'Het debat over Ouwerkerk zat goed in elkaar'

GRONINGEN - De gisteren opgestapte burgemeester Ouwerkerk had de kans moeten krijgen het vertrouwen van de gemeenteraad te herwinnen, vindt de Groningse hoogleraar strafrecht D. Elzinga. “Ik ken hem goed”, zegt hij. “Hij was er toe in staat geweest en was ook al een eind op weg. Maar beschadigd was hij zeker.”

Ouwerkerk heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. Hij had niet weg hoeven gaan. De gemeenteraad kan een burgemeester niet ontslaan. Bovendien vond een meerderheid van de raad dat hij, ondanks het falende politieoptreden tijdens de rellen in de Oosterparkwijk, nog voldoende gezag had om te blijven. Deze meerderheid bestond echter alleen uit de drie collegepartijen. Dat vond de burgemeester niet genoeg, had hij van te voren al gezegd.

Elzinga vindt dat Ouwerkerk, door te benadrukken dat hij het vertrouwen van de raad nodig heeft om te kunnen functioneren, heeft gehandeld 'in lijn met de ontwikkeling van een toenemende raadsinvloed op benoeming en ontslag van burgemeesters'. “Natuurlijk baalt hij als een stekker dat hij weg moet, maar het klopt met zijn eigen opvatting dat de burgemeester eigenlijk een gekozen bestuurder zou moeten zijn.”

De hoogleraar heeft de discussie in de Groningse gemeenteraad van vorige week en afgelopen woensdag nauwlettend gevolgd. “Het debat zat heel goed in elkaar. De enige smet was dat de standpunten al waren ingenomen voordat alle argumenten waren gewisseld. Politieke verantwoording afleggen moet in een dialoog gebeuren. Het was geen open dialoog. Toch hebben alle fracties een zuivere afweging gemaakt over de hoofdvraag, zonder veel bijbedoelingen.”

Wat de kern van de zaak was, kwam volgens de hoogleraar 'glashelder' tot uitdrukking in het betoog van zijn collega op de rechtenfaculteit K. Schuiling. De VVD-fractievoorzitter woensdag: “In essentie gaat het erom dat in de nacht van 30 december bewoners van de Oosterparkwijk urenlang verstoken zijn gebleven van politiezorg. De zorg voor de veiligheid van burgers in deze stad is een van de meest essentiële overheidstaken. Als die taak niet goed wordt behartigd, schokt dat het vertrouwen van burgers op ongekende wijze.”

Ouwerkerk was als burgemeester eindverantwoordelijk voor de openbare orde in de stad. Zodoende was hij formeel verantwoordelijk voor het falende politieoptreden, maar ook voor zijn eigen fout dat hij, na toestemming te hebben gegeven voor ME-inzet, niet naar het bureau ging en verzuimde de lokale driehoek bijeen te roepen. Verder was hij, al gaat de gemeenteraad daar formeel niet over, als korpsbeheerder van de regiopolitie verantwoordelijk voor de gehele politieorganisatie. Die wordt, aldus het rapport-Bakkenist, niet erg goed geleid.

Het laten vallen van Ouwerkerk was voor Schuiling echter niet alleen een kwestie van 'eigen schuld of persoonlijke verwijtbaarheid'. Hij maakte, puttend uit het Handboek van het Nederlands staatsrecht, de vergelijking met een voetbaltrainer: “Als het resultaat tegenvalt, dan gaat hij de laan uit, hoe onberispelijk zijn inspanning en kundigheid ook geweest mogen zijn.”

Elzinga over Schuiling: “Zijn verhaal was snoeihard maar staatsrechtelijk keurig in orde. Het is heel goed dat er af en toe iemand weg moet, dat geeft ambtenaren ook een prikkel extra hun best te doen bestuurders in het zadel te houden.”

Hoewel de hoogleraar zelf nog wel vertrouwen had in Ouwerkerk, kan hij zich goed vinden in Schuilings afweging. “Maar politiek gezien was zijn opstelling niet zo verstandig. Persoonlijke en emotionele elementen speelden nauwelijks een rol in zijn betoog. Hij had het niet zo hard hoeven spelen, dat heeft GroenLinks ook niet gedaan. Er is nu een nieuw probleem bijgekomen: verharde verhoudingen binnen de gemeenteraad.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden