Het eiland wil op eigen stroom draaien

Sinds een jaar hebben de inwoners van Ameland hun eigen groene energieleverancier. „Dat zelfvoorzienende spreekt ons eigenzinnige eilanders wel aan”, weet initiatiefnemer Johan Kiewiet. „Haast nog meer dan het groene.”

Marianne Wilschut

Wie over een tijdje met de veerboot bij de kade van Ameland aankomt, ziet straks op het dak van restaurant Piraat flinke zonnepanelen liggen met daaronder in grote letters Ameland Energie Coöperatie. Het zal een van de eerste projecten zijn die uit de opbrengsten van het eigen energiebedrijf van de eilanders zijn gefinancierd. Sinds ruim een jaar levert de Amelandse Energie Coöperatie (AEC) goedkope groene stroom en gas aan de inwoners van het Friese Waddeneiland. Hoewel de AEC nog maar kort aan de weg timmert, heeft het inmiddels wel al ruim 500 eilandbewoners als klant. „Dat is een kwart van alle energieaansluitingen op het eiland”, zegt initiatiefnemer Johan Kiewiet trots.

De groene stroom die de AEC-klanten uit het stopcontact tappen, is niet op Ameland zelf opgewekt, maar wordt geleverd door Greenchoice (zie kader). Op termijn is het wel de bedoeling om de groene energie zelf op te wekken. Naast de subsidieaanvraag voor zonnepanelen, is het hergebruiken van frituurvet als biodiesel een ander project waarmee het AEC bezig is. Het vet waarin alle frietjes en kroketten voor de toeristen worden gefrituurd, wordt straks gebruikt om de veerboten van Wagendorp mee te verwarmen. Daarnaast wil de energiemaatschappij op iets langere termijn de nieuwe vmbo-school op het eiland met Amelands hout in plaats van aardgas gaan verwarmen.

Kleine ideeën voorlopig, want enorme zakken met geld om te investeren hebben de Amelanders niet. De opbrengst van het eerste jaar van de energiemaatschappij was een bescheiden 11.000 euro. Maar voor dit jaar wordt al op een omzet van 30.000 euro gerekend, een bedrag waarvan Kiewiet, die 20 uur per week voor een tientje per uur in dienst is, nog betaald moet worden.

Kiewiets huis is het hoofdkantoor van de AEC dat slechts aan een met plakband op de brievenbus bevestigd logo is te herkennen. De Toyota Prius voor de deur en de ledlampen die overal in de woning hangen, zouden een andere hint kunnen zijn dat je hier met een liefhebber van groene energie van doen hebt. Dit kantoor aan huis is wel even andere koek dan het hoofdkantoor van Nuon of Essent. Begin dit jaar zette Kiewiet na 25 jaar een punt achter zijn baan bij de Nam, om meer tijd te hebben voor de AEC en zijn eigen adviesbureau voor energiebesparing. De logeerkamer werd omgebouwd tot kantoortje, met een bureau en een laptop.

Op zijn zonnige terras vertelt Kiewiet dat hij de AEC eind februari 2009 samen met zeven andere Amelanders oprichtte. Het merendeel van deze initiatiefnemers was afkomstig uit een duurzame energiewerkgroep van de gemeente. „Ik weet eigenlijk niet eens waarom ik daarvoor ooit gevraagd ben”, peinst hij. „Misschien omdat ik zonnepanelen op mijn dak heb en een achtergrond in de energiewereld. Ik vond het in ieder geval zo’n interessant thema dat ik voordat ik het wist voorzitter werd.”

Met het clubje brachten de duurzame eilanders een inspirerend werkbezoek aan het Deense eiland Samsü, het eerste Europese eiland dat binnen tien jaar CO²-neutraal en zelfvoorzienend op het gebied van energie wilde worden. „De coöperatieve gedachte van de Denen sprak ons wel aan. Je moet de bevolking er zoveel mogelijk bij betrekken”, meent Kiewiet. Toen bij thuiskomst bleek dat Texel een eigen groen energiebedrijf had opgericht, besloten de Amelanders in de voetsporen van hun eilandbroeders te treden.

De groep heeft er geen zin in om aan te haken bij andere groene initiatieven op Ameland die het eiland per 2020 zelfvoorzienend willen maken op het gebied van energie en water. Zo is de gemeente samen met Eneco en Gasterra bezig met een experiment om aardgas bij te mengen met waterstof en zijn er plannen om te investeren in een biovergistingsinstallatie die energie opwekt. „De gemeente steunt ons initiatief en verleent alle medewerking. Toch hebben wij er bewust voor gekozen om onafhankelijk van de gemeente te blijven en een coöperatie te worden”, legt Kiewiet uit. „Zo voorkom je bureaucratie en politieke machtsspelletjes. Bovendien kunnen we dan niet zomaar worden overgenomen door een grote partij die zich ook met fossiele energie bezighoudt. Daar willen we ons verre van houden. Met het oog op de toekomst vind ik dat elke euro die je investeert in fossiele energie weggegooid geld is.”

Toch is het niet zozeer het groene aspect van de Amelander energiemaatschappij dat bij veel eilanders de doorslag gaf om over te stappen op AEC. Kiewiet: „Dat zelfvoorzienende spreekt ons eigenzinnige eilanders wel aan. Haast nog meer dan het groene.” Zo bepalen de leden, dat zijn er inmiddels 180, waar de opbrengsten van de AEC in worden geïnvesteerd. Gezamenlijk hebben zij ongeveer 950 aandelen van 50 euro in bezit. Vanwege het grote draagvlak denkt Kiewiet dat het voorbeeld van de Amelanders niet zo makkelijk na te volgen is in andere gemeentes. „Je moet een groot saamhorigheidsgevoel hebben om zoiets van de grond te krijgen. In een hechte gemeenschap als Volendam zou het misschien nog wel lukken, maar in andere gemeentes denk ik niet.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden