Het feestje voor jarig Liechtenstein moet het witwasimago oppoetsen

Het hoofdkantoor van de LGT-bank in Vaduz, de hoofdstad van Liechtenstein.Beeld REUTERS

Het ministaatje Liechtenstein, dat lange tijd bekendstond als witwasparadijs, viert zijn 300-jarig jubileum. De festiviteiten moeten het geschonden imago oppoetsen.

Negatieve beelden uit het verleden, dat van Liechtenstein als een staatje vol brievenbusfirma's, als witwasparadijs en als falende democratie, moeten dit jaar worden uitgewist. Het vorstendom wil jubileumjaar 2019, dat het hele jaar door wordt gevierd, inzetten als één grote oppoetsbeurt van het ministaatje.

In de statistieken doet Liechtenstein het goed. Per hoofd van de bevolking is het land al snel nummer één op diverse terreinen: de meeste olympische medailles, de meeste bedrijven per inwoner, een van de rijkste landen ter wereld. Met vierduizend ondernemingen heeft het land de hoogste industriedichtheid wereldwijd. De staatsschuld is nul en het gesaneerde financiële centrum (goed voor een kwart van de werkgelegenheid) heeft het landje een AAA-score op de ranglijst van Standards & Poor's bezorgd.

Miljoenen

Dat is weleens anders geweest. In februari 2008 kwam de grootste belastingfraudezaak van het land aan het licht. Nadat een oud-employé van de vorstenbank LGT bankgegevens aan de Duitse overheid had verkocht, werd de directeur van de Deutsche Post, Klaus Zumwinkel, thuis van zijn bed gelicht. Hij werd ervan verdacht, net als enkele andere rijke Duitsers, miljoenen naar de LGT-bank te hebben weggesluisd.

Chocolade vanwege het jubileum.Beeld REUTERS

Bankgeheim

De arrestatie wierp een schril licht op de zwartgeldstrategie van het land en zijn staatshoofd. Mario Gassner, directeur van de Autoriteit Financiële Markten in Liechtenstein, herinnert zich die dagen nog precies: "De hoofdstraat van Vaduz stond vol tv-wagens van de wereldpers. De internationale druk was enorm. Als klein land heb je geen enkele politieke invloed. In 2009 gaven we het bankgeheim op. Veel eerder dan Zwitserland." Anoniem sparen is niet meer mogelijk.

Van het ene op het andere moment switchte het land van een zwartgeldbeleid naar het beheer van gedeclareerde vermogens. Om het afvloeien van de miljarden enigszins goed te maken, creëerde Liechtenstein in dat jaar een inkeerfaciliteit voor en met de Britten, die zwart geld zonder boete konden witwassen. Het leverde 3,3 miljard euro op aan nieuw beheerd vermogen.

De OECD schrapte Liechtenstein van de zwarte lijst. Een juiste beslissing van regerend prins Alois en een slimme zet van de regering, zegt toezichthouder Gassner. Wat in Liechtenstein vrijwel op hetzelfde neerkomt. Wat goed is voor de vorstenbank is goed voor het land, vindt een meerderheid van de burgers. De miljardenschade die de bank opliep, is ruimschoots goedgemaakt.

Investeringen in Azië

Liechtenstein richtte vervolgens zijn pijlen op Azië. In april 2017 nam de prinselijke bank het vermogensbeheer in Azië over van ABN Amro. Andersom zijn er forse Aziatische investeringen in Liechtenstein. Zo zijn de Bendura bank en de Raiffeisen Private Bank al voor 100 procent in Chinese handen.

Ook de brexit zorgt voor groei: drie Amerikaanse verzekeraars verlegden hun Europese hoofdkwartier van Londen naar Liechtenstein. Van hieruit kunnen financiële dienstverleners vrijelijk opereren op de Europese markt. Een voordeel dat het land als onderdeel van de EER (Europese Economische Ruimte) heeft op buurland Zwitserland. Vermogensbeheerders uit Zürich vestigen zich in Liechtenstein om Europese klanten actief te kunnen adviseren. Het is ruim een uur rijden.

De grootste troef van de jubilerende staat is op dit moment het innovatieve ecosysteem voor fintech-ondernemers, bedrijven die financiële diensten en producten combineren met innovatieve technologie. Niet alleen kunnen fintechbedrijven (die in Zwitserland geen bankrekening mogen openen) terecht in Liechtenstein, ook is de wetgeving voor de blockchain in een vergevorderd stadium. De blockchain is een soort digitaal administratiesysteem waarbij diverse computers dezelfde transacties bijhouden. Zo valt voor iedereen te controleren wat er gebeurt.

De tijden van zwart geld zijn dus voorbij. Liechtenstein is nu een hightechstaat, met open grenzen en belastinguitwisseling met andere landen, zo luidt de boodschap.

Veel accountants en banken in ministaatje

Liechtenstein ligt ingeklemd tussen Zwitserland en Oostenrijk en is zo'n 160 vierkante kilometer groot. Wie vanuit Zwitserland het vorstendom nadert en de Rijn oversteekt, ziet het weidelandschap snel veranderen in stedelijke bebouwing, met volop banken, verzekeraars en accountancykantoren. Ruim tienduizend forenzen steken elke werkdag de grens over vanuit Zwitserland, aan de Oostenrijkse kant is sprake van soortgelijke aantallen.

In de hoofdstad Vaduz, eigenlijk een dorp met één straat, ligt de grootste bank van het land: de LGT, eigendom van de vorstelijke familie. Op een heuvel boven de stad troont haar domicilie: het vorstelijk kasteel. Regerend erfprins Alois van Liechtenstein heeft ruim 38.000 onderdanen. Hij staat onder curatele van zijn vader Hans-Adam, die officieel nog staatshoofd is, maar de uitvoerende taken aan zijn zoon overlaat.

Lees ook: 

Zwitsers bankgeheim wordt ook van binnenuit uitgehold

Hoe krijg je het Zwitserse bankgeheim de wereld uit? Het antwoord wordt in de praktijk gegeven: door boeven met boeven te vangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden