Het detectivewerk van dochter Wilna is beloond: echtpaar Van der Sluis krijgt de Yad Vashem-onderscheiding

Kleindochter Maria Prins, achterkleindochter Salomé en dochter Wilna de Grooth-van der Sluis. Beeld Reyer Boxem

In de Groningse synagoge wordt vandaag een echtpaar van de Trouw-groep geëerd voor het redden van een Joodse man in de oorlog. Ze zijn een blijvende inspiratie voor hun nakomelingen.

Hij bracht tijdens de Tweede Wereldoorlog het verboden blad Trouw rond, maar dat was niet zijn enige verzetswerk. Willem van der Sluis verborg samen met zijn vrouw Gerritdina verschillende onderduikers in hun woonhuis, waar ook zijn schildersbedrijf gevestigd was, in het Overijsselse Bergentheim. Daarmee redden zij Sallie Lindeman, een Joodse garagehouder uit Wierden, het leven. Van der Sluis werd net voor de bevrijding verraden en gefusilleerd. Hij was 34 jaar.

In de Synagoge Groningen krijgt het echtpaar Willem en Gerritdina van der Sluis-Huiskes vandaag postuum de Israëlische Yad Vashem-onderscheiding. Hun dochter Wilna de Grooth-van der Sluis (73) zal de oorkonde in ontvangst nemen. Zij was drie maanden oud toen haar vader werd vermoord en groeide als enig kind op bij haar moeder, die zelden iets losliet over de oorlogstijd. Gerritdina van der Sluis overleed in 1988.

Dochter De Grooth vertelt dat ze al vele jaren speurt naar feiten achter de dood van haar vader. Ze sprak ooggetuigen, verdiepte zich in wat anderen schreven over zijn verzetsgroep. En vroeg toen de Yad Vashem-onderscheiding aan. Israël eert hiermee niet-Joden die zich met inzet van eigen leven tijdens de Tweede Wereldoorlog ingespannen hebben voor het overleven van Joodse medeburgers.

Oude erfenis

De Grooth: "Sallie Lindeman woonde tweeënhalf jaar op zolder. Tijdens een razzia kwamen de Duitsers zelfs in huis, maar onderduikers zijn niet gevonden."

Willem van der Sluis werd op 12 januari 1945 met elf andere leden van de ondergrondse verzetsgroep van Bergentheim - bijnaam: de Trouwgroep - opgepakt. Op 2 maart 1945 is hij gefusilleerd in Varsseveld, samen met 45 andere mannen. In een uitzending van het VPRO-programma 'Het spoor terug' uit 2010 vertelt een ooggetuige van deze massa-executie hoe de mannen achter een boerderij koelbloedig werden doodgeschoten. Het was een represaille voor het ophangen van vier Duitsers door een andere verzetsgroep.

De ouders van De Grooth ontvingen al eerder onderscheidingen uit Engeland en Amerika voor het verbergen van piloten. Omdat onderduiker Lindeman kinderloos stierf, zijn er geen Joodse nabestaanden om de Yad Vashem onderscheiding aan te vragen. En dus verzamelde De Grooth zelf bewijzen die de verantwoordelijke commissie overtuigden. Zo bleek uit een oude erfenis dat Lindeman haar familie geld had nagelaten als dank voor hun oorlogssteun.

De namen van het echtpaar Van der Sluis worden gegraveerd in de eremuur bij het Yad Vashem-museum in Jeruzalem.

'Wat zou je zelf gedaan hebben?'

Maria Prins (43), kleindochter van het echtpaar Van der Sluis, docente Hanzehogeschool

Beeld Reyer Boxem

"Mijn oma was vriendelijk, maar praatte nooit over de oorlog. Ik was veertien toen ze overleed. Ik heb de speurtocht van mijn moeder naar al die puzzelstukjes over het leven van haar vader gevolgd, echt, ze leek wel een detective.

"Zelf geef ik soms les in ethiek. Ik gebruik daarbij de casus van mijn opa. Dan zeg ik: stel, je bent burgemeester en je moet mensen uitkiezen die gedood gaan worden, omdat er vier Duitsers door het verzet zijn opgehangen. Als represaille. Wie zou je nemen?

"Dan zeggen ze: misschien zieke of oude mensen. Of: die burgemeester moet zichzelf maar aanbieden. Maar er is ook altijd wel iemand die zegt: waarom niet mensen uit de gevangenis? Als ik dan vertel dat het zo ook gebeurd is, maakt dat veel indruk. Welke keuzes zou je zelf maken in oorlogstijd, dat is toch de grote vraag. En welke maak je nu?

"Ik vind het een eer om af te stammen van verzetsmensen die Joodse mensen geholpen hebben. Deze oorkonde is daarom waardevol voor mij."

'Ik vind hen cool'

Salomé (10 jaar), achterkleindochter, start na de zomer in groep 7

Beeld Reyer Boxem

"Willem van der Sluis was mijn overgrootvader, maar ik zeg altijd mijn opa. Ik heb een spreekbeurt over hem gehouden. Het was grappig, de meester hing een lijst op met alle spreekbeurten. Daar stond op BMX'en, skateboarden, mijn konijn. En dus ook 'mijn opa'. Kinderen kwamen naar me toe: hoezo je opa? Ze vonden het meteen interessant.

'Mijn moeder heb ik bevraagd en mijn oma natuurlijk. Ik vind het cool dat hij in een verzetsgroep zat. Ik zou dat zelf niet durven, dat denk ik tenminste. Er is ook een razzia geweest, Duitse soldaten in het huis, en toen heeft mijn overgrootoma tegen hen gezegd dat er geen onderduikers waren. En ze was nog wel zwanger van mijn oma. Zij kon haar gezicht in de plooi houden. Ik vind dat stoer.

"Die onderscheiding toont dat zij echt iets goeds deden. Welk cijfer ik voor de spreekbeurt kreeg? Een negen."

'Mijn ouders betaalden een hoge prijs'

Wilna de Grooth- Van der Sluis (73) dochter, gepensioneerd onderwijzeres, kunstenares, uitgeefster

Beeld Reyer Boxem

"Mijn vader heb ik nooit gekend, ik was een baby toen hij werd gefusilleerd. Mijn moeder begon na de oorlog een winkeltje. Zij was introvert, zij voelde zich tekortgedaan door het leven. Ik ben al jaren op zoek naar wat zich heeft afgespeeld rond de dood van mijn vader. Mijn moeder sprak er niet over.

"Ik denk dat zij niet heeft geweten wat de directe aanleiding was voor mijn vaders dood, namelijk dat een andere verzetsgroep vier Duitsers had opgehangen. De Duitsers wilden daarvoor vergelding en zeiden de NSB-burgemeester vijftig inwoners van Varsseveld aan te wijzen die geëxecuteerd zouden worden. Het zijn 46 mensen uit de gevangenis geworden. Daar zat mijn vader dus bij. We hebben die geschiedenis pas veel later gehoord.

"Ik voel mij, net als mijn ouders, verbonden met het Joodse volk. Ik doe vrijwilligerswerk in de synagoge, ik knap Joodse begraafplaatsen op. Deze onderscheiding is een eerbetoon aan mijn ouders, ze hebben een hoge prijs betaald."

Lees ook: 

'Trouw en ik horen een beetje bij elkaar'

Ze is een van de laatste koeriersters die tijdens de Tweede Wereldoorlog de illegale krant rondbrachten. Tankie Roelofs-Leppink (91) vond dat toen heel gewoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden