Het denken in geld heeft iedereen aangevreten

Theater | Timon van Athene Toneelgroep Maastricht
Buitensporig rijk, buitensporig gul: alleen maar vrienden. Bij Timon van Athene is het altijd feest. Raakt iemand financieel in de problemen? Timon betaalt meteen diens schulden. Maakt een ander een aardig gebaar? Timon behangt hem uit dankbaarheid met juwelen.

De zorgeloosheid waarmee Timon van Athene zijn weelde deelt met anderen spettert er zo driedubbel en dwars van af, dat je haast geneigd bent hem te behoeden voor zijn eigen mateloosheid. Maar wat als dat zelfs de hem toegenegen (vrouwelijke) rentmeester niet lukt?

Shakespeare tekende met 'Timon van Athene' een behoorlijk deprimerend beeld van de geldzucht en hypocrisie van de mens. Ontnuchterend harder nog is de versie van Toneelgroep Maastricht. Bewerker/regisseur Arie de Mol trekt niet alleen een heel duidelijke lijn naar de hedendaagse crisis, maar laat even scherp blijken dat het denken in geld werkelijk iedereen heeft aangevreten.

Dat de vrienden Timon genadeloos laten vallen als hij berooid raakt, is wreed maar, helaas, niet onvoorspelbaar. Rauwer is de gewaarwording dat deze Timon verre van een ware filantroop is. Welgemeende hartelijkheid is hem vreemd. Hij betaalt voor vriendelijkheid en maakt mooie sier met zijn vermogen. In feite is hij geen haar beter dan zijn zogenaamde vrienden.

Als Timons vermeende mensenliefde omslaat in haat en acteur Rogier in 't Hout hem als een smerig aapje krokodillentranen laat janken in het oerwoud, denk je eerder aan zelfmedelijden dan aan tragiek. En dringt het besef zich op dat eigenbelang de schuld te vaak bij anderen zoekt. Met duivels plezier laat De Mol dat gebeuren, net zoals hij ook in de enscenering de relatie Europa-Griekenland laat doorschemeren. Zonder een gemakkelijke verdeling in daders en slachtoffers.

Niet toevallig dragen de (Griekse) vrienden van Timon korte broeken als waren zij toeristen. En spelen zij ook de senatoren die over staat en beheer moeten oordelen, wat moeiteloos een link naar Europese Unie en Grieks bankroet legt.

Echt evenwichtig is de voorstelling niet. De nevenintrige met veldheer Alcibiades, wiens oorlogszucht Timon graag gebruikt om zijn eigen misantropie te vieren, wordt wat al te kwistig uitgebuit om de handeling zwier te geven. Terwijl juist het terloopse van de verwijzingen zo venijnig en zelfs beklemmend werkt. Dat je grimlachend de schijnheiligheid van zinnen als "Nou ja zeg, zo ga je niet met mensen om" in je buik voelt haken.

Hanny Alkema

Tournee t/m 18-2. Info: www.toneelgroepmaastricht.nl

Klassiek | Concertgebouworkest
Het schijnt dat Arcadi Volodos nooit toonladders studeert. In dat geval is er hoop voor pianoleerlingen die het verplichte, maar saaie ritueel liever overslaan, want elke noot valt bij deze Rus op de juiste plaats.

Volodos is een klavierleeuw pur sang, een absolute virtuoos achter de vleugel. In een handomdraai heeft hij de luisteraar naar de punt van zijn stoel gedreven, vooral in repertoire waarin hij met wat bravoure kan strooien. Dat doet hij dan ook, zonder gêne. Bij het Concertgebouworkest speelt hij Tsjaikovski's Eerste pianoconcert, onder leiding van een andere Rus: Kirill Petrenko, die debuteert bij het gezelschap.

Bij een showstuk hoort een groot gebaar; geen noot is Volodos te veel, geen tempo hem te hoog ¿ hij stormt door een reeks wervelende akkoorden. Wat hij ook goed kan, is vleien met een zacht toucher en genuanceerd een melodielijn opzetten. Buitengewoon spannend door de onwaarschijnlijke gaafheid van iedere passage, maar soms ook met een techniek die voorgekookt aandoet.

Over hoe de eindstreep te bereiken, waren dirigent en solist het bij de eerste uitvoering nog niet helemaal eens: waar Volodos doorhaalde, had Petrenko een afwachtende houding, en als de pianist een uitdagende aai over de toetsen gaf, werd de flirt nauwelijks beantwoord. Behalve in het middendeel, daar klonk hoffelijk samenspel.

Petrenko ¿ met ingang van komend seizoen chef van de opera in München ¿ maakte het ruimschoots goed met 'Sheherazade' van Rimski-Korsakov. Hij zat hier duidelijk losser in zijn directievel, zelfs heupwiegen maakte deel uit van zijn gebarentaal. In 'De zee en het schip van Sindbad' waren het orkest en hij direct op stoom. Rimski's coloriet glorieerde.

Petrenko heeft een heldere kijk op proporties en structuren, en werkt vanuit het detail. Hier en daar sleurt hij een stevig effect uit het orkest, steeds smaakvol en met een mooie opbouw. Een genot om naar te luisteren zijn de piekfijne blazers en de gedegen vioolsolo van concertmeester Vesko Eschkenazy. Volledig overtuigend.

Frederike Berntsen

Herhaling: vanavond. Uitzending: 20 januari om 14.15 uur via Radio 4.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden