Het dubbelleven van Jeffrey Archer

De Britse conservatieve politicus en schrijver Jeffrey Archer is het middelpunt van een drama. Hij is verdachte in een rechtszaak over zijn dubbelleven. Naar buiten toe leek hij een brave huisvader en een respectabele politicus. Maar heel Engeland weet nu beter. Lord Archer is een rokkenjager van de eerste orde, die allerminst verlegen zit om een leugentje.

Op 15 mei gaat het toneelstuk The Accused (de verdachte) van bestsellerschrijver Jeffrey Archer in première in het Londense uitgaanscentrum West End. Het stuk trekt volle zalen, maar Engeland windt zich meer op over het andere Archer-drama: de rechtszaak die op dezelfde meidag in mei begon in de Old Bailey in Londen. De jury trekt zich vandaag terug om een oordeel te vellen over de hoofdverdachte: Jeffrey Archer.

Negen weken al duurt de zaak tegen Lord Archer (61). Het privé-leven van de verdachte wordt breed uitgemeten. En wat daarbij naar bovenkomt, bevestigt alle clichés over de dubbele moraal van Britse politici: naar buiten toe de mooie meneer, gelukkig getrouwd en een echte family-man; in werkelijkheid een leven vol affaires, bedrog en manipulatie.

Archer werd multi-miljonair met bestsellers als Not a penny more, not a penny less, en klom naar de top in de Britse Conservatieve Partij, waaruit hij drie maal verdween wegens diverse schandalen. Telkens wist hij als een feniks uit de as te herrijzen. Maar dit keer zit dat er niet in.

De zaak voert terug naar 1987, het jaar waarin de krant Daily Star onthult dat Archer de negende september 1986 had doorgebracht met de prostituee Monica Coghlan. Voor de prijs van 70 pond, wist het blad. Archer was op dat moment vice-voorzitter van de Tories, onder Margaret Thatcher. Zijn kop rolde toen vervolgens News of the World berichtte dat Archer de prostituee 2000 pond had gegeven om haar mond te houden. Maar de schrijver/politicus liet het er niet bij zitten. Hij spande een smaadproces aan tegen de Daily Star.

Archer gaf toe dat hij de prostituee zwijggeld had gegeven: hij wilde daarmee een schandaal voorkomen. Maar er was volgens hem niets gebeurd. Hij kwam daarvoor met overtuigende bewijzen. Hij had een alibi: zijn vriend Ted Francis (67) had die avond met Archer zitten eten; en hij toonde agenda's die vol stonden met afspraken.

Doorslaggevend in de smaadzaak was het optreden van zijn vrouw Mary. Vol lof was zij over haar Jeffrey: Knap, slim (professor in bio-chemie en dé expert op het gebied van zonne-energie in Engeland) en loyaal naar de beste Tory-tradities. Ze maakte een verpletterende indruk op rechter Caulfield. ,,Vergeet u die elegante, zoete, stralende verschijning in de getuigenbank niet'', gaf de rechter de jury mee.

Archer won de zaak en kreeg maar liefst 500 000 pond schadevergoeding, die hij als een grand seigneur doorschoof naar een goed doel. De uitspraak bezorgde hem een nieuw politiek leven, zijn derde. In 1974 was hij al eens uit het Lagerhuis gezet wegens investeringen in een frauduleuze Canadese firma.

Koningin Elizabeth verhief hem in 1992 in de adelstand. Voortaan mochten hij en Mary zich Lord and Lady of Weston-super-Mare noemen. Diverse malen kwam hij in beeld als partij-voorzitter van de Tories. In 1999 schoof William Hague hem als kandidaat voor het burgemeesterschap van Londen naar voren. ,,Geen eerlijker en integerder man dan Archer'', zei Hague.

Ted Francis, de tv-producer die in 1987 zijn vriend Archer uit de brand had geholpen door hem - in ruil voor 12 000 pond voor een film - een alibi te bezorgen voor de 'avond met de hoer', kreeg gewetenswroeging. Zo'n bedrieger mag geen burgemeester van Londen worden, vond Francis. Hij belde zijn 'vriend' en bracht het gefabriceerde alibi ter sprake. Een bandrecorder van de News of the World draaide mee en bracht daarop het nieuws groot: 'Kandidaat burgemeesterschap vervalste alibi'.

Francis ontving van de krant 14 000 pond voor de aanschaf van een tweedehandsje ('Vriend verraadt Archer voor de prijs van oude auto', kopten de kranten). En Archer kreeg bezoek van justitie. Die klaagde hem aan wegens meineed en obstructie van de rechtsgang in 1987.

Alle betrokkenen troffen elkaar de afgelopen weken in de Old Bailey (ook Francis is gedaagd wegens meineed). Wat de buitenwereld daar te horen kreeg, had zelfs de schrijver Archer, bekend om zijn ingenieuze plots, niet kunnen bedenken. De rechtszaak is als een film. Archer, onberispelijk in het pak, laat zich dagelijks voorrijden in zijn zwarte BMW met chauffeur. Hij ontkent alle beschuldigingen en weigert te getuigen in zijn eigen zaak.

Een van de hoogtepunten was de band met het gesprek tussen Archer en Francis. Ruggelings naar elkaar luisterden de beide vroegere vrienden naar hun eigen stemmen. Francis beweert nu dat hij erin is geluisd. Archer vroeg hem in 1987 een vriendendienst. Hij had die negende september zitten eten met zijn minnares Andrina Colquhoun, zei Archer, en als zijn vrouw Mary daarachter kwam, zou zijn huwelijk op de klippen lopen.

Vernietigend voor de schrijver was de getuigenis van zijn secretaresse, Angelica Peppiatt (54). Die vertelde dat ze begin 1987 opdracht had gekregen een blanco agenda te kopen van het jaar daarvoor, en die te vullen met gefingeerde afspraken. Die moest Archer helpen de smaadzaak tegen de Star te winnen. Als bewijs toonde ze de rechter een kopie van de lijst met gegevens die Archer haar had gegeven. Ze had die gemaakt als 'verzekering voor later'. Peppiatt had een vooruitziende blik. Als dank had Archer haar de beschikking gegeven over zijn creditcard. Maar daar maakte ze zo ruim gebruik van, dat haar baas haar op kerstavond 1987 belde om te zeggen dat hij haar maandsalaris en eindejaars-bonus inhield. Peppiatt was woedend en nam ontslag.

In de rechtszaal haalde zij haar gram. In geuren en kleuren vertelde Peppiatt over de vele amoureuze betrekkingen van haar baas. Hij had tegen Thatcher gelogen in 1985 toen hij beweerde dat hij zijn minnares Andrina aan de dijk had gezet om in aanmerking te komen voor het vice-voorzitterschap van de partij: de verhouding ging gewoon door.

Terwijl Archer de weekeinden doorbracht met echtgenote Mary in Cambridge, bedreef hij doordeweeks de liefde met Andrina in het Alembic House, zijn penthouse aan de Theems. In feite runde Andrina daar de huishouding. Regelmatig werd er uitbundig feest gevierd met politieke vrienden en de Londense jetset. Er waren meer vrouwen, vertelde Peppiatt: Archer bedroog zijn vrouw én zijn minnares met zeker 'zes of zeven' anderen. En dan waren er ook de nodige prostituees.

Archer ontkent het verhaal over de fake agenda. Minnares Andrina - hij noemde haar 'Roonette', zij hem 'Moon' - kwam ook getuigen dat Peppiatts verhaal niet waar was. Verder verklaarde zij nadrukkelijk dat zij niet had gegeten met Archer op de avond van 9 september 1986, ze zou toen in Griekenland hebben gezeten met haar latere echtgenoot Waddington.

Haar uitspraak over die negende september is opmerkelijk. Het bizarre is dat het alibi van Francis nooit is gebruikt in de smaadzaak tegen de Daily Star over de nacht met de prostituee. De Star gaf op de zitting toe zich te hebben vergist: Archer deelde op 8 september de sponde met Coghlan. Maar ook voor die avond zegt Archers agenda dat hij elders was, eten met een theateragent.

Waarom dan toch zoveel aandacht voor die negende? Wat was voor Archer reden zich zo in allerlei bochten te wringen over die avond? Het antwoord moet zijn dat hij Francis de waarheid vertelde: hij w s met Andrina samen. En met het oog op zijn politieke aspiraties was het voor hem van levensbelang dat dit niet naar buiten zou komen: anders zou blijken dat hij de Conservatieve partijleider Thatcher wel degelijk heeft bedrogen over zijn belofte Andrina niet meer te zien. Thatcher, op dat moment nog onaantastbaar als Tory-leider, liet niet met zich sollen.

De prostituee, Monica Coghlan, kan er in elk geval niets meer over zeggen: zij kwam dit voorjaar om het leven bij een verkeersongeval. In de aanklacht van nu wordt gesproken over 10 september als de nacht die Archer met haar doorbracht. Maar rechter Potts maakt het helemaal niet uit of en wanneer Archer die scheve schaats reed: hij wordt ervan beschuldigd hoe dan ook de rechtsgang te hebben belemmerd met valse verklaringen.

Een hele serie figuranten kwam nog in de Old Bailey hun zegje doen in de zaak. Stuk voor stuk zijn de getuigen tégen Archer net zo onbetrouwbaar als de succesvolle schrijver zelf: Francis deed alles voor geld, Peppiatt is vervuld van wraakzucht. Maar bij elkaar opgeteld, pleit er toch meer tégen dan voor hem. Zijn nietsontziende politieke ambitie maakte Archer tot leugenaar en bedrieger, stelt aanklager Waters.

De enige die onbezoedeld is gebleven in het geheel, is zijn vrouw Mary. Zij is andermaal naar de Old Bailey gekomen om haar plicht te doen. De vele verklaringen over zijn ontrouw brachten haar van haar stuk, maar niet voor lang. Ze wilde niets zeggen over zijn escapades: ,,U weet meer dan ik. Een echtgenote is daar vaak niet als eerste van op de hoogte.''

Mary bleef achter haar man staan: ,,Jeffrey en ik zijn verder gegaan bij het verkennen van de grenzen wat 'in voor-en tegenspoed' heet. Ik kan alleen maar zeggen: mijn leven met hem was nooit saai.''

Van een veroordeling zal Jeffrey Archer zelf niet wakker liggen: in mei tekende hij een contract voor twee nieuwe boeken ter waarde van 10 miljoen gulden. Een vierde leven in het centrum van de politiek lijkt er evenwel niet in te zitten. De Tories in het Hogerhuis hebben hem uit hun fractie gezet. En de partij heeft hem voor vijf jaar buitengesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden