BOEKRECENSIE

Het evangelie der verbeelding

Beeld RV

Arie Storms romans zijn geworteld in de werkelijkheid maar worden gepresenteerd als fictie

Het kan bij het lezen van de romans van Arie Storm geen kwaad als je de auteur kent. Zoek de verschillen, zou een opdracht kunnen luiden. Bijna al zijn werk lijkt immers geworteld in eigen ervaringen maar, zo laat hij ons weten, het zijn natuurlijk geen autobiografieën, het is pure fictie; ook nu weer, in zijn jongste roman met de poëtische, aan John Keats ontleende titel 'Een diadeem van dauw'.

Die boutade over werkelijkheid en fictie heb ik hem al heel vaak horen verkondigen; eigenlijk begint hij er iedere roman opnieuw over alsof zijn lezers alleen door straffe herhaling iets bijgebracht kan worden, maar misschien schrijft Storm vooral voor nieuwelingen en zijinstromers die zijn werk niet kennen.

'Een diadeem van dauw' gaat vooral over de dood. Of liever gezegd de obsessie van de hoofdpersoon, schrijver August Voois, voor de dood. Zijn vader is onlangs overleden, een bevriende schrijver pleegde zelfmoord, iemand die hem empathisch interviewde hing zich ook al op, de zoon van weer een andere bevriende schrijver verongelukte en ga zo maar door.

Voor de ingewijde lezer is het onontkoombaar achter de door Storm opgevoerde personages de schrijvers Joost Zwagerman en Wim Brands en anderen te ontwaren maar als gezegd, alles is fictie, "het is allemaal een truc van de verbeelding, één grote synecdoche. Desondanks ga ik ermee door, ik brei verder aan mijn verhaal en ik probeer het spinnen van het blinde lot te evenaren".

Heel veel meer dan deze monomane doodsobsessie heeft de roman eigenlijk niet te bieden, er zit nog wat aardige anekdotiek over Urk in, waar Voois' ouders zich hebben teruggetrokken en waar vader Voois is gestorven, maar Storm hoedt zich er uit alle macht voor een sappig en meeslepend verhaal te vertellen. Daarvoor is hij te zeer een leerling van grootmeester Nabokov.

'Een diadeem van dauw' is het zoveelste navelstaarderige verhaal van Storm over een schrijver die zijn eigen schrijverij onder de loep neemt en de gebeurtenisjes om hem heen gebruikt om er proza van te maken.

Ook August Voois heeft, haast alsof hij zijn collega's wil evenaren, lang geleden een zelfmoordpoging ondernomen maar deinsde op het laatst toch terug. Storm geeft er wel een mooie verklaring voor: "Ik was een andere persoon in die tijd. En toch was ik het ook zelf en zat er al iets in me van wie ik later zou worden. En de persoon die ik later zou worden sprak tegen me, troostte me, hield me voor het niet te doen, maande me voorzichtig te doen, voorzichtig weer het dak op te klimmen."

Zelfkennis

Storms romans zou je stuk voor stuk oefeningen in zelfkennis kunnen noemen, hij doet zijn best psychologische duidingen te vermijden maar ongemerkt kom je via zijn personages toch heel wat over hem aan de weet. Zo lijkt mij deze karakteranalyse buitengewoon toepasbaar op de schrijver zelve: "Ik kan nooit volledig opgaan in een situatie. Altijd is er die afstand, altijd heb ik het gevoel dat iets of iemand naar me kijkt, zelfs als ik alleen ben. Ik heb het idee dat ik in een film speel die mijn leven lang duurt; iedereen kan me bekijken."

Het typische schrijversgevoel, geen deelnemer maar toeschouwer te zijn. Een daverend cliché maar misschien is dat wel het meest frappante van Storms romans, dat hij zulke clichés onbeschaamd durft uit te venten. Zijn boeken krijgen er haast iets ontroerends en soms ook iets komisch van. Het onverhulde narcisme, de koketterie met onzekerheid, twijfels, schrijfperikelen en andere existentiële obstakels zorgen er voor dat deze verklaarde bedrijver van fictie zich meer dan wie ook blootgeeft in zijn boeken.

Al die confidenties van August de Voois - dat hij niet van zijn ouders houdt, dat hij moeite heeft zich stil te houden aan het graf, dat hij graag naar Simon and Garfunkel luistert - dragen ertoe bij dat je 98 procent Arie Storm te zien krijgt, de schrijver, criticus, docent die het maar niet kan laten om het besef dat het allemaal verbeelding is er bij ons in te stampen. Vermakelijk is geloof ik het goede woord voor zijn sisyfusarbeid.

Oordeel

Vermakelijk, het uitventen van clichés krijgt iets komisch en ontroerends

Arie Storm

Een diadeem van dauw

Prometheus; 144 blz. € 17,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden