Het filmpubliek aan de knoppen? Leuk voor een keer

Duizenden beginnende filmmakers, liefhebbers en hobbyisten werkten onder begeleiding van regisseur Paul Verhoeven mee aan de creatie van de film 'Steekspel'. Is dit een blijvende manier om speelfilms te maken?

Meebeslissen over de regie, het script, de muziek en zelfs de titel van een grootschalige filmproductie: duizenden filmliefhebbers hebben zich eraan gewaagd met de speelfilm 'Steekspel'. Naast een publieksversie van de film regisseerde Paul Verhoeven op basis van het script een eigen versie. Het is niet het enige voorbeeld waarbij het publiek mocht meewerken aan een film.

Afgelopen zomer riep het Nederlands Filmfestival het publiek op om mee te doen aan 's werelds eerste live thriller, 'Onder Controle'. Onder het motto 'pak de regie' kon het publiek via Twitter aanwijzingen en plotwendingen inzenden. Regisseur Martijn de Jong legt uit: "Het begin en het einde van elke scène stond vast, maar de beste aanwijzingen van het publiek werden geselecteerd en via een draadloos oortje doorgegeven aan de acteurs." De hoogtepunten van de film werden verwerkt in het jaarlijkse reclamespotje van het Nederlands Film Festival, de complete film is slechts één keer vertoond. De Jong: "Het was vooral een leuke ervaring voor het twitterende publiek. Zonder de bijbehorende context is het resultaat niet speelfilmwaardig."

Creatief ondernemer Dagan Cohen betwijfelt of het überhaupt mogelijk is om een goede speelfilm te maken van publieksbijdragen: "'Steekspel' is een filmproject waarbij alles open lag: het publiek mocht over elk klein aspect van de film beslissen. Ik kan me goed voorstellen dat de publieksbijdragen daardoor alle kanten op gingen en niet erg goed waren."

Cohen organiseert sinds 2008 Upload Cinema, een terugkerende filmavond waarbij online video's in verschillende bioscopen in binnen- en buitenland worden vertoond. Aan de hand van een wisselend thema mag het publiek zelf filmpjes inzenden en suggesties doen. Het succes van dit concept heeft geleid tot het soortgelijke interactieve televisieprogramma Upload TV, vanaf april te zien op Nederland 3.

Volgens Cohen gaan de meeste succesvolle voorbeelden van filmprojecten waar het publiek een rol in speelt gepaard met duidelijke instructies: een specifiek thema of een afgebakend onderwerp. Hoewel hij toekomst ziet in publieksparticipatie in films, denkt hij niet dat 'Steekspel' het begin is van een nieuwe speelfilmervaring. "Daarvoor heeft het publiek te veel invloed gehad op het verhaal van de film."

Paul Verhoeven liet eerder al doorschemeren niet onder de indruk te zijn van de ingestuurde scripts. "Het publiek houdt weinig rekening met de structuur van de film. Het was moeilijk om de vele inzendingen onder controle te krijgen", zegt hij in de 'making of'-documentaire van Steekspel.

Maarten van Vliet, een van de deelnemers aan het project achter 'Steekspel' is wel blij met de ervaring. Een van de scènes die onder zijn regie gemaakt werd, kwam in de uiteindelijke versie van de publieksfilm terecht. "Ik vind het jammer dat het publiek mocht stemmen welke filmpjes geselecteerd werden. Het werd daardoor wel een beetje een marketingstrijd. Ik heb dankzij het project wel beseft dat ik een carrière als filmmaker na wil jagen."

En dat is eigenlijk ook de bedoeling geweest. Volgens de producent van 'Steekspel', René Mioch, is er nooit gestreefd naar het creëren van een nieuwe filmervaring. "De inspiratie, educatie en de ervaring van het publiek stonden altijd centraal. We wilden laten zien dat iedere filmliefhebber in zijn achtertuin een eigen film kan schieten, met een simpele camera en een klein budget."

Toch is het beeld van de filmliefhebber als passieve kijker voorlopig nog niet verouderd, vindt regisseur Martijn de Jong: "De meesten willen nog altijd na een lange werkdag op de bank neerploffen en rustig een filmpje kijken." Mioch is het hiermee eens: slechts een klein gedeelte van de filmfans heeft daadwerkelijk behoefte om actief mee te werken aan een film. "Maar dat hoeft toch niet te betekenen dat we deze groep uit moeten sluiten?"

'Steekspel' draait vanaf 28 maart in de bioscoop. 'Upload TV' is vanaf 5 april om 21:20 op Nederland 3 te zien.

Voorgangers van 'Steekspel'
Life In A Day

Tachtigduizend deelnemers van over de hele wereld legden op 24 juli 2010 een dag in hun leven vast. De beelden werden door filmmakers Ridley Scott en Kevin Macdonald verwerkt in de eerste en vooralsnog enige YouTube-documentaire 'Life In A Day'.

Film Je Zomer

In 2011 riep BNN kijkers op om zoveel mogelijk zomervideo's naar de omroep te sturen voor de documentaire 'Film Je Zomer'. Een toestroom van video's van feestende jongeren op campings en festivals was het resultaat.

Gesamt

Een video-installatie van Kunsthal Charlottenborg in Kopenhagen, gemaakt uit ruim vijfhonderd korte films die het publiek instuurde. De enige voorwaarde van deelname: de video's moesten geïnspireerd zijn door één van de zes kunstenaars die regisseur Lars von Trier persoonlijk had geselecteerd, waaronder Sammy Davis Jr. en Paul Gaugain, maar ook nazi-architect Albert Speer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden