De Aanwinst

Het eerste stadsgezicht van Alkmaar in een reeks van veertien

Salomon van Ruysdael, Gezicht op de Grote of Sint-Laurenskerk van Alkmaar vanuit het noorden, 1644, olieverf op paneel, 61,6 x 93,4 cm. Beeld foto: Margareta Svensson rv

Tenminste veertien stadsgezichten van Alkmaar schilderde Salomon van Ruysdael (1600/1603-1670). De meeste met de Grote of Sint-Laurenskerk als blikvanger. Maar niet één ervan bevond zich in een Nederlands museum. 

Met de aankoop van dit kerkgezicht uit 1644 is dan ook een grote droom van het Stedelijk Museum Alkmaar uitgekomen. Het museum heeft het gekocht van een Amerikaanse verzamelaar voor 940.000 euro. Daarmee is het de kostbaarste aankoop uit de geschiedenis van het museum. Zonder bijdragen van een groot aantal fondsen en ook de gemeente Alkmaar was dat nooit gelukt.

Salomon van Ruysdael was een oom van schilder Jacob van Ruisdael, die als enige in de familie zijn achternaam met een i schreef. De familie Ruysdael heette oorspronkelijk De Goyer, vanwege hun afkomst uit het Gooi. Salomon had een bijzondere band met Alkmaar, waar zijn broer Pieter de Goyer woonde. Hij kwam er vaak, zeker nadat Pieter overleden was en hij voogd werd over diens kinderen.

Dit stadsgezicht, het vroegste in de reeks van veertien, maakte Salomon in 1644, het sterfjaar van zijn broer. Hij had er een handje van om in zijn schilderijen de werkelijkheid te mengen met een flinke dosis fantasie. In dit paneel heeft hij dat juist niet gedaan, ontdekte stadsarcheoloog Peter Bitter. Hij vergeleek het met een betrouwbare plattegrond van Alkmaar van Joan Blaeu uit 1650. Daarop staan ook de bebouwing bij de kerk, waaronder de Geesterpoort (rechts) en de molen (links). Hij heeft wel een beetje gesmokkeld door een brug weg te laten en rechts water toe te voegen, voor een fraaier zicht op de kerk.

De aankoop is nu al even te zien, in de kleine zaal, waar ook de kaart van Blaeu wordt getoond. Volgend jaar is het schilderij het middelpunt van een tentoonstelling over de Grote of Sint-Laurenskerk, die dan 500 jaar bestaat. Nóg een droom zou uitkomen als het lukt om dan álle veertien Alkmaarse kerkgezichten van Van Ruysdael te laten zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden