Het daltoneffect

Jeugdbendes blijken een 'natuurlijke aanwas' te hebben vanuit de directe omgeving van de bendeleden. Criminologen hebben namelijk vastgesteld dat die bendeleden nogal eens jongere broertjes en neefjes hebben die in hun criminele voetsporen treden. Ze noemen dit fenomeen met een vakterm het daltoneffect.

Dat woord verwijst naar de Belgische strip 'Lucky Luke'. Daarin figureren de Daltons (vier broers) als boeven, die het telkens weer afleggen tegen Lucky Luke, die zelf bijna een dagtaak heeft aan de bestrijding van de misdaad. Daltoneffect is nog niet zo ingeburgerd in de omgangstaal, dat het als trefwoord in Van Dale staat. Maar wat niet is, kan nog komen, want er zit wel een stijgende lijn in het gebruik van het woord. Als daltoneffect in het woordenboek komt, is het daarin bepaald niet het eerste woord uit de stripwereld. Strips blijken de afgelopen decennia namelijk een rijke bron van nieuwe woorden te zijn geweest. Zo zijn heel wat namen van stripfiguren soortnamen geworden: een obelix is in de volksmond een dikkerd, een jerommeke een gedrongen, gespierde man, een kuifje is een jonge avonturier en een superman is een sterke man die alles kan.

Vooral de Bommel-strip van Marten Toonder heeft onze taal op grote schaal verrijkt, onder meer met de woorden bovenbaas, denkraam (denkvermogen), minkukel (domme persoon) en zielknijper (in de betekenis 'psychiater'). Zelfs een paar uitdrukkingen uit deze strip, zoals 'verzin een list!' en 'een eenvoudige doch voedzame maaltijd', hebben het geschopt tot in de Dikke Van Dale.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden