Het dilemma van Bill Clinton

WASHINGTON - Het dilemma waar president Clinton mee kampt wordt lastiger en gaat hem steeds meer parten spelen: moet hij zijn hachje langs de politieke weg zien te redden en zich daarmee juridisch kwetsbaar maken? Of moet hij het juridische gevecht voortzetten, waarmee hij zich politiek kwetsbaar maakt?

Clinton heeft getracht beide opties open gehouden. Bijna iedere keer dat hij zijn mond open deed was dat om zijn spijt te betuigen dat hij iedereen van zijn vrouw Hillary tot de regering, het Congres en het Amerikaanse volk had bedrogen en belogen. Zijn 'Ik heb gezondigd'-ontboezeming voor een groep religieuze leiders was daarbij de diepste buiging in het stof.

Maar in diezelfde schuldbekentenis kondigde hij aan dat zijn advocaten met alle middelen die hen ten dienste staan de beschuldigingen van speciale onderzoeker Ken Starr over meineed en belemmering van de rechtsgang bestrijden. En dat deden David Kendall en Charles Ruff, de twee belangrijkste leden van dat advocatenteam, het afgelopen weekeinde dan ook met verve.

Ze trachten de uitlatingen van de president met bijna chirurgische precisie te ontleden en leggen het resultaat naast iedere uitleg en interpretatie van de begrippen meineed en rechtsobstructie die maar zijn te vinden. Hun conclusie: Starr heeft geen poot om op te staan, er is geen enkele reden voor een impeachment, een afzettingsprocedure.

Die benadering gaat het Congres steeds meer irriteren en daar wordt straks uiteindelijk in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat beslist over het lot van de president. De halsstarrigheid van het Witte Huis maak het er voor de Republikeinse meerderheid in het Congres gemakkelijker op deze week te besluiten de videoband openbaar te maken van de getuigenverklaring, die Clinton op 17 augustus aflegde voor de onderzoeksjury. Als de president niet horen wil dan moet ie maar voelen, zullen de Republikeinen zeggen. Dan kan het publiek zelf vaststellen of Clinton heeft gelogen.

Clintons politieke vrienden kijken met zorg uit naar die videoband. Want ze weten dat Clinton een aantal malen woedend is uitgevallen naar zijn ondervragers en dat hij een deel van de vragen weigerde te beantwoorden. Zal dat bij het publiek een negatieve indruk achterlaten die de steun die dat publiek hem nog steeds geeft ondermijnt? Of kan het juist in het voordeel van de president werken, zoals anderen hopen, omdat duidelijk wordt hoe aggressief en onsympathiek Starr en zijn teamleden Clinton in de tang hebben genomen. Over een ding zijn de Democraten het eens: het openbaar maken van de band heeft slechts een doel: Clinton verder vernederen.

De irritatie in het Congres en de partijdigheid binnen de commissie voor justitie in het Huis, die moet vasstellen of er gronden zijn voor een impeachment maakt het voor de Democraten moeilijker een deal te sluiten met de Republikeinen over een gepaste straf voor Clinton.

Thomas Daschle, de Democratische leider in de Senaat, en Dick Gephardt zijn Democratische collega in het Huis, hebben de president en het Witte Huis dringend gevraagd het juridische haarkloven te stoppen en toe te geven dat de relatie met Lewinsky seksueel was.

“De president en zijn adviseurs moeten aanvaarden dat doorgaan met een juridisch steekspel geen enkel constructief doel heeft”, zei Daschle maandagavond. “Het staat datgene in de weg dat ons staat te doen: voortgang maken en het gezonde verstand laten bepalen wat goed is voor het land.” En Gephardt zei dat het uiteindelijke oordeel van het Amerikaanse volk niet staat of valt met de verfijnde uitleg van een juridisch debat maar met heldere taal en de waarheid. “Het is tijd dat de president en het Congres hun gezonde verstand gaan gebruiken.”

Beide Democraten willen dat het Congres zo snel mogelijk vaststelt of de president moet worden gestraft en zo ja op welke manier. Het Congres gaat volgende maand met reces om zich aan de campagne te kunnen wijden voor de Congresverkiezingen van 3 november.

Henry Hyde, de Republikeinse voorzitter van de justitiecommissie, wil helemaal geen reces zodat zijn commissie gewoon kan doorgaan met het onderzoeken van de impeachment-gronden. En Daschle en Gephardt willen dat het Congres, als er tegen 3 november, nog geen beslissing is gevallen over de afzetting meteen na de verkiezingen weer zitting neemt. Normaal gesproken doet het Congres dat pas weer begin januari volgend jaar.

Als het Witte Huis en Clinton hun obstructie en tegenaanvallen staken en met het Congres gaan samenwerken dan denken de Democraten dat de president er misschien vanaf kan komen met een censure, een ernstige reprimande met een zwaar politiek gewicht. Newt Gingrich, de Speaker van het Huis, kreeg twee jaar geleden zo'n berisping toen hij de ethische regels voor Congresleden ernstig had overtreden. Het Huis wilde hem niet uit haar midden verwijderen, maar meende dat hij er niet met een gewoon standje vanaf mocht komen.

Verscheidene Democraten hebben al hun voorkeur uitgesproken voor zo'n straf voor de president. Feit is echter wel dat er nog nooit een president zo is bestraft en dat het Witte Huis er ernstig aan twijfelt of er met de Republikeinen een vergelijk is te treffen. Mislukt het dan zijn de advocaten van het Witte Huis ook hun juridische wapens kwijt en is het verlies dus dubbel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden