Het dak op met sedum, mos en kruiden. Begin gewoon eens met het schuurtje of de carport.

Sedum op het dak staat prachtig. IJzersterke vetplantjes, die welhaast op een kale baksteen overleven en makkelijk zes weken zonder water kunnen. Dan kleuren ze mooi rood. Bij regen verschiet het dak van kleur, dan wordt het weer groen.

door WYBO ALGRA

,,Dat is de beste reden om het dak te beplanten: omdat je het mooi vindt'', zegt N. Hendriks, directeur van de BDA Groep in Gorinchem (onder meer voor dakadvies). Daarnaast zouden groene daken allerlei gunstige effecten hebben, zoals lagere stookkosten en een lagere CO2-uitstoot. Hendriks, tevens hoogleraar materiaalkunde in Eindhoven, relativeert dat: ,,Het is een illusie dat je er het milieu mee redt.''

Een echte tuin op het dak om in te tuinieren en te zonnen, lukt niet op het eerste het beste dak. Maar een groen 'kijkdak' kan vaak wel. Lichte sedum- en mosdaken wegen zelfs minder dan de gebruikelijke grindlaag, en zien er een stuk aardiger uit met plantjes als muurpeper, tripmadam en vetkruid. Deze plantjes gedijen al op een onderlaag van vier of vijf centimeter.

In grotere woningcomplexen en bedrijven -bijvoorbeeld op parkeerdaken- worden dergelijke daken steeds populairder. Bekende voorbeelden zijn Schiphol Plaza, het hoofdkantoor van de Gasunie in Groningen en het VPRO-gebouw in Hilversum. Maar ook particuliere woningbezitters beginnen de charme van een begroeid dak te ontdekken, melden dakhoveniers.

,,Het is vooral leuk als je erop uitkijkt, bijvoorbeeld het dak van de garage dat je ziet vanuit je slaapkamer, de carport of een schuurtje'', zegt K. Rijnsburger van Voermans Dakbedekking in Boxtel. ,,Boven op je huis, dat is toch een beetje weggegooid geld.'' Tenzij dat huis een puntdak heeft natuurlijk, maar dan wordt zo'n groen dak alweer een stuk lastiger aan te leggen -al kan het wel, met speciale systemen zodat de grond blijft liggen en het water niet direct wegloopt. Anders staan de plantjes permanent droog, en zelfs sedumplantjes leggen dan op den duur het loodje.

Maar op een plat of licht hellend dak is er geen kunst aan. Veel mensen doen het gewoon zelf, vertelt Rijnsburger. ,,Wel oppassen dat je het veilig doet, want je werkt natuurlijk toch in de hoogte.''

Liefst gaat hij eerst even bij de klant thuis kijken of het dak goed is. ,,Want als de dakbedekking in slechte staat is en je krijgt lekkage, dan kun je alles er weer af scheppen.''

Zeker bij zwaardere groene daken -waarin ook grotere plantjes kunnen groeien- is het verstandig het draagvermogen van het dak te controleren. Wellicht kan de projectontwikkelaar van het huis daarover helderheid verschaffen, tipt Adri Hartkoorn van AH Daktuinadvies in Alblasserdam. En Van der Tol b.v. in Amsterdam controleert ook altijd nog even of de dakrand hoog genoeg is, zegt Saskia Jansen van dit bedrijf: ,,Anders spoelen de grondlaag en de plantjes zó weg.''

Vraag altijd een dakhovenier om advies, vat adviseur Hendriks samen. Zelfs voor een simpel schuurtje: ,,Daarop liggen vaak teerhoudende daken. Dan gaan de plantjes gegarandeerd dood.'' Van de dakhovenier mag verder worden verwacht dat hij bekijkt of de bestaande dakbedekking geschikt is -voldoende wortelwerend, met name. ,,Als dat niet zo is, kan je hele dak eraan gaan'', waarschuwt Hendriks. ,,Vooral als je het niet goed onderhoudt, zodat er onkruid met dieper stekende wortels in kan groeien.''

Dakhovenier Rijnsburger adviseert standaard een wortelwerende laag. ,,Veel mensen beginnen met sedumplantjes'', weet hij. ,,Die hebben heel korte worteltjes. Maar na verloop van tijd willen ze er toch graag kruidenplantjes bij, voor de afwisseling.''

Wat daar bovenop komt te liggen, daarover lopen de meningen uiteen. Rijnsburger levert zakken substraat -mengsels met daarin bijvoorbeeld aarde, klei, turf of lava- die gelijkmatig over het dak moeten worden aangebracht. Die zijn, meent Rijnsburger, gesloten genoeg om de voedingsstoffen vast te houden, en open genoeg om het water door te laten.

Dakhoveniersbedrijf Van der Tol in Amsterdam adviseert eerst nog een drainagelaag om het water gelijkmatig -niet te langzaam, niet te snel- te laten afvloeien, daar bovenop een filtervlies zodat de drainagelaag niet verstopt raakt, en pas dan de substraatlaag. Dat klinkt ingewikkeld, maar wordt in kant-en-klare 'garage-begroeningspakketten' geleverd.

Die pakketten zijn inclusief een pakket zaad. Er zijn echter ook beplante matten en rollen in de handel die een instant begroeid dak opleveren. Dat scheelt veel gedoe, want hoe begroeider het dak, hoe minder ruimte voor onkruid -onkruid dat er anders regelmatig uitgetrokken moet worden.

En dan, als alles goed gaat, is het dak mooi egaal begroeid. Dat ziet er dan heel 'eco' uit, maar net als Hendriks waarschuwt Rijnsburger voor te hoge verwachtingen. In de zomer heeft het een gunstig effect: het houdt de warmte tegen. ,,Maar in de winter merk je er weinig van.''

Klopt, zegt Hendriks: licht begroeide daken houden de warmte niet of nauwelijks binnen. ,,Juist in perioden dat het buiten koud is, zijn die daken vrijwel permanent koud en vochtig. Dan isoleren ze niet goed.''

Pas bij een dak van vijftien of twintig centimeter dik gaat de energierekening omlaag. Maar dergelijke daken wegen al gauw 150 kilo per vierkante meter. Dat is te zwaar voor de meeste bestaande daken. Voor geluidsisolatie geldt hetzelfde: alleen bij zwaardere groene daken. Omwonenden van Schiphol schieten er niets mee op.

Een slimme manier om bij hevige regenval het water vast te houden, zodat het riool minder snel overstroomt? Dat zal op zichzelf wel kloppen, zegt Hendriks. Maar ook hiervoor geldt, dat één woninkje geen zoden aan de dijk zet.

Een beter (stads-)milieu levert het ook niet zomaar op. Misschien nog wel in Duitsland, denkt Hendriks. In steden als Berlijn, Keulen en Hamburg moet sinds het eind van de jaren tachtig elk nieuw of gerenoveerd plat dak begroeid zijn, uit ecologische overwegingen. Zo'n 'samenhangend dakbeleid' heeft op den duur mogelijk effect, al duurt dat wel even: ,,Wil je milieu-effecten bereiken, dan heb je al gauw een hectare (twee voetbalvelden) aan groene daken nodig, redelijk dicht bij elkaar.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden