Opinie

Het euthanasiedebat is een achterhoedegevecht

null Beeld ANP
Beeld ANP

Burgers hebben geleerd om zelfredzaam en zelfstandig te zijn. Dus beslissen ze ook mee over hun levenseinde. De politiek kan dat niet meer tegenhouden, schrijven Martijn van Winkelhof en Adjiedj Bakas.

De Tweede Kamer debatteert vandaag over een serieus thema: euthanasie. Het gaat daarbij om (zelf)euthanasie, voltooid leven, hulp bij zelfdoding, het feit dat het Openbaar Ministerie heeft ­besloten Coöperatie Laatste Wil niet te vervolgen en het komende kabinets­onderzoek ‘voltooid leven’.

Ons inziens is dit publieke debat gedateerd. De burger weet allang wat hij (m/v) wil. Sterker, hij handelt er steeds vaker naar, ongeacht welke beleids­matige, juridische of politieke wind er waait.

Politici, juristen en opiniemakers staren zich blind op hun eigen rol in dit ­debat en overschatten hun invloed op het doen en laten van de burger schromelijk, helemaal waar het gaat om de eigen regie bij voltooid leven. De burger laat zich hierbij niet leiden door opvattingen van een medische beroepsgroep, beleidsambtenaar medische ethiek of juridische abstracties van een Hof.

De laatste twintig jaar hebben burgers steevast aangeleerd om op allerlei terreinen van hun leven meer zelfredzaam te zijn. Het internet en het vrije verkeer van goederen faciliteert die ontwikkeling: alle kennis en producten van de wereld zijn beschikbaar vanuit onze luie stoel, inclusief onlinehulp en middelen voor zelfeuthanasie.

Zeker daar waar zelfredzaamheid raakt aan menselijke waardigheid, zijn burgers enthousiast. Als je je eigen broek moet ophouden, zorg en oudedagsvoorzieningen moet regelen, dan mag je toch zeker ook beslissen over zoiets fundamenteel eigens als een zelfgekozen levenseinde en daarbij hulp vragen uit privékring? Deze emancipatie draait niemand terug: rechters noch politici.

Albert Heringa in de rechtbank. Hij hielp zijn moeder in 2008 bij zelfdoding. Beeld ANP
Albert Heringa in de rechtbank. Hij hielp zijn moeder in 2008 bij zelfdoding.Beeld ANP

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) is een van de snelst groeiende verenigingen van Nederland en heeft 170.000 leden. Albert Heringa, die zijn moeder in 2008 hielp bij zelfdoding, kreeg binnen een week 20.000 steunbetuigingen. Coöperatie Laatste Wil groeit razendsnel en boeken over zelfeuthanasie, zoals als ‘Uitweg’ en ‘The Peaceful Pill’, zijn bijzonder populair.

Pijnloos

Zijn de procedures en checks voor zelfeuthanasie echt zo onveilig en ongedegen, vragen wij ons af? ‘The Peaceful Pill’, geschreven door een arts, geeft een andere indruk. Dit is een handleiding voor zelfeuthanasie met exact ­dezelfde middelen als bij formele ­euthanasie door een arts, die leiden tot een pijnloze en vredige dood. De aspirant-lezer moet zijn leeftijd aantonen via paspoort (alleen voor 50-plus) of middels een samenvatting van zijn ­medisch dossier aantonen dat hij ernstig en uitzichtloos lijdt.

In de veiligheidsprocedure zit een systeem van incidentele en structurele toetsing van het euthanasiemiddel: de burger kan een monster laten testen bij een gecertificeerd laboratorium. Daarnaast is er een stichting die de structurele betrouwbaarheid van de ­leverancier toetst. In dit proces kan de burger zich laten bijstaan door een professionele levenseindeconsulent, zoals bij de casussen Heringa en oud-CDA Kamerlid Van der Heijden, die samen met zijn vrouw tot levensbeëindiging overging. Kortom, voor zelfeuthanasie ontwikkelt zich al een private infrastructuur.

Privédomein

Of politici het leuk vinden of niet, er zijn veel indicaties dat de burger zelf zijn eigen euthanasie wil, kan en veilig gaat regelen. Zelfeuthanasie bij voltooid leven is steeds meer het privé­domein van de burger en dat is niet zo onveilig als wel wordt beweerd.

Dankzij moderne technologie en het vrije verkeer van goederen en kennis is er niets dat deze ontwikkeling kan stoppen; over tien jaar is het common practise. Politici en beleidsmakers, stopt u alstublieft met dit achterhoedegevecht.

Martijn van Winkelhof is fiscaal econoom, bedrijfskundige in het publieke domein en auteur van publicaties over zorg. Adjiedj Bakas is eigenaar van Trend Office Bakas.

Lees ook:

Groot deel van de wilsverklaringen voor euthanasie blijkt nutteloos

Wie denkt er te zijn met een wilsverklaring kan bedrogen uitkomen: ruim de helft van deze verklaringen is verouderd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden