatiepunt voetbalvandalisme, durft de oud-staatssecretaris van sport wel op haar gevoel af te gaan. Het wordt allemaal minder, zeker in de stadions. Daar zijn allerlei signalen voor. Zo moesten we in het seizoen 2003/2004 viermaal een onderzoek verrichtten, terwijl dat het afgelopen seizoen maar tweemaal nodig was. Jammer is dat de rellen rond Feyenoord-Ajax zo enorm beeldbepalend waren. Het was een negatieve uitschieter."

Door strengere regimes in de stadions en de inzet van meer stewards, blijft het rond het veld dus relatief rustig. Maar dat brengt tegelijkertijd met zich mee dat onverlaten steeds vaker de confrontatie elders zoeken. Dat is een duidelijke trend. In het afgelopen seizoen waren er 17 pogingen tot losse confrontaties, bijvoorbeeld ook op de avond voor de wedstrijd."

Kun je clubs dan nog wel verantwoordelijk stellen voor lieden die onder het mom van een voetbalwedstrijd de avond ervoor een kroeg verbouwen? Vliegenthart vindt van wel. Je ziet dat dergelijke dingen veel minder gebeuren bij clubs met een goed sociaal beleid." Kortom: clubs moeten nog vaker hun supporters aanspreken op hun gedrag en de sociale controle onderling stimuleren, door bijvoorbeeld sleutelfiguren in supportersgroepen in verantwoordelijke posities te manoeuvreren.

Verder dwingt het 'knokken op afstand' ook de politie tot een andere aanpak. Zeker een derde van de relschoppers na Feyenoord-Ajax had niet eens de wedstrijd bezocht. Jantje of Pietje in de gaten houden rond de wedstrijd is dan ook niet meer voldoende. Het project 'Hooligans in beeld' moet wat dat betreft verlichting brengen. Het is de bedoeling dat politiekorpsen actuele dossiers hebben van oproerkraaiers. Sommige vandalen doen ook doordeweeks dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. Dan moeten ze door de wijkagent even op de schouders getikt worden: we hebben je in de gaten."

De eerste resultaten van die aanpak stemmen hoopvol. Weliswaar zochten supportersgroepen elkaar vorig seizoen buiten de wedstrijden 17 keer op, maar slechts drie keer kwam het tot een gewelddadige confrontatie. Dat betekent dus dat de politie ook daar steeds beter bovenop zit. Dat korpsen onderling informatie uitwisselen is daarbij cruciaal, want de drie keer dat het wel misging, gebeurde dat niet."

Vliegenthart benadrukt wel dat er achter de schermen door vrijwel alle betrokkenen keihard gewerkt wordt aan de bestrijding van uitwassen. Dat blijft nog wel eens onzichtbaar. Voordat ik staatssecretaris werd, vernam ik ook alles uit de media. Als je er middenin zit, zie je dat het allemaal veel genuanceerder ligt. Iedereen doet zijn best."

Maar zeker dit lopende seizoen zal 'je best doen' alleen niet volstaan. De KNVB heeft play-offs om Europees voetbal ingevoerd, waardoor de competitie wordt verlengd met circa 16 wedstrijden. De politie-inzet mag echter niet stijgen, dus zien clubs zich gedwongen meer en professionelere stewards op te leiden.

Dat wordt dan ook de belangrijkste succesfactor, erkent Vliegenthart. Stewards staan meestal laag in aanzien en taaien snel af als er echt wanorde uitbreekt. Verder ontbreekt het hun vaak aan heldere instructies. Bij ADO moesten stewards aan het begin van vorig seizoen zelf bepalen of ze ingrepen bij een spreekkoor. Dat kan dus niet. Bovendien moeten ze kunnen rekenen op een goeie achtervang, in de vorm van professionele beveiligers of de politie."

In veel van dit alles ziet het Auditteam Tilburg als lichtend voorbeeld. Daar hebben ze ieder facet van de wedstrijdorganisatie door de molen gehaald en zo de politie-inzet met 17 procent teruggedrongen. Zo is er geïnvesteerd in een supportersscheidend hek. Dat kostte de club en de gemeente een ton, maar dat verdienen ze inmiddels terug met een structureel lagere politie-inzet."

Met een tanend maatschappelijk draagvlak voor politie-inzet, moeten gemeenten, politie en clubs inventief zijn. Een goed voorbeeld daarvan is Feyenoord-Ajax. Tijdens de rellen was er voor de politie nauwelijks tijd om aanhoudingen te verrichten. Dat gebeurde vooral in de weken nadien, toen er op internet foto's van gezochte hooligans werden geplaatst.

Het College bescherming persoonsgegevens (CBP) zette vorige week vraagtekens bij die methode. Maar volgens Vliegenthart verdient dit initiatief zeker navolging. Als je besluit om de politie-inzet terug te dringen, komt voor de politie de nadruk te liggen op handhaving van de openbare orde. Dan is het inzetten van videoteams en het naderhand via foto's opsporen van relschoppers een goede methode. Rotterdam heeft dat niet zomaar gedaan. Het is uitgebreid gecommuniceerd. Wie zich vrijwillig meldde kwam niet op internet en kreeg een lagere straf."

Waar fysieke confrontaties nog hoogst uitzonderlijk zijn binnen de stadionpoorten, was er afgelopen seizoen veel aandacht voor verbale kwellerij. Nadat in de eerste speelronde ADO-Ajax ontsierd werd door spreekkoren aan het adres van spelersvrouw Sylvie Meis ('Sylvie is de hoer van Amsterdam'), brak een storm van verontwaardiging los.

De stringentere aanpak die volgde, zoals de wedstrijd stilleggen bij de eerste spreekkoren en staking bij aanhoudend geschreeuw, hebben in de ogen van Vliegenthart zeker vruchten afgeworpen. Er werden nadien 6 wedstrijden stilgelegd, maar slechts één daarvan (ADO-PSV) werd definitief gestaakt. Alle stilgelegde wedstrijden zijn gewoon uitgespeeld, zonder dat er nog vervelende dingen werden geroepen. Dat toont aan dat supporters wel degelijk gevoelig zijn voor een dergelijke maatregel. En je ziet ook de clubs, die op strengere straffen van de KNVB kunnen rekenen, in beweging komen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden