Het draait hier vooral om macht

Joop Daalmeijer (65), directeur van de omroep NTR, stopt ermee. Veertig jaar werkte hij in de media, onder meer voor de Vara, Canal+ en de Wereldomroep. "Hilversum kan best bezuinigen."

Het bed in Hilversum kan best worden opgeschud, vindt Joop Daalmeijer. Er zitten hier en daar te veel mensen. Niet dat ze uit hun neus zitten te eten, maar een tandje harder werken kan best. En die werkplekken kunnen ook kleiner.

Daalmeijer kijkt de kleine kamer rond, zijn werkplek tijdens zijn laatste dagen bij de omroep NTR. De kamer is een stuk kleiner dan de directiekamer die hij al heeft afgestaan aan zijn opvolger. "Sommige mensen zitten in hun eentje in een twee keer zo grote kamer als deze."

Na veertig jaar in de media te hebben gewerkt heeft Daalmeijer afscheid genomen. Hij is met pensioen, want '65 is 65'. In zijn carrière zag hij alle kanten van het vak: zo werkte hij bij de Vara, Canal+, en de Wereldomroep. Ook was hij netcoördinator voor Nederland 1 en 2 en directeur van de NPS, de omroep die zich onder meer richtte op kunst en cultuur en jeugdprogramma's.

U hebt een mooi moment uitgekozen om uit Hilversum te vertrekken, zo net voor de grote bezuinigingen.
"Aan de andere kant is het ook laf om nu te vertrekken. Maar de NTR is wel voor een groot deel voorbereid op de bom. We zijn nu een stabiele organisatie."

Daalmeijer doelt op wat hij noemt 'een modelfusie' een jaar geleden. De kleine taakomroepen Teleac, RVU en de NPS fuseerden toen tot de NTR. Volgens Daalmeijer is zo'n fusie een goede manier om geld te besparen. Tenminste, zolang de nieuwe organisatie strak wordt georganiseerd, met bijvoorbeeld maar één bestuurder en één hoofd personeelszaken. Daalmeijer: "Dat zijn dure functies."

De omroepverenigingen die van het kabinet moeten fuseren, kunnen een voorbeeld nemen aan de fusie van de NTR?
"Ja, zolang het soortgelijke organisaties zijn die fuseren. Vara en KRO? Ligt niet voor de hand. Je zet ze bij elkaar, maar het levert niets op, je krijgt alleen een grote organisatie. Maar ik begrijp niet dat Avro, KRO en NCRV niet fuseren. Ze maken programma's die ze zo in elkaar kunnen schuiven."

Het lijkt de omroepen maar niet te lukken. Dat kan betekenen dat de minister ze tot een fusie dwingt. De NTR ontstond vrijwillig. Is dat beter dan gedwongen?
"De omroepen moeten samengaan, zo snel mogelijk en zelf. Al die koppigheid. Ik begrijp het, maar daar moet je overheen stappen. Omroep Max wil niet fuseren omdat de leden daar niets voor voelen. Dan moet je die leden uitleggen dat het een risico is om het niet te doen. Leden hebben ook hersens. Geef mij een half uur spreektijd en ik overtuig ze. Je toekomst zelf in handen nemen, is altijd het beste. Als anderen beslissen, kun je alleen maar ja zeggen. Nu kun je ook nee zeggen tegen een fusie die je niet ziet zitten."

Gaan de fusies niet ten koste van de pluriformiteit in Hilversum?
"Het moeilijkste van een fusie is dat er een organisatie moet ontstaan waar iedereen zich goed bij voelt. De afzonderlijke bedrijven moeten er in terug te vinden zijn. Dat moet een voorwaarde zijn binnen een fusie en dat moet worden vastgelegd.

"Daarnaast, de minister kan een vereniging niet opzeggen. De verenigingsbesturen blijven bestaan. Wel moet het doel zijn: één algemeen directeur. Alleen dat levert geld op."

Draait alles in Hilversum om geld?
"Het draait hier om geld, maar nog meer om macht. Er zijn ego's. Het gevoel dat je samen iets maakt, is er niet. Neem de ICT. Elke omroep heeft zijn eigen software, die ze zelf aankopen. Waarom is er niet één ICT-systeem in Hilversum? Mensen weigeren het over te dragen aan een centraal punt. Je macht wordt iets minder. Dat zal dan wel, maar het komt de programma's ten goede Dat is het enige dat telt."

De stelling is: fusies en bezuinigingen gaan ten koste van de kwaliteit van de programma's.
"Ik vind de programma's beter geworden sinds onze fusie. De programmamakers kijken uit hun koker. Vroeger hadden we een scheiding tussen tv, radio en internet. Nu hebben we het bedrijf op thema ingedeeld, dus één hoofdredacteur voor educatie, één voor cultuur enzovoort. Ze praten samen, ze werken samen, kijken bij elkaar over de schutting. Dat verrijkt iedereen.

"Verder zullen we minder Nederlandse producties krijgen. Meer films en series uit het buitenland. In Nederland maken we vergeleken met de publieke omroepen in andere landen veel zelf. Nu is nog maar 8 procent uit het buitenland. Als je dat opschroeft tot 17 of 18 procent, wil dat niet zeggen dat de kwaliteit slechter wordt. Er worden prachtige dingen gemaakt in het buitenland."

Moeten bestuurders stoppen met zich te verzetten tegen de bezuinigingen?
"Bezuinigen kan best. Maar het is nooit goed, want je neemt afscheid van collega's. Bij de fusie met NPS, Teleac en RVU moesten negentig mensen vertrekken. Dat is het ergste wat er is. Maar we hebben samen het kabinet gekozen, dus dan heb je dat te volgen. Mijn kabinet is het niet, maar het zit er wel."

U bent hoofdredacteur van de Wereldomroep geweest, die in het plan van het kabinet flink wordt gekort. Wat vindt u daarvan?
"Ik vind het voor de Wereldomroep heel treurig, omdat hij zo weerloos is. Ze hebben geen vereniging en hier in Hilversum houdt eigenlijk niemand van ze. Er zitten daar veel mensen die niet uit Nederland komen. Waar moeten zij heen met hun protest? Als de Wereldomroep een kleine organisatie wordt, moeten ze ergens onderdak vinden. De organisatiestructuur doet er namelijk niet toe, het gaat om het product. Dat is waardevol. "

Is dat product niet ingehaald door internet?
"Internet is een verspreidingsmiddel, daar moet je nog wel tekst en geluid op zetten. Bovendien kun je met internet niet overal een goede verbinding krijgen. Er zijn ook landen die het verstoren."

Hebt u nog een tip voor uw opvolger en andere bestuurders in Hilversum?
"Hou altijd de focus op het geheel, want dat is waardevol. We hebben één geldschieter, de overheid. Als die de stekker eruit trekt, zijn we klaar. Dat is zo gebeurd. Van de Ster-inkomsten kunnen we niet leven."

Hebt u dat zelf ook altijd gedaan?
"Ja, ik heb altijd mijn blik op het geheel gehouden. Als netmanager moet je ook wel. Ik heb ook altijd de samenwerking gezocht. Bij het programma 'Labyrint' werken wij bijvoorbeeld samen met de VPRO en dat gaat heel goed. Voor minder geld maken we betere programma's. Alleen kun je het niet.

"De NTR geeft wel wat zelfstandigheid prijs, het zijn geen sexy programma's en we bereiken geen massapubliek. Maar we maken dingen die tekenend zijn voor de publieke omroep."

Joop Daalmeijer is als directeur van de NTR opgevolgd door Paul Römer, die van Endemol komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden