Het duurste spiekbriefje ter wereld

In de Vereniging van de Buitenlandse Pers te Berlijn wordt hij als een held vereerd. De Italiaanse correspondent Riccardo Ehrman. Hij zou de woordvoerder van de DDR-regering, Günter Schabowski, op de beroemde persconferentie van 9 november 1989 hebben gevraagd per wanneer de aangekondigde vrijheid van reizen voor de DDR-burgers zou ingaan.

In werkelijkheid, zo bewijzen geluidsopnamen, gaf Ehrman slechts de voorzet, die door een reporter van het boulevardblad Bild werd ingekopt. Die stelde de per-wanneer-vraag, waarop Schabowski in de linkerzak van zijn colbert rommelde, een papiertje tevoorschijn haalde, het even bestudeerde en toen de beroemde woorden sprak: "Uh..., meteen, onverwijld."

Onmiddellijk stroomden duizenden Oost-Berlijners naar de grensposten en drongen daar zo aan dat de grenswachters uiteindelijk maar de slagbomen omhoog deden. De rest is geschiedenis. De hele wereld keek die nacht met wijd opengesperde ogen naar de tv-beelden van huilende mensen die over de grens liepen en "Wahnsinn! Wahnsinn!" stamelden.

Maar wat stond er eigenlijk op dat papiertje dat Schabowski aanleiding gaf om wereldgeschiedenis te schrijven? "Voorlezen tekst reisregeling. EXTRA." Meer niet. Geen woord over de ingangsdatum. In werkelijkheid zat de regering nog te dubben, Schabowski had de vergadering tussentijds verlaten om de ongeduldige pers niet te lang te laten wachten.

Heeft Schabowski met zijn kennelijk spontane opmerking in zijn eentje de Muur ten val gebracht? In interviews draaide hij er nadien steeds omheen. Het verhaal was te mooi om te ontluisteren.

Het spiekbriefje groeide uit tot mythische proporties. Hier en daar rouleerden fotokopieën van het papiertje. Een daarvan was te zien in het Haus der Geschichte in Bonn.

Toen meldde zich iemand bij dat nationale historische museum met de mededeling dat hij over het origineel van het velletje beschikte. Daar had de curator wel oren naar. Hij liet het papiertje grondig testen. Grafologisch, chemisch, oudheidkundig. Hij kwam tot de conclusie dat het inderdaad het origineel betrof. Hij bood de aanbieder 25.000 euro.

Wie de aanbieder was, weigert het museum bekend te maken. Maar de vrouw van Günter Schabowski denkt zijn identiteit te kennen. Schabowski zelf is inmiddels 86 en na een paar hartaanvallen niet meer aanspreekbaar. Zijn echtgenote Irina liet de pers weten dat de aanbieder een dief is, die zich het velletje wederrechtelijk heeft toegeëigend.

"Koelbloedige helerij", noemde mevrouw Schabowski dat. Haar man had het origineel in de jaren negentig uitgeleend aan een historicus voor diens onderzoek naar de gebeurtenissen op die historsche negende november. Van weggeven was geen sprake. Maar de curator in Bonn houdt voet bij stuk. "We hebben een rechtsgeldig koopverdrag. Nu is het aan de rechter."

De geleerde boef, die er met 25.000 euro vandoor is, blijkt niet de snuggerste te zijn. Experts schatten de marktwaarde van het papiertje op een veelvoud van 25.000 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden