Het familiebedrijf: romantisch, maar kwetsbaar

De Maan Group. Sjoerd, Annelie, vader André, moeder Mariet (boven vlnr) en Wieteke (onder).Beeld Marco Sweering

In Zwolle vindt deze week een opmerkelijk, internationaal congres plaats. Onderwerp: familiebedrijven. Een romantisch, maar kwetsbaar fenomeen.

Heineken, Albert Heijn, Jumbo, Mars, Wal-Mart, Toyota, de bakker op de hoek: welk bedrijf is eigenlijk géén familiebedrijf? Deze week is er een internationaal congres over het fenomeen. Het Landelijk Expertisecentrum Familiebedrijven van Hogeschool Windesheim in Zwolle heeft 185 onderzoekers bijeengeroepen om hun bevindingen te delen met studenten en ondernemers. "Volgens Ifera, the International Family Enterprise Research Academy, is 60 tot 80 procent van de ondernemingen een familiebedrijf", zegt Anita van Gils, lector familiebedrijven bij Windesheim. En die hebben geen van alle de garantie op een eeuwig leven. Zie Vroom & Dreesmann, zie het worstelende Blokker.

Het gaat in Zwolle dan ook veel over ontwrichting. "Oftewel: hoe kunnen familiebedrijven het hoofd bieden aan grote veranderingen", zegt Van Gils. Daarmee doelt ze niet alleen op de omslag naar een digitale economie. "Families hebben minder kinderen en dus minder gegadigden om het bedrijf over te nemen. Ook zijn er meer mogelijkheden tot scholing, wereldwijd. Al die keuzes maken het niet meer vanzelfsprekend dat zoon of dochter het bedrijf overneemt."

Opvolger

Bij de Jong & Laan hebben ze van het begeleiden van opvolging in familiebedrijven hun dagelijks werk gemaakt. Volgens Tom Meuleman van De Jong & Laan is het daarbij in eerste instantie zaak om zorgvuldig te kijken of er inderdaad geen opvolging is. "Soms wordt daar al helemaal vanuit gegaan. Terwijl de kinderen er dan gewoon nog niet uit zijn wat ze precies willen. Wij zijn als onafhankelijke sparringpartner minder emotioneel betrokken. Kinderen zijn dan opener tegen ons."

Aan het eind van de rit kan de conclusie tóch zijn: Er is geen opvolger. Dan gaat Meuleman op zoek naar de beste match.

"We vragen de ondernemer eerst wat voor hem belangrijk is, wat zijn financiële verwachting is, wat voor waarden zijn bedrijf vertegenwoordigt en welke rol hij nog wil vervullen ná de overdracht."

Want de grootste moeilijkheid van een familiesysteem is afstand nemen, weet Anita van Gils. "Mensen zijn vaak té verbonden. De redenering 'we hebben het toch altijd zo gedaan' zit er bij veel families sterk in."

Meuleman: "Het is vaak vanzelfsprekend om binnen de familie over te dragen maar na een zorgvuldige afweging kan de conclusie ook zijn dat juist externe opvolging beter is. Mits harmonie binnen de familie vooropstaat en continuïteit van het bedrijf is gewaarborgd."

Bedrijf: Maan Group, Raalte. Specialist in hechtingen, zoals lijm- en oppervlaktetechniek.
Opgericht: 1996
Aantal medewerkers: ± 75
Omzet: ± 12 miljoen

Wat maakt een familiebedrijf anders?

Annelie Jansen (29), dochter van oprichters André en Mariet Jansen, zus van Sjoerd (31) en Wieteke (33), die ook bij het bedrijf zijn betrokken: "Ik denk vooral er met elkaar voor gaan en bezig zijn met continuïteit. Wij investeren, eerder dan beursgenoteerde bedrijven, in innovatie, wat mensen meer tijd en ruimte geeft om met grote projecten bezig te zijn. Maar het is vooral de open cultuur van: we doen het samen."

Is met familie werken niet hinderlijk soms?

"Natuurlijk, je hebt een geschiedenis met elkaar, dus er zijn ook issues. Toen we nog thuis woonden, ging het aan de keukentafel ook vaak over het bedrijf. Privé en werk lopen nog wel eens door elkaar."

Hoe zit het met de opvolging?

"Sinds onze vader anderhalf jaar terug afstand nam van het dagelijks bestuur, hebben we een externe directeur. Hij - Bart Oude Wesselink - stoomt ons nu klaar om het over te nemen. Dus het is wel de bedoeling om de Maan Group een familiebedrijf te laten, ja. Maar je moet het ook kunnen."

Lees ook: 

In de familie Vos word je als boer geboren

Op de akker in de polder van Bant staan vier generaties Vos. Hoezo staat het familiebedrijf onder druk? Ze worden gewoon als boer geboren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden