Het duurde even, maar het kunstwerk spuit nu

DEN HAAG - Het heeft even geduurd, maar een jaar nadat de pompen van het waterkunstwerk van Peter Struycken op het Haagse Spuiplein voor de eerste keer werden aangezet, functioneert de fontein, eindelijk, naar behoren.

Uit de vlakke, hardstenen pleinvloer spuiten 196 waterstralen op steeds wisselende hoogte, van 20 tot 240 centimeter, omhoog. In de avonduren wordt iedere waterstraal verlicht, in elke gewenste kleur, waardoor een sprookjesachtig effect ontstaat.

De waterstralen oefenen grote aantrekkingskracht uit, zeker nu het warm is. Kinderen rennen in zwembroek door de stralen, hun moeders laten zich evenmin onbetuigd en proberen met blote voeten de waterstralen tegen te houden. Voor fietsers en rollerskaters is het een uitdaging de fontein droog te doorkruisen. Een hond hapt naar de top van de straal die plotseling stijgt, of daalt. Toeristen fotograferen elkaar tussen de stralen en verliefden kussen. Het is de hele dag grote pret in de fontein, die de levendigheid brengt die het afgelopen jaar op het Spuiplein, het 'culturele hart' van Den Haag, vaak nog ontbrak.

De plannen voor een fontein ontstonden in het begin van de jaren '90, toen het nieuwe stadhuis (van de Amerikaanse architect Richard Meier) aan het Spui verrees. Er werden ook andere plannen geopperd, zoals een verzonken plein met een ijsbaan in de winter, maar de Catalaanse architect Joan Busquets, die de openbare ruimte in het nieuwe centrum van Den Haag vorm geeft, hield vast aan een waterpartij.

Omdat op het Spuiplein ook evenementen plaatsvinden, moet het vlak en open blijven. Een klassieke fontein in een grote bak, zoals de Trevi-fontein in Rome, was daardoor uitgesloten. Ontwerper Peter Struycken koos voor een fontein volgens het principe van de 'bedriegertjes': waterstralen die direct uit de bestrating komen en kunnen worden stilgezet wanneer het gehele plein beschikbaar moet zijn voor evenementen.

De gebouwen rond het Spuiplein (bibliotheek en stadhuis, Anton Philipszaal, Danstheater, Theater aan het Spui, Nieuwe Kerk), zijn hoog, groot of monumentaal. Struycken zocht het voor het waterkunstwerk in de breedte: de 196 spuitgaten met een onderlinge afstand van anderhalve meter vormen een ruit met een oppervlakte van 400 vierkante meter. De ruit kan door het uitzetten van de middelste twee banen worden verdeeld in vier kleinere ruiten. Daardoor ontstaan 'paden' waarover bezoekers met droog pak en droge schoenen de Anton Philipszaal en het Danstheater kunnen bereiken.

De 196 spuiters worden elk afzonderlijk aangestuurd door computers; het programma regelt de hoogte en de verlichting van de waterstraal. Struycken heeft het programma zo ontworpen dat een oneindige reeks van geometrische patronen in hoogte, licht en ritmiek mogelijk is. En in de toekomst wellicht ook in geluid.

Willem van de Ven van de dienst stedelijke ontwikkeling van de gemeente Den Haag: “Er komen drie programma's: voor de ochtend, de middag en de avond. In het ochtendprogramma, dat nog niet gereed is, werken alle spuiters, zodanig dat de bovenkanten een horizontaal, bewegend vlak vormen. In de middag verdeelt het kruis waar je door kunt lopen de ruit in vier stukken; de hoogte varieert maximaal. In de avond spuiten de stralen minder hoog, zodat het minder spettert, en worden de stralen aangelicht via een prisma naast het spuitgat.”

Het waterkunstwerk (kosten: 1,1 miljoen gulden) zorgde aanvankelijk voor de nodige problemen: het water stonk, de 196 pompen raakten herhaaldelijk defect en de afwatering bleek niet voldoende. Daardoor liep bij een winkel voor woninginrichting in het stadhuis herhaaldelijk de boel onder water.

Van de Ven: “Het water heeft nu de kwaliteit van zwemwater, maar we schakelen toch over op drinkwater. Ook zijn de pompen voorzien van filters, waardoor ze niet meer verstopt raken. Het belangrijkste is dat de afwateringsgoten zijn vegroot, waardoor de afvoer is verbeterd. Overigens gaat bij veel wind en harde regenval de fontein uit, om te voorkomen dat de goten overbelast raken. Of we die problemen niet hadden kunnen voorzien? Het is geen confectiepak, maar maatwerk; er is nergens een voorbeeld waar we van hadden kunnen leren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden