Het debat / Eén publieke zender is een redelijke ramp

De tv-programma's van de publieke omroepen beperken tot één zender, dat kan niet. Dat is een 'rampscenario', een 'nachtmerrie', geheel in strijd met de pluriformiteit van de Nederlandse samenleving. ,,De publieke omroep is van ons allemaal en voor ons allemaal. Iedereen betaalt ervoor. De publieke omroep moet dus voorzien in de behoeften van alle (grote en kleine) groepen in onze samenleving'', aldus Henk Glimmerveen.

De deelnemers aan het Trouw-debat van afgelopen week zijn in flinke meerderheid pleitbezorgers van een grote publieke omroep. Op de stelling 'Eén publieke zender is meer dan voldoende' reageerden sommigen fel. Als het zo ver zou komen, zou L. van Camerijk nachtmerries krijgen. ,,Dat is het begin van het einde van de publieke omroep, die dan door de commerciële zenders met al hun soms minderwaardige programma's volkomen in een hoek wordt gedrukt.''

Ook A. ten Hove ziet het somber in als er twee publieke zenders zouden verdwijnen. ,,Als dat betekent dat series als 'Stille waters' en 'De vuurtoren' verdwijnen en wij veroordeeld worden tot het kijken naar series à la 'IC' van RTL4 dan vind ik dat een ramp van redelijke omvang'', aldus Ten Hove ('lid van de EO en de VPRO als wapen tegen commerciële bagger').

Kijkers moeten zich geen illusies maken over de commerciële omroepen. ,,Het zijn omroepen die niet tot doel hebben kijkers te bedienen, maar die diensten verlenen aan adverteerders en daardoor de winst voor de eigen aandeelhouders maximaliseren'', formuleert Henk Glimmerveen het droog. Daarom moet de publieke omroep vooral alle soorten programma's, ook verstrooiende, blijven uitzenden, vindt hij. ,,Moet de publieke omroep zich beperken tot programma's die de commerciële bedrijven niet uitzenden? Dat zou even dwaas zijn als te zeggen dat Trouw en de Volkskrant zich moeten beperken tot artikelen die de redacties van Metro en Spits als 'te moeilijk' terzijde hebben gelegd.''

Maar zo vurig als deze pleitbezorgers zijn niet alle deelnemers aan het debat. Want op de kwaliteit van die publieke omroep valt wel het nodige af te dingen. ,,Iedere omroep heeft zijn eigen pretprogramma'', constateert Rinus van der Molen. ,,Er is teveel van hetzelfde.'' Voeg wat omroepen samen, is zijn suggestie. NCRV, KRO en EO kunnen samen een 'relizender' vormen. En de Tros en BNN staan allebei voor 'de algemene maatschappelijke stroming van het kleurloze vermaak en de oppervlakkigheid'. Zo kan er gelijk flink gesnoeid worden. ,,Wellicht zou je dan met één in plaats van drie zenders kunnen volstaan en enkele honderden miljoenen euro's besparen'', stelt Van der Molen.

Fuseren, vindt ook Paul Delfgaauw. ,,Net als de kerken, politieke partijen en vakbonden hebben omroepverenigingen nauwelijks nog een echte eigen identiteit. Ze zenden allemaal hun versie uit van hetzelfde, zij het met een liberaal, christelijk of ranzig sausje.'' Delfgaauw heeft nog wel meer ideeën om de boel te saneren. Het wemelt op de drie publieke netten van de herhalingen en de spelletjes. Ook journaals worden veelvuldig uitgezonden, soms op twee netten tegelijk, terwijl ze vaak geen 'nieuw nieuws' bieden. Als we deze franje eraf halen, kan er alvast één zender van het scherm af, meent Delfgaauw.

,,Maak er twee netten van'', is ook de stelling van Erich v. Heimer. Ook hij ziet niet veel meer in de huidige omroepverenigingen. ,,Het gaat de kijker alleen om de programma's, niet om de omroepen. Richt de Dutch Broadcasting Corporation op en maak van die omroepen maar dispuutjes die af en toe een dineetje houden in een achterafkamertje.''

Gudel Schröder Broeckmans is met minder omwentelingen ook tevreden. ,,Meer boeiende programma's en zendt die niet pas tegen middernacht uit. Dan maar minder sport en spelletjes.'' Dat laatste is Joanna Aarts uit het hart gegrepen. ,,Ik zou het zalig vinden als er maar één zender was die geen voetbal, lingo en walgelijk kinderachtige spelletjes zou uitzenden maar waardevolle programma's. En dat zonder reclame. Oh, oh, wat ben ik allergisch voor reclame.'' Vanwege de vele spotjes bij de publieke omroep is zij 'voor 90 procent' naar de BBC gevlucht.

,,Neem een voorbeeld aan de BRT, laat je niet gek maken en gooi de reclame eruit'', zegt ook Harry Sangers. Maar, realiseert Sangers zich, het moet wel betaald worden. En zo komt hij op de suggestie om twee reclamevrije publieke zenders te maken en twee publieke netten met reclame. De commerciëlen kunnen maar het beste helemaal verdwijnen, want die vindt Sangers sowieso niet het kijken waard.

Zonder de Ster-reclame wordt het er inderdaad niet goedkoper op, waarschuwt VPRO-programmamaker Jos Wassink. De inkomsten van de publieke omroep zullen met een kwart terugvallen. Wel is Hilversum dan af van de 'kijkcijferdwang'. Met twee netten kan de publieke omroep dan terug naar de doelstelling uit de mediawet: maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke inhoud.

,,Het resultaat is geen goedkopere maar wel een duidelijkere publieke omroep in plaats van het hybride monster dat 30 jaar geleden met de introductie van de Ster is gecreëerd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden