Het evangelie volgens Dylan

Hulpbisschop Rob Mutsaerts.Beeld Merlin Daleman

Hulpbisschop Rob Mutsaerts vindt inspiratie bij de teksten van Bob Dylan, die gisteren 75 werd.

Rob Mutsaerts - zwart pak, boordje om, bisschopskruis in het borstzakje van zijn overhemd - zit aan een tafel en leest voor uit een groot, dik boek. Koffietafelformaat. De hulpbisschop van Den Bosch gaat met zijn vingers langs de tekstregels, waar soms blauwe streepjes bij staan. "Gebroken lijnen, gebroken snaren, gebroken flessen, gebroken platen. Alles lijkt gebroken in dit verhaal. Dit gaat gewoon over de erfzonde en alle consequenties ervan."

Dat boek waar Mutsaerts met de eerbied van een vrome gelovige doorheen bladert, is niet de Bijbel, maar het verzameld werk van Bob Dylan. Die associatie met de Bijbel is trouwens niet zo gek. "De Bijbel is de sleutel tot het werk van Bob Dylan", zegt Mutsaerts.

Gisteren werd Dylan vijfenzeventig. Ter ere van dit heuglijke feit schreef theoloog Kick Bras 'The answer is blowing in the wind', een boekje over de spiritualiteit van de Amerikaanse zanger, waarin hij hem langs de Bijbelse meetlat legt. Mutsaerts heeft het met instemming gelezen. "Zonder de Bijbel heb je geen idee waar Dylan over zingt. Het maakt veel, zo niet alles duidelijk. Dat boekje van Bras benadrukt het nog eens, maar het is geen nieuw geluid. In mijn boekenkast staat een dikke Amerikaanse studie met de titel 'Het evangelie volgens Dylan'. Dat is gewoon een concordantie. In veel nummers van Dylan zitten letterlijke verwijzingen naar teksten uit de Bijbel."

We luisteren samen naar 'Blowin' in the Wind', een van de bekendste en meest gecoverde nummers van Dylan. De eerste noten hebben nog niet geklonken of Mutsaerts begint al met de exegese.

Hippienummer
"Als je dit hoort, denk je eerst: het is een hippienummer. Maar als je dit nummer probeert politiek of filosofisch te duiden, kom je er niet uit. Als je die 'wind' ziet als de Heilige Geest, dan wordt het wel duidelijk en klopt de rest van het verhaal plotseling ook. Het zijn de grote vragen van het leven. Wie ben ik eigenlijk? Waar moet ik heen? The answer is blowin' in the wind. Je vindt het antwoord in de geest van God."

Mutsaerts (58) maakte op de middelbare school kennis met Bob Dylan. "Ik hoorde de eerste noten van 'Like a Rolling Stone' en ik dacht 'Ho, dit is iets heel anders.' Er zat zo'n gedrevenheid in dat nummer. Nog steeds eigenlijk. Vanaf dat moment was ik verkocht."

De hulpbisschop zag Dylan al twintig keer live en heeft een uitgebreide cd-collectie. "Ik koop niet alles. Hij heeft ook heel slechte platen gemaakt. Tegenwoordig croont hij ook, nummers van Frank Sinatra en zo. Dat vind ik helemaal niks. Dodelijk saai."

How many roads must a man walk down
Before you call him a man?
Yes, ’n’ how many seas must a white dove sail
Before she sleeps in the sand?
Yes, ’n’ how many times must the cannonballs fly
Before they’re forever banned?
The answer, my friend, is blowin’ in the windThe answer is blowin’ in the wind

‘Blowin’ in the Wind’, 1962

Nieuwtestamentisch
Nee, dan liever zo'n nummer als 'Blind Willie McTell'. Hij moet even zoeken, maar al snel heeft hij de tekst gevonden in de Dylan-bijbel. "Dit is een geweldig nummer. U moet het maar eens beluisteren op Spotify. Kijk, hier zingt hij 'As they were taking down the tents': dat is letterlijk Paulus. Hij schetst hoe het er in de wereld aan toe gaat. Allemaal verderf en ellende, maar het komt altijd goed bij Dylan. In de verte gloeit steeds nieuw perspectief: 'Well, God is in His heaven'. Het is allemaal heel nieuwtestamentisch."

De monseigneur draait Dylan te pas en te onpas. Thuis of in de auto op weg naar een vormselviering. Toch acht hij het werk van 'His Bobness' niet geschikt voor de liturgie. "Vorige week ging ik voor in een mis en daar zong het koor 'California Dreamin' van The Mamas and the Papas als offerrrandelied. Een mooi nummer, maar liturgisch is het natuurlijk niet en dat geldt ook voor het werk van Bob Dylan."

Buiten klinkt een kerkklok. Mutsaerts doet het grote Dylan-boek dicht. Of hij een kaars voor zijn grote held gaat opsteken ten gelegenheid van diens verjaardag, weet hij nog niet. "Je steekt een kaars op voor overledenen en hij is er nog. Nou ja, een klein kaarsje dan, misschien stopt hij dan met dat croonen."

Well, God is in His heaven
And we all want what’s his
But power and greed and corruptible seed
Seem to be all that there isI’m gazing out the window
Of the St. James Hotel
And I know no one can sing the blues
Like Blind Willie McTell

‘Blind Willie McTell’, 1983

Invloedrijke songwriter

Bob Dylan wordt als Robert Allen Zimmerman op 24 mei 1941 geboren in een kleine stadje in de Amerikaanse staat Minnesota. In 1961 verhuist hij naar New York waar hij doorbreekt als folksinger. Met nummers als 'The Times They Are a-Changin' en 'Blowin' in the Wind' geeft hij een stem aan een nieuwe generatie die wil afrekenen met alles wat oud is. Dylan ontwikkelt zich tot een van de meest invloedrijke Amerikaanse componisten uit de recente geschiedenis. Vorige week kwam zijn zevenendertigste studio-album 'Fallen Angels' uit, een verzameling covers van bekende Amerikaanse standards.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden