Het droeve lot van de atheïstische minderheid

Betoging in Thailand: 'Wij respecteren iedere godsdienst'. Beeld EPA

Ongelovigen hebben het in het Midden-Oosten en Azië soms zwaarder dan christelijke en boeddhistische minderheden. Waar geniet de atheïst de minste vrijheid? Een beknopt overzicht.

Boetes voor wie kritische grappen maakt over de Bijbel (Polen). Anderhalf jaar cel voor wie op Twitter de profeet Mohammed door de mangel haalt (Saudi-Arabië). Gedwongen bekering tot de islam, en belaagd door een boze menigte (de Malediven).

In een maandag gepubliceerd onderzoek werpt de Internationale Humanistische en Ethische Unie (IHEU) licht op een minderheidsgroepering die niet altijd even herkenbaar is. Atheïsten, zo stelt IHEU andermaal vast, genieten bijzonder weinig levensbeschouwelijke vrijheid in islamitische landen. Maar ook in landen als Polen en Rusland kunnen ze niet altijd uitkomen voor hun overtuigingen.

Onderdeel van groter probleem
In strenge islamitische landen maakt de 'atheïstenvervolging' deel uit van een groter probleem: onverdraagzaamheid jegens vrijwel alle religieuze, politieke en seksuele minderheden.

Zo kan iedere Afghaan die de islam lastert ter dood veroordeeld worden (al lijkt dat de laatste jaren weinig te gebeuren). Pakistan handhaaft haar blasfemieverboden actiever: atheïsten en andere minderheden kunnen zelfs worden opgesloten en (ter dood) veroordeeld als hun 'vergrijp' niet juridisch waterdicht is.

Bij het aanschaffen van een paspoort moet de Pakistaanse atheïst kiezen. Wil hij te boek staan als moslim, christen of boeddhist? Of misschien als sikh? 'Niet-gelovige' is geen optie. Wie gemakshalve kiest voor 'moslim' moet een verklaring tekenen waarin hij Mohammed erkent als profeet.

Ongeloof is uitgesloten
Ook in het streng-islamitische Iran is atheïsme volgens IHEU formeel uitgesloten. Wie niet behoort tot een van de vier erkende godsdiensten (islam, christendom, jodendom en zoroastrisme) kan geen aansprak maken op belangrijke rechten en kan bijvoorbeeld niet studeren.

Iran jaagt overigens op alle minderheden, van politieke dissidenten tot homoseksuelen en bahaigelovigen. In Saudi-Arabië en Indonesië zijn atheïsten er niet veel beter aan toe.

Daar zetelen zoals bekend orthodox-islamitisch regimes die er niet voor terugdeinzen om burgers te bestraffen als ze zich openlijk uitspreken tegen de islam. Doodstraf is in Saudi-Arabië een optie, maar een gevangenisstraf is waarschijnlijker.

Gevaarlijk: sterk religieuze regimes
Is onverdraagzaamheid jegens atheïsten dan een specifiek islamitisch probleem? IHEU is er duidelijk over: niet-gelovigen genieten weinig vrijheid in alle bijna landen waar één religie stevig in het politieke zadel zit. Zo scoren ook de Verenigde Staten relatief hoog. In het van christendom doordrenkte land zijn ongelovigen nogal altijd een beetje verdacht.

Zeven Amerikaanse staten verbieden hen zelfs om politiek bewind te voeren (al lijken die restricties dode letters). In Arkansas mogen ze formeel niet getuigen in een rechtszaak. Nijpender is de impliciete afwijzing van ongeloof. Wie president of gouverneur wil worden kan zich beter niet als atheïst profileren.

In China is atheïsme de norm
Overigens liggen atheïsten niet altijd onderop. In het van oorsprong communistische China wijkt iedereen die gelooft in een hogere macht af van de massa. Naar schatting is meer dan de helft van de bevolking niet-gelovig. En dan is er nog Noord-Korea, met zijn atheïstische heerser die tegelijk een soort aardse god is.

Verbetering is in veel van de landen nog niet in zicht. In tegenstelling tot bijvoorbeeld christelijke minderheden kunnen atheïsten niet bogen op speciale mensenrechtenorganisaties die het voor hen opnemen. Pijnlijk, want volgens onderzoeken bestaat 13 procent van de wereldbevolking uit zelfverklaarde atheïsten. Ongeveer 23 procent zou zich 'niet-religieus' noemen.

 
In strenge islamitische landen maakt de 'atheïstenvervolging' deel uit van een groter probleem: onverdraagzaamheid jegens vrijwel alle religieuze, politieke en seksuele minderheden.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden