Het feminisme wordt commercieel uitgebaat

Via het vrouwenbelang kun je carrière maken, kiezers trekken of producten verkopen. Maar oplossingen, ho maar!

In Letter & Geest (Trouw, 29 januari) voerden Elma Drayer, Andreas Kinneging en Bert Keizer een nogal academische discussie over de ’schade’ die het feminisme zou hebben veroorzaakt. Ze maakten onderscheid tussen gelijkheidsfeminisme en differentiefeminisme. Daarmee deden ze de eeuwige discussie over nurture versus nature weer eens over. Maar ze vergaten de derde stroming: die van het opportunistische feminisme.

Juist dit merkwaardige mengsel van idealisme en winstbejag bepaalt momenteel veel sterker hoe tegen vrouwen wordt aangekeken dan de laatste wetenschappelijke inzichten op medisch-biologisch gebied. Andere emancipatiebewegingen als die voor arbeiders of katholieken doofden uit zodra hun doelen ongeveer waren bereikt, maar het feminisme blijft doorrazen. Dat komt doordat het in de westerse wereld een commerciële beweging is geworden.

Vrouwenemancipatie was oorspronkelijk een strijd van bevlogen vrouwen, die werden geholpen door sympathiserende mannen. Zij vochten voor legitieme zaken als stemrecht, het recht op abortus, goede kinderopvang, enzovoort. Maar de afgelopen decennia heeft een omslag plaatsgevonden, waarbij de vrouwenstrijd in handen is geraakt van politieke strategen en marketingmanagers. De amateuristische acties van Dolle Mina zijn vervangen door aalgladde campagnes waarin niets is wat het lijkt.

Om te beginnen worden nog ieder jaar talloze boeken en tijdschriften uitgegeven over het moeilijke lot van de vrouw. Veel nieuws is er nooit te melden, maar zeker als het over vrouwenemancipatie en ’iets met seks’ gaat, zijn veel media-aandacht en een hoge oplage gegarandeerd. Verder zijn er talloze trainingen waarin je als vrouw kunt leren de balans tussen werk en gezin te vinden of waarin je je vrouwelijk leiderschap kunt ontdekken.

De sfeer is er een van opgeklopte stoerheid waar ook de rest van de commercie wel raad mee weet. Zo speelt een fabrikant van shampoo en bodymilk slim in op de feministische afkeer van het gangbare schoonheidsideaal door in reclames gewone vrouwen in ondergoed te tonen. Er wordt vrouwenbier gebrouwen, er zijn auto’s voor vrouwen ontworpen en sommige bouwmarkten stemmen hun inrichting af op vrouwelijke bezoekers. In reclames voor financiële producten is de vaderlijke heer met bril vervangen door een ontzettend bijdehante dame, die slimme adviezen geeft – liefst over het hoofd van een man heen die iets sulligs op de achtergrond doet.

De onderzoeks- en beleidsindustrie verdient een goede boterham aan vrouwen. Ook hier geldt dat er niet veel meer te onderzoeken valt: er is precies bekend hoeveel uur per week de westerse vrouw werkt, stofzuigt, of voor de kinderen zorgt. Maar ook bij onderzoekers en beleidsadviseurs moet de kachel roken. De focus is verschoven naar ’diversiteit’. De wetenschappers tonen nu aan dat vrouwen betere mensen zijn. Ze zijn empathischer en communiceren beter. Ook zouden bedrijven met vrouwen aan de top winstgevender zijn. De uitkomsten zijn aanvechtbaar, maar zo worden de geesten rijp gemaakt voor een heel speciale tak van het opportunistische feminisme: het carrièrefeminisme.

In deze tak worden het algemeen belang en het eigenbelang ook weer handig met elkaar verknoopt. Binnen sommige organisaties en politieke partijen krijgen vrouwen banen of posities op kieslijsten vanwege hun geslacht. Daarmee worden natuurlijk alleen hoogopgeleide dames geholpen die het al aardig voor elkaar hebben, maar de legitimatie is dan dat ze een ’rolmodel’ zijn voor de rest. Bovendien, zo is de redenering, is toch wetenschappelijk bewezen dat vrouwen heel speciale eigenschappen bezitten die een sieraad zijn voor elke organisatie?

De schade van het feminisme zit hem veel meer in het cynisme en het machtsdenken dat het is gaan uitstralen. Via het vrouwenbelang kun je carrière maken, kiezers trekken, producten verkopen, of laten zien hoe sympathiek je bent. Het zou goed zijn eens te inventariseren hoeveel mensen onderhand hun brood verdienen met het problematiseren van elk aspect van het leven van vrouwen. En wat zij nu eigenlijk hebben opgelost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden