Het dubbele einde van het Aloysius

Het Haagse Aloysius College was stervende, werd gereanimeerd, maar kondigde deze week alsnog zijn einde aan. En dat in een jaar tijd. En wiens schuld is dat?

LAURA VAN BAARS

Het is dinsdag 7 juli: op het Aloysius College in Den Haag worden, vlak voor de vakantie, de diploma's uitgereikt. In de aula zit ook Rola Hulsbergen, al vier jaar gepensioneerd maar ooit rector van de school. Ze stond er 12,5 jaar aan het hoofd. Hulsbergen kijkt naar het zonlicht dat door de glas-in-loodramen schijnt, dwars door het gebrandschilderde wapen van de Oranjes. Op het podium krijgen meer leerlingen een diploma dan vorig jaar, en de docenten zijn volgens de oud-rector 'gloedvol' met hun pupillen bezig. Hulsbergen geniet.

In plaats van de sluiting van de school, die het Aloysius in oktober moest aankondigen wegens geldgebrek, vieren ze vandaag de toekomst. De school heeft een nieuw bestuur. Een plan om het onderwijs op de school te verbeteren en te moderniseren, is zo goed als af, weet Hulsbergen. Er hebben zich voor de brugklas weer 68 leerlingen ingeschreven. De financiering is ook geregeld, al hoort ze er de laatste tijd niet zo veel meer over. Maar Hulsbergen verwacht er het beste van.

De volgende dag barst de bom. Wilbert Stolte, de kersverse bestuursvoorzitter van de school, organiseert een persconferentie. 'Boos en gefrustreerd' kondigt hij aan dat het Aloysius College toch moet sluiten per 1 augustus 2016. De ontsteltenis is enorm. Leraren, ouders en vooral leerlingen gingen er volledig van uit dat hun school gered was. Een club van kapitaalkrachtige en invloedrijke ouders en oud-leerlingen had in het najaar een succesvolle lobby gevoerd voor de oude jezuïetenschool.

Niet alleen het onderwijs in het prachtige gebouw moest behouden blijven, maar ook een van de laatste echt brede scholen van Den Haag. Het Aloysius College, gelegen in het chique Benoordenhout, is geen eliteschool meer. Juist kinderen uit achterstandswijken komen sinds de jaren negentig naar de school om veelal via de mavo-afdeling te groeien naar havo of vwo. Ook zit er een gerenommeerde afdeling hoogbegaafdenonderwijs op het Aloysius. Het behoud van het college diende, zo redeneerden honderden ouders en betrokken Hagenaars, een maatschappelijk belang.

undefined

Achtstegroepers

Het pijnlijkst is het misschien nog wel voor de 68 achtstegroepers die na de vakantie op de school moeten beginnen. Zij weten dat het maar voor een paar maanden zal zijn. Enkelen van hen kozen juist voor het Aloysius om de school een kans te geven. Op de open dagen werd enorm uitgepakt: er was een luchtballon, en oud-leerlingen als cabaretier Sjaak Bral en oud-staatssecretaris Rob Hessing werkten mee. Alles werd uit de kast gehaald om leerlingen te doordringen van de levensvatbaarheid van de bijna honderd jaar oude school.

Hoe kan het dan dat de school in een jaar tijd twee keer ten dode werd opgeschreven? De eerste, simpele verklaring is dat de school in rap tempo leerlingen verloor. In twee jaar tijd daalde het aantal van 950 naar 720 vorig jaar. Inmiddels zijn het er zo'n 600.

Volgens de in december vertrokken rector Henk Kempink is het vooral het imago van het Aloysius College als 'Allochtonen College' dat de 'eigen' kinderen uit Benoordenhout doet kiezen voor een andere school, meestal een zonder vmbo/mavo-leerlingen. De sluiting van het Aloysius is volgens hem de verbeelding van mislukkende integratie.

Daarbij komen de kosten. Het oude pand en de uitgestrekte sportvelden van het Aloysius kunnen alleen betaald worden als de school duizend leerlingen heeft, maar dat aantal wordt al jaren niet meer gehaald. Bovendien is er een enorme opknapbeurt nodig die het Aloysius niet kan betalen. Al met al, zegt Kempink in oktober, heeft hij geen andere keuze dan de boel te sluiten.

undefined

Wanbestuur

Bijna niemand is het dan met hem eens. Wethouder Ingrid van Engelshoven (D66, onderwijs) wijt de problemen vooral aan wanbestuur. De school is er niet in geslaagd aan te sluiten bij een koepel om zo de financiële problemen op te lossen. Er is jaren lang te veel geld uitgegeven. Andere Haagse scholen zijn in staat geweest aantrekkelijk te blijven ondanks een verkleurende populatie. Waarom het Aloysius dan niet? Er zou bovendien te weinig gedaan zijn om de school te promoten op basisscholen. Van Engelshoven twijfelt ook aan de onderwijskwaliteit op het Aloysius, al beschikt ze niet over kritische inspectierapporten.

Maar Van Engelshovens kritiek wordt door ouders en oud-leerlingen gewantrouwd: aast zij namens de gemeente niet vooral op het mooie gebouw in een wijk met dure grond? Er zouden projectontwikkelaars op de loer liggen om dure appartementen te maken in 'hun' school. Alleen daarom wil de gemeente de school te gronde richten, vermoeden zij.

In december moet rector Kempink de school met pek en veren verlaten. Ouders en oud-leerlingen nemen het heft in handen. Leden van het burgerinitiatief 'Het AC gaat door' schrijven een reddingsplan. Voorzitter Monica Winnubst wordt een Haagse heldin. De club denkt 3 miljoen euro te kunnen ophalen met fondsenwerving. Dat zal genoeg zijn om de school overeind te houden. De onderwijskwaliteit zal verbeteren en het pand zal niet in de klauwen vallen van projectontwikkelaars. De gerespecteerde 68-jarige onderwijsbestuurder Geeske Verbree wordt gevraagd om rector ad interim te worden. Zij werkt op dat moment net aan een project in Suriname, maar besluit het Aloysius te hulp te schieten.

undefined

Vernietigend

Hoe ging het dan toch mis? Het staat allemaal in een rapport van de onderwijsinspectie dat inmiddels 'top secret' genoemd mag worden. Zelfs de medezeggenschapsraad, die de finale goedkeuring aan de sluiting nog moet verlenen, heeft het nog niet ingezien. Voorzitter Ad Uijtdewilgen voelt zich 'wederom gepasseerd en geschoffeerd', schrijft hij in een brief aan het schoolbestuur die in het bezit is van deze krant. Uijtdewilligen heeft zijn functie per direct neergelegd.

Ook wethouder Van Engelshoven heeft het rapport nog steeds niet gelezen. Wel gaf de inspectie haar een signaal dat er grote zorgen zijn over de toekomst van Aloysius. Pas eind augustus geeft de inspectie openbaarheid. Toch is dit tot nog toe onbekende rapport de nekslag voor de school.

Volgens bestuursvoorzitter Stolte is het rapport zo vernietigend dat de school geen enkele financier zal kunnen overhalen in de school te investeren. Zijn woordvoerder citeert de meest dodelijke zin uit het rapport: "De inspectie heeft er geen vertrouwen in dat het bestuur in staat zal zijn de continuïteit van de school te garanderen."

Volgens Stolte komt het rapport als een donderslag bij heldere hemel. Het gesprek met de inspectie, in juni, was volgens hem juist goed verlopen. "Waarom de inspectie nu opeens, op dit moment, met dat rapport komt - en dat ook nog eens in deze heftigheid - is mij een groot raadsel. En dat ook nog eens vlak voor de vakantie. In deze mate zijn deze zorgen niet eerder met ons gedeeld, ondanks dat het Aloysius College al geruime tijd onder verscherpt toezicht van de inspectie staat."

Toch kan het onderzoek van de inspectie niet geheel onverwacht zijn gekomen voor Stolte. In maart vroeg wethouder Van Engelshoven de inspectie de school financieel te controleren. Ook met de islamitische school Ibn Ghaldoun is dat bijvoorbeeld gebeurd. De inspectie is er bij de het Aloysius op gestuit, zo zegt Van Engelshoven, dat de financiële toezeggingen van burgerinitiatief 'Het AC gaat door' minder hard en toereikend waren dan gedacht.

Moeder Juul Brouwers, lid van het actiecomité, erkent dat het haar nooit helemaal duidelijk is geworden hoe het schoolbestuur de financieringsplannen van het comité heeft uitgewerkt.

Van Engelshoven beaamt dat het bestuur ook haar, en daarmee de Haagse burgers, in het ongewisse heeft gelaten over hoe de benodigde 3 miljoen euro bijeen gesprokkeld zou worden. "Half juni ging er een brief naar de ouders waarin stond dat de onderwijskwaliteit en de financiën in orde waren. Dat verbaasde me zeer."

undefined

Zeer zwak

De inspectie constateert volgens het schoolbestuur ook dat de mavo- en gymnasiumafdeling zwak zijn, en de havo zeer zwak. Alleen de hoogbegaafdenafdeling op de school is goed genoeg. Volgens oud-rector Hulsbergen is na haar vertrek het onderwijs verwaarloosd. "Nog meer dan de financiën is de staat van het onderwijs de oorzaak van de problemen."

De slechte beoordeling van de onderwijskwaliteit zou op zich geen reden hoeven te zijn de school te sluiten. Er zijn genoeg scholen die zich daar binnen een paar jaar weer aan ontworstelen. Hulsbergen hoorde wel dat er de laatste maanden hard gewerkt werd aan verbetering van het onderwijs. "Ik vind het vreemd dat nu toch de stekker eruit getrokken wordt."

Een redding van de school is vrijwel uitgesloten met de twee door het Aloysius zelf als 'vernietigend' aangeduide rapporten: het genoemde rapport over de kwaliteit van het bestuur én een inspectierapport over de kwaliteit van het onderwijs. De Haagse scholengroepen Lucas, Spinoza en Zuidwest hebben geen interesse in een school zonder geld en met veel onderwijsproblemen. De enige handreiking die ze nu aan het Aloysius College kunnen doen, is een beetje een wrange: ze beloven de 68 aanstaande brugklassers en de 600 leerlingen de komende maanden niet toe te laten tot hun scholen, om een acute leegloop te voorkomen.

"Kinderen voelen zich nu gegijzeld op school", zegt moeder Juul Brouwers. "Zeker de brugklassers die hier maar een paar maanden zullen doorbrengen." De actieve Brouwers vreest dat er nu echt weinig meer aan te doen is. "We zullen de school niet nog een keer kunnen redden. Het is vreselijk. De kinderen hebben het geweldig gehad op het Aloysius College. Die onderwijskwaliteit was wel weer op orde gebracht. Zij genoten er juist van dat het een school is met veel diversiteit."

Brouwers maakt zich enigszins zorgen om de leerlingen. "De kinderen op de hoogbegaafdenafdeling komen wel terecht. Misschien kunnen ze als een hele afdeling overgaan naar een andere school. Maar wat gebeurt er met de mavo- leerlingen? Die zullen waarschijnlijk in plukjes verspreid raken over de Haagse scholen."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden