Het embargo tegen Iran reikt tot in Iraks heilige stad Najaf

Beeld AFP

De Iraakse heilige stad Najaf heeft ernstig te lijden onder het Amerikaanse embargo tegen Iran.

“De Amerikanen straffen niet alleen Iran, maar ook Irak, want wij verliezen klanten en geld”, zegt Said Ali Mossawi, de eigenaar van Najaf Restaurant in de Iraakse heilige stad Najaf. Zijn eethuis, dat plek biedt aan meerdere groepen toeristen tegelijk, is grotendeels leeg, omdat de Iraniërs wegblijven. Als gevolg van het embargo dat de Amerikaanse president Donald Trump tegen Teheran heeft uitgesproken, kunnen ze zich een pelgrimage naar de heiligste stad voor sjiieten niet meer veroorloven.

De naam van de Amerikaanse president ligt op ieders lippen in Najaf. Trump wordt gezien als oorzaak van hun malaise. Mossawi zegt dat hij de helft van zijn klanten kwijt is en zo’n veertig procent van zijn personeel heeft moeten ontslaan. “En ik ben niet totaal afhankelijk van de Iraniërs. Kan je nagaan als je geen Iraakse klanten of pelgrims uit andere landen hebt.” Elders in de stad zijn hotels en restaurants gesloten. “Het waren alleen de Iraniërs die in grote getalen kwamen.”

Invasie

Die stroom kwam ook op gang dankzij de Amerikanen, na de invasie in Irak van 2003. Onder dictator Saddam Hoessein werden Iraniërs alleen mondjesmaat tegen veel geld toegelaten, want hij zag het sjiitische buurland als de grote vijand. Na de ommekeer van 2003 kwam in Bagdad de sjiitische meerderheid aan de macht en waren alle Iraniërs welkom voor de belangrijkste sjiitische pelgrimage.

Voor Najaf had dat enorme gevolgen. De stad groeide van een armoedige plaats met 55 onaanzienlijke hotels uit naar een stad met ongeveer zevenhonderd hotels en nog meer restaurants en winkels. En soms was dat nog niet voldoende; de stad heeft verschillende gaarkeukens die niet alleen de armen helpen maar ook in drukke tijden nodig zijn om alle monden te voeden. Nu voeden ze vooral de Iraakse slachtoffers van het embargo.

Niet alle inwoners van Najaf waren destijds blij met al die toeristen en de drukte in hun stad. Nu klagen ze juist dat de bezoekers wegblijven. Door het Amerikaanse beleid daalde de waarde van de Iraanse rial, en wordt die nauwelijks meer uitgegeven in Najaf. Bouwskeletten geven de stad een rommelige sfeer nu de bouw van nieuwe hotels stilligt. Bovendien zijn er van de zevenhonderd hotels al vijfhonderd gesloten, vertelt Badr al-Jilawi, eigenaar van Hotel Qasr al-Assad, vlakbij de Moskee van Imam Ali, het doel van de pelgrimage.

Hoteleigenaar Badr al-Jilawi voor een schilderij van oud-Damscus dat in zijn kantoor in Najaf hangtBeeld Judit Neurink

“Ik heb meer bedden in de kamers moeten zetten, en verhuur die nu voor 3 dollar per nacht,” verzucht hij. “Drie jaar geleden deed een kamer nog 100 dollar.” Hij heeft daar lang niet aan gewild, maar zijn omzet is nog maar tien procent van drie jaar geleden. Want bezoekers uit Pakistan, Bangladesh, Libanon en de Golfstaten komen alleen op sjiitische hoogtijdagen. En de Irakezen slapen het liefst op de binnenplaats van de moskee.

Historisch erfgoed

Hij verwijt de overheid te weinig te doen aan de promotie van Najaf, waarvan het historisch erfgoed interessant is voor alle Irakezen en buitenlandse bezoekers. “Voor ons is iedereen welkom.”

Een wandeling door de stad, waar slechts een enkele bus Iraanse vrouwen in zwarte chador aflevert, leert dat het wegblijven van de Iraniërs gevolgen heeft voor iedereen. De stad was afhankelijk geworden van het toerisme. Bij de kebabzaak vertelt Hamid Abbas dat hij geen Iraniër meer ziet. Zijn omzet is met 40 procent gedaald. “Ze brengen hun voedsel mee en koken het zelf”, zegt hij.

In de stille bazaar rept de zeventienjarige Ahmed Ali zelfs over 85 procent minder omzet. Hij verkoopt edelstenen. Met name een witte, bijna doorzichtige steen is bij Iraniërs populair, omdat die alleen in de heilige stad te vinden is. Daar verkoopt hij er geen enkele meer van. “Ik heb mijn handel aangepast”, zegt hij, gebarend naar de toonbanken waar nu andere sieraden liggen. De stenen zijn naar achterin de zaak verhuisd, want hij probeert nu de pelgrims uit andere landen dan Iran te bekoren.

Ahmed Ali laat de witte stenen zien die populair zijn bij Iraanse pelgrims.Beeld Judit Neurink

Maar niet iedereen kan zich aanpassen. Buschauffeurs en gidsen zitten werkloos thuis, en de gedaalde inkomsten hebben ook hun neerslag op de lokale economie als geheel. Een oplossing ziet niemand, nu zelfs het afschaffen van het verplichte Iraakse visum voor Iraniërs geen effect heeft gehad. “Pas als de problemen in Iran voorbij zijn, gaat het hier weer beter”, herhaalt kebabmaker Abbas. Het is de mening van de meeste Najafi’s. Sieradenverkoper Ali voorspelt hoopvol: “Als Donald Trump het toestaat, komen ze terug.”

Protesten: Geen stroom en gas meer

Het Amerikaanse embargo jegens Iran kan voor Irak tot een hete zomer leiden. Washington staat Irak momenteel toe gas en stroom uit Iran te kopen, maar de ontheffing daarvoor loopt in juni af, terwijl de Iraakse overheid dan juist meer Iraans gas wil afnemen. In oliestad Basra leidt stroomgebrek in de hete zomermaanden al een paar jaar tot steeds fellere demonstraties. De Iraakse regering heeft verklaard dat het neutraal wil zijn in de ruzie tussen de Verenigde Staten en haar buurland. Beide hebben grote invloed op Bagdad. De Amerikanen helpen bij de strijd tegen IS en de wederopbouw, ook van het leger. Iran steunt politieke partijen en milities en levert stroom en gas. Bovendien zijn grote delen van Irak afhankelijk van de invoer van Iraanse voedingsmiddelen, groente en fruit.

Lees ook: 

Sancties tegen Iran, maar de olie wordt goedkoper

Iran exporteert minder olie door sancties van de VS. Toch daalt de wereldolieprijs. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden