Het fipronil is uit het ei, maar de onzekerheid nog niet uit de boer

Eelco Jansen Beeld Koen Verheijden

Zo'n achthonderd Nederlandse pluimveehouders werden dit jaar geraakt doordat hun eieren verontreinigd waren met bestrijdingsmiddel fipronil. De schade bedraagt zo'n 70 miljoen euro. Boer Eelco Jansen en moeder Belina uit het Gelderse Lunteren blikken terug.

Eelco Jansen heeft vandaag samen met zijn vader Herman de 47.000 kippen verzorgd, de koeien gemolken en wat reparaties uitgevoerd. Nu zit de 28-jarige pluimveehouder uit Lunteren aan de keukentafel voor een uurtje waar hij misschien wel het minste zin in had. Praten over het afgelopen jaar met een journalist, over de zomer waarin eieren besmet bleken met fipronil. Jansen kijkt liever niet terug. Hij wil vooruit.

Of hij zich de dag van het slechte nieuws kan herinneren? Ja natuurlijk. "Dat zit in mijn geheugen gegrift." Jansen vertelt hoe hij het nieuws volgde over fipronil in eieren, over de betrokkenheid van het bedrijf ChickFriend. Dat kende hij maar al te goed. Hij en zijn familie deden ook zaken met ChickFriend.

Onzekerheid

Toen kwam de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) langs voor monsters. En wat de familie al vreesde, kwam uit. Ook in hun eieren was fipronil gevonden. Het zou ruimen worden, of ruien. Bij de laatste optie verliezen kippen door een speciaal dieet hun veren waardoor ook het bestrijdingsmiddel zou verdwijnen. De familie Jansen koos voor ruien. Dat lijkt emotioneel makkelijker dan tienduizenden kippen ruimen, maar met het ruien beginnen de maanden van onzekerheid.

"De bedoeling is dat na verloop van tijd de fipronilwaarden omlaag gaan", zegt Jansen. "Bij ons gebeurde dat ook. Maar elke keer, bij elke test, weet je het niet zeker. Dan ben je bang dat de waarden weer stijgen of niet genoeg dalen. Je zit dus telkens in onzekerheid."

In oktober was het zover. De familie Jansen, zoon Eelco zit met zijn ouders in een maatschap, kon weer eieren leveren. Vrije uitloopeieren en scharreleieren, zoals die ook te koop zijn bij de boerderij zelf. Vrije uitloopeieren zijn van kippen die buiten lopen. Maar buiten op het erf van de familie laat alleen de wind zich horen. Vogelgriep. Daar begon het jaar ook al mee. De kippen moesten naar binnen en dat heeft gevolgen voor de vrije uitloopeieren. Als kippen langer dan zestien weken binnen zitten, mogen de eieren niet verkocht worden als vrije uitloop, maar alleen als de goedkopere scharreleieren. "Dat scheelde ons best geld", zegt Jansen.

Toch, ondanks alle tegenslagen die pluimveehouders de afgelopen jaren moesten overwinnen, wil Jansen niets liever dan boer zijn. "Altijd al gewild ook", zegt hij met zijn stevige handen op de keukentafel. Daar is ook zijn moeder Belina ondertussen aangeschoven. "Volgens mij zei hij eerder koe dan mama," zegt ze.

Ze vertelt hoe zoon Eelco als kind al vroeg de konijnen verzorgde. Later kwamen daar de kippen en de koeien bij. "Als je goed bent voor die beesten, geven ze iets terug," zegt Eelco.

Beschuldigingen 

Toch even terug naar het fipronil, waarom had hij geen zin in terugblikken?

Omdat er beschuldigend is gewezen naar ons, zegt de jonge boer. "Vanuit de politiek is het verhaal eenzijdig naar buiten gebracht. Minister Schippers zei: 'Jullie hadden beter moeten opletten. Dit is jullie probleem.' We kregen geen enkele steun. Dat deed zeer."

Vanuit de gemeenten Barneveld en Ede kwam die steun wel. Zij boden coaches aan voor mentale hulp. Veel pluimveehouders grepen die hulp aan, zegt Jansen. Maar hij en zijn familie hadden het niet nodig. Zij hadden elkaar.

"En het geloof", zegt Belina. "Daar haalden we ook kracht uit."

"We willen het wel afsluiten", zegt zoon Jansen. Want nee, dat is volgens zijn moeder nog niet gebeurd. Het gaat er 's avonds aan de keukentafel nog vaak over. Elke dag valt het woord wel. De onzekerheid sluimert en laait soms op. Zoals twee weken geleden toen er weer eieren waren gevonden met fipronil, al waren het lage waardes. "Oei, denk je dan", zegt Belina.

Schrik was er ook toen deze maand de vogelgriep opnieuw opstak. In 2003 heeft de familie alle kippen moeten ruimen. "Een tijd geleden", zegt zoon Jansen. "Toch voel je die angst weer."

NVWA

De NVWA zal zo nu en dan langs blijven komen. Hartstikke goed, vindt Jansen. Want ondanks de slechte ervaringen met de NVWA, die op televisie verkondigde dat je beter even geen eieren kon eten, is Jansen blij met de controles. "Wij willen geen rommelaars in onze sector. Een Nederlands ei staat voor kwaliteit."

Maar elke keer als de voedselwaakhond langskomt en hij op de uitslag wacht, is hij ineens niet zo zeker meer. Stel je voor dat...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden